# İnfitâr Sûresi, 18. Âyet (82:18) > ثُمَّ مَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ *Śumme mâ edrâke mâ yevmu-ddîn(i)* **Meal (Diyanet):** Evet, hesap ve ceza gününün ne olduğunu sen ne bileceksin? **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/82/18 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, kıyamet gününün dehşetini ve büyüklüğünü vurgulamak için retorik bir soru kalıbı kullanmaktadır. 'Yevmü'd-Dîn' kavramı, hesap ve ceza gününü ifade ederek, insanın bu günün gerçek mahiyetini idrak etmekteki acizliğine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Sana bildirdi, öğretti; burada 'nereden bileceksin' anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'edrâke' fiilinin 'a'leme' (bildirdi) anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ edrâke' ifadesi, muhatabın bu bilginin kaynağına ulaşmasının zorluğunu, hatta imkansızlığını vurgular. Bu, Allah'ın bildirmesi dışında bir bilginin edinilemeyeceğine işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesini 'bir şeyi bilmek ve ona ulaşmak' olarak tanımlar. 'Mâ edrâke' kalıbı, bilginin derinliğini ve insan idrakinin ötesinde oluşunu ifade eder. Ayette, kıyamet gününün dehşetinin ve mahiyetinin, ancak Allah'ın bildirmesiyle anlaşılabileceğine dikkat çeker."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'mâ edrâke' gibi retorik soruların, genellikle anlatılan şeyin önemini ve insan aklının onu tam olarak kavrayamayacağını vurgulamak için kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'Din Günü'nün' sıradan bir olay olmadığını, aksine insan idrakini aşan bir büyüklüğe sahip olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"يَوْمُ","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","meaning":"Gün, belirli bir zaman dilimi; burada 'Din Günü'nün' bir parçası olarak kullanılır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yevm' kelimesinin Kur'an'da sadece güneşin doğuşundan batışına kadar olan zaman dilimini değil, aynı zamanda belirli bir olayın gerçekleştiği geniş bir zaman dilimini de ifade ettiğini belirtir. 'Yevmü'd-Dîn' ifadesinde 'yevm', kıyamet ve hesaplaşma sürecini kapsayan geniş bir zaman dilimini temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yevm' kelimesinin bazen bir olayın meydana geldiği zamanı, bazen de bir dönemi ifade ettiğini açıklar. 'Yevmü'd-Dîn' bağlamında, bu kelime sadece 24 saatlik bir zaman dilimini değil, aynı zamanda hesaplaşma, ceza ve mükafatın gerçekleşeceği o büyük ve önemli dönemi vurgular."}]},{"word":"ٱلدِّينِ","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Karşılık, ceza, hesap; burada 'Din Günü'nün' bir parçası olarak kıyamet günündeki hesaplaşmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dîn' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bunlardan birinin de 'ceza' veya 'karşılık' olduğunu belirtir. 'Yevmü'd-Dîn' ifadesinde 'dîn', amellerin karşılığının verileceği, hesaplaşmanın yapılacağı günü ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin 'ceza, karşılık, itaat, şeriat' gibi birçok anlamı olduğunu açıklar. 'Yevmü'd-Dîn' terkibinde ise 'dîn', özellikle amellerin karşılığının görüleceği, iyiliğe iyilik, kötülüğe kötülükle mukabele edileceği hesap gününü ifade eder. Bu, Allah'ın adaletinin tecelli edeceği gündür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve 'hesap, ceza, karşılık' anlamının önemini vurgular. 'Yevmü'd-Dîn', Kur'an'ın temel eskatolojik kavramlarından biri olup, insanın dünya hayatındaki eylemlerinin nihai sonucunu belirleyen gün olarak tasvir edilir. Bu ayetteki kullanımı, bu günün kaçınılmazlığını ve ciddiyetini pekiştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'dîn' kelimesinin semantik alanının genişliğine dikkat çekerek, 'yevmü'd-dîn' terkibinde 'ceza ve mükafat günü' anlamının öne çıktığını belirtir. Bu kullanım, insanın sorumluluğunu ve ahiret inancının önemini vurgular. Ayet, bu günün mahiyetinin insan idrakini aştığını ifade eder."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kiyamet","hesap-mizan"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra, evet"},{"position":2,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":3,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":5,"surface":"يَوْمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gün"},{"position":6,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"din"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/18* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/18* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/18* - **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/18*