# Tekvîr Sûresi, 29. Âyet (81:29)

> وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*Vemâ teşâûne illâ en yeşâa(A)llâhu rabbu-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Alemlerin Rabbi olan Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/81/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tekvîr Suresi'nin bu ayeti, insan iradesinin mutlak olmadığını, aksine âlemlerin Rabbi olan Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu vurgular. Ayet, ilahi iradenin evrensel egemenliğini ve insan eylemlerinin nihai kaynağını dilbilimsel bir kesinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَشَآءُونَ","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Sizlerin bir şeyi istemesi, dilemesi veya irade etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' kökünden türeyen 'meşîet', bir şeyi irade etmek, istemek anlamına gelir. Ayetteki 'teşâûne' ifadesi, insanların kendi iradeleriyle bir şeyi dilemelerini ifade eder, ancak bu dilemenin Allah'ın dilemesine bağlı olduğu vurgulanır. (el-Müfredât, s. 466)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet, bir şeyin varlığını veya yokluğunu irade etmektir. Bu ayetteki 'teşâûne', kulun cüzi iradesiyle bir şeyi talep etmesini ifade eder, ancak bu talebin gerçekleşmesi için külli irade olan Allah'ın meşîetinin şart koşulduğu belirtilir. (el-Külliyyât, s. 892)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'şâe' fiilinin Kur'an'daki kullanımının genellikle ilahi iradeyi ifade ettiğini belirtir. Ancak bu ayette 'teşâûne' ile insan iradesine atıfta bulunulurken, bu iradenin 'Allah'ın dilemesi'ne tabi olduğu vurgulanarak, insan iradesinin sınırlılığına dikkat çekilir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 240)"}]},{"word":"يَشَآءَ","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi dilemesi, irade etmesi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yeşâe' fiili, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini ifade eder. İnsanların dilemesinin ancak Allah'ın dilemesiyle mümkün olabileceğini, yani Allah'ın izni ve takdiri olmadan hiçbir şeyin gerçekleşmeyeceğini açıklar. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 498)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mecazi olarak, 'Allah'ın dilemesi' ifadesi, O'nun her şeye gücü yetmesini ve her şeyin O'nun kontrolünde olduğunu gösterir. Ayetteki 'illâ en yeşâellâhu' ifadesi, insan iradesinin ilahi iradeye bağımlılığını net bir şekilde ortaya koyar. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 303)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şâe' fiilinin Kur'an'da genellikle Allah'a nispet edildiğinde, O'nun mutlak ve sınırsız iradesini, dilediğini yapma kudretini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'yeşâe' de bu anlamda kullanılarak, insan iradesinin ilahi irade karşısındaki acizliğini vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 187)"}]},{"word":"ٱللَّهُ","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Yaratıcı, ibadet edilen, tek ve mutlak varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Allah ismi, bütün kemal sıfatlarını kendinde toplayan, ibadete layık tek varlığın özel ismidir. Ayette 'Allah' ismi, 'Rabbu'l-âlemîn' sıfatıyla birlikte kullanılarak, O'nun evren üzerindeki mutlak otoritesini ve iradesinin her şeyin üstünde olduğunu pekiştirir. (el-Müfredât, s. 83)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Allah, zat-ı vâcibu'l-vücûd'un, yani varlığı zorunlu olanın ismidir. Bu ayette, insanların dilemesinin ancak 'Allah'ın dilemesi' ile mümkün olabileceği belirtilerek, O'nun mutlak kudreti ve iradesi vurgulanır. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 1, s. 104)"}]},{"word":"رَبُّ","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, sahip, efendi, yöneten.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Rab kelimesi, terbiye eden, besleyen, sahip olan ve işleri idare eden anlamlarına gelir. Ayette 'Rabbu'l-âlemîn' olarak kullanılması, Allah'ın sadece yaratıcı değil, aynı zamanda tüm âlemleri yöneten, terbiye eden ve onların işlerini düzenleyen mutlak otorite olduğunu gösterir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 202)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Rab, mülkün sahibi, işleri ıslah eden ve terbiye edendir. Bu ayette 'Rabbu'l-âlemîn' ifadesi, Allah'ın tüm varlık âlemlerinin yegane sahibi ve yöneticisi olduğunu, dolayısıyla iradesinin de tüm âlemler üzerinde geçerli olduğunu vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 460)"}]},{"word":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","root":"ع-ل-م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Tüm varlık âlemleri, insanlar, cinler ve diğer yaratılmışlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âlemîn kelimesi, Allah'tan başka her şeyi kapsayan bir ifadedir. Bu ayette 'Rabbu'l-âlemîn' olarak kullanılması, Allah'ın sadece belirli bir topluluğun değil, tüm evrenin ve içindeki her şeyin Rabbi olduğunu, dolayısıyla iradesinin de evrensel olduğunu belirtir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 23)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Âlem, kendisiyle bir şeyin bilindiği her şeydir. Çoğulu olan 'âlemîn' ise, akıl sahibi varlıkları (insanlar, cinler, melekler) ve bazen de tüm yaratılmışları kapsar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın iradesinin sadece insanları değil, tüm varlık âlemlerini kuşattığını ifade eder. (el-Müfredât, s. 586)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kader","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve, -mezsiniz"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"تَشَآءُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"dilersiniz"},{"position":3,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak"},{"position":4,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-mesi, -ması"},{"position":5,"surface":"يَشَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن' ile mansûb olduğu için","gloss":"dilemesi"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil 'يَشَآءَ'nin fâili olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin (ٱللَّهُ) sıfatı veya bedeli olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":8,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zümer Sûresi** · *81/29*
- **Zümer Sûresi** · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Tekvîr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *81/29*