# İnfitâr Sûresi, 17. Âyet (82:17) > وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ *Vemâ edrâke mâ yevmu-ddîn(i)* **Meal (Diyanet):** Hesap ve ceza gününün ne olduğunu sen ne bileceksin? **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/82/17 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, 'Din Günü'nün' mahiyetinin insan idrakini aşan bir büyüklüğe sahip olduğunu vurgulamakta ve bu günün önemini soru kalıbıyla pekiştirmektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, kıyamet gününün dehşetini ve ilahi adaletin tecellisini işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Bilmek, idrak etmek, haberdar olmak anlamlarına gelir ve burada 'seni bildiren neydi, nereden bileceksin' şeklinde bir soru ve hayret ifadesi taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesinin bir şeyi hile ile bilmek veya bir şeyin hakikatine ulaşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ edrâke' ifadesi, muhatabın bu bilginin kaynağına ulaşmasının imkansızlığını, yani Allah'tan başka kimsenin bu bilginin hakikatini tam olarak idrak edemeyeceğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ edrâke' kalıbının Kur'an'da genellikle 'bilgisi sana ulaşmayan, idrak edemeyeceğin bir şey' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu, Din Günü'nün mahiyetinin insan aklının kavrayışının ötesinde olduğunu ve ancak Allah'ın bildirmesiyle anlaşılabileceğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'bilmek' fiilinin Kur'an'daki kullanımının sadece yüzeysel bir bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda bir şeyin derinliğini ve iç yüzünü kavramayı da içerdiğini belirtir. 'Mâ edrâke' ifadesi, Din Günü'nün sıradan bir bilgiyle kavranamayacak kadar büyük ve dehşetli bir olay olduğunu ima eder."}]},{"word":"يَوْمُ","root":"ي و م","rootLatin":"y-w-m","meaning":"Gün, zaman dilimi anlamına gelir; burada belirli ve önemli bir zaman dilimini, yani kıyamet gününü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da bazen bilinen 24 saatlik günü, bazen de belirli bir olayın vuku bulduğu zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yevmü'd-dîn' terkibi, sıradan bir günden ziyade, ilahi adaletin tecelli edeceği özel ve büyük bir zamanı işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'yevm'in mutlak olarak kullanıldığında genellikle gündüz vaktini ifade ettiğini, ancak belirli bir olaya izafe edildiğinde o olayın vuku bulduğu zaman dilimini kapsadığını açıklar. 'Yevmü'd-dîn' terkibi, bu özel ve önemli zamanın adıdır."}]},{"word":"ٱلدِّينِ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Karşılık, ceza, hesap, hüküm ve din anlamlarına gelir; burada kıyamet gününde amellerin karşılığının verileceği hesap gününü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin temel anlamlarından birinin 'ceza ve karşılık' olduğunu belirtir. 'Yevmü'd-dîn' terkibi, amellerin karşılığının görüleceği, iyiliğin mükafatlandırılıp kötülüğün cezalandırılacağı günü ifade eder. Bu, ilahi adaletin tam olarak tecelli edeceği gündür."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'dîn' kelimesinin 'hüküm, ceza, itaat ve şeriat' gibi birçok anlamı barındırdığını ifade eder. Ayetteki 'yevmü'd-dîn' terkibi, Allah'ın mutlak hükümranlığının ve adaletinin ortaya çıkacağı, herkesin amellerine göre karşılık bulacağı günü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çekerek, bunun sadece bir inanç sistemi olmadığını, aynı zamanda 'karşılık görme, hesap verme' anlamını da içerdiğini belirtir. 'Yevmü'd-dîn', bu karşılık görme ve hesap verme sürecinin zirveye ulaştığı, nihai adaletin tecelli ettiği gündür."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dîn' kelimesinin Kur'an'da 'hesap, ceza, mükafat' anlamlarında sıkça kullanıldığını ve 'yevmü'd-dîn' terkibinin bu anlamları pekiştirdiğini ifade eder. Bu terkip, kıyamet gününün sadece bir son değil, aynı zamanda ilahi adaletin mutlak tecellisi ve amellerin karşılığının görüleceği bir gün olduğunu vurgular."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kiyamet","gayb"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebni","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"يَوْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"günü"},{"position":5,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"din"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/17* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/17* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/17* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/17*