# İnfitâr Sûresi, 6. Âyet (82:6)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْإِنسَـٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلْكَرِيمِ

*Yâ eyyuhâ-l-insânu mâ ġarrake birabbike-lkerîm(i)*

**Meal (Diyanet):** (6-8) Ey insan! Seni yaratan, şekillendirip ölçülü yapan, dilediği bir biçimde seni oluşturan cömert Rabbine karşı seni ne aldattı?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/82/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın yaratıcısına karşı nankörlüğünü ve aldanışını sorgulayan güçlü bir hitaptır. Anahtar kavramlar, insanın kimliğini, aldanışın doğasını ve Rabbin yüce sıfatını vurgulayarak ayetin temel mesajını derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu bağlamda, akıl ve irade sahibi, sorumluluk yüklenmiş insan türünü ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (insan), unutkanlığı ve ünsiyet kurma kabiliyeti nedeniyle bu ismi almıştır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kendisine bahşettiği nimetlere rağmen gaflete düşen varlığı işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutu'ya göre 'insan' Kur'an'da genellikle iki farklı anlamda kullanılır: biyolojik varlık ve ahlaki-dini sorumluluk sahibi varlık. Bu ayette, ikinci anlam ön plandadır; yani Allah'ın lütfuna karşı nankörlük eden sorumlu varlık."}]},{"word":"غَرَّكَ","root":"غ ر ر","rootLatin":"ğ-r-r","meaning":"Seni aldatan, yanıltan, gururlandıran veya gaflete düşüren şey nedir?","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ğarr kelimesi, bir şeyi olduğundan farklı göstermek, aldatmak anlamına gelir. Ayetteki 'mâ ğarrak' ifadesi, 'seni ne aldattı da Rabbine karşı nankörlük ettin?' şeklinde bir kınama ve sorgulama içerir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ğarr, bir kimseyi bir şeye karşı cesaretlendirmek, onu yanıltmak ve tehlikeye atmak demektir. Ayetteki kullanımı, insanın dünya nimetlerine veya kendi gücüne aldanarak Allah'a karşı gelmesini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ğarr' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarının genellikle şeytanın veya dünyanın insanı aldatması bağlamında geçtiğini belirtir. Bu ayette ise, insanın kendi içindeki bir yanılgı veya dış etkenlerin cazibesiyle Rabbine karşı nankörlüğe sürüklenmesi sorgulanır."}]},{"word":"بِرَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Seni terbiye eden, besleyen, yetiştiren ve üzerinde mutlak otorite sahibi olan Rabbine karşı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb kelimesi, malik, sahip, terbiye eden, ıslah eden anlamlarına gelir. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, insanın yaratılışından itibaren tüm ihtiyaçlarını karşılayan, onu kemale erdiren ve üzerinde tam bir egemenliğe sahip olan Allah'ı vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rabb, hem yaratma hem de terbiye etme ve idare etme anlamlarını kapsar. Ayetteki kullanımı, insanın varoluşundan itibaren her anında kendisine lütufta bulunan ve onu gözetip büyüten Yaratıcı'ya karşı nankörlüğünün sorgulanmasıdır."}]},{"word":"ٱلْكَرِيمِ","root":"ك ر م","rootLatin":"k-r-m","meaning":"Cömert, lütufkâr, şerefli ve yüce olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kerîm, hem zatında şerefli ve yüce olanı, hem de cömertçe veren, lütufta bulunanı ifade eder. Ayetteki 'Rabbi'l-Kerîm' ifadesi, Allah'ın sadece yaratıcı değil, aynı zamanda sonsuz lütuf ve ihsan sahibi olduğunu, bu nedenle insanın O'na karşı nankörlüğünün daha da vahim olduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kerîm sıfatı, Allah'ın zatına layık olan yüceliği ve kullarına karşı olan sınırsız cömertliğini bir araya getirir. Bu ayette, insanın, kendisine bu kadar cömert davranan Rabbine karşı nasıl olup da aldanabildiği sorusuyla, Allah'ın kerem sıfatı vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","esma-i-husna","kufur-sirk","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen 'eyyuhâ'nın sıfatı veya bedeli olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"غَرَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"غ-ر-ر","rootLatin":"gh-r-r","lemma":"غَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"aldattı"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbin"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"ٱلْكَرِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ك-ر-م","rootLatin":"k-r-m","lemma":"كَرِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin (رَبِّكَ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"cömert"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/6*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/6*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/6*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *82/6*