# Mutaffifîn Sûresi, 12. Âyet (83:12)

> وَمَا يُكَذِّبُ بِهِۦٓ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

*Vemâ yukeżżibu bihi illâ kullu mu'tedin eśîm(in)*

**Meal (Diyanet):** Onu, ancak her azgın, günahkar kimse inkar eder.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/83/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'yalanlama' fiili üzerinden 'mütecaviz' ve 'günahkar' sıfatlarını taşıyan kişilerin Kur'an'ın mesajına karşı takındıkları olumsuz tavrı dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Kelimelerin kök anlamları, bu kişilerin hem sınırları aşan hem de sürekli günah işleyen bir yapıda olduklarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يُكَذِّبُ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek, inkâr etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezeb' (كذب) kökünü 'sözün gerçeğe aykırı olması' olarak tanımlar. 'Tekzîb' (تكذيب) ise bir başkasının sözünü yalanlamak, doğru olmadığını söylemektir. Ayetteki 'yükezzibu' fiili, Kur'an'ın veya ahiret gününün hakikatini inkâr etme, onu yalanlama anlamında kullanılmıştır. Bu, sadece bir sözü değil, bir hakikati reddetme eylemini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tekzîb'i 'inkâr' ve 'reddetme' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, 'onu yalanlamak' ifadesi, Kur'an'ın getirdiği mesajı, ahiret gününü veya ilahi hakikatleri kabul etmeyip, bunların gerçek dışı olduğunu iddia etmek anlamına gelir. Bu, bir tür meydan okuma ve karşı çıkıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' ve 'tekzîb' kavramları arasındaki ilişkiye dikkat çeker. 'Tekzîb', bir hakikati bilerek veya bilmeyerek reddetme eylemini ifade ederken, Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği mesajı inkâr etme bağlamında kullanılır. Bu ayette de, ilahi mesajın 'mütecaviz günahkâr' tarafından yalanlanması, onun hakikatini kabul etmemesi olarak anlaşılmalıdır."}]},{"word":"مُعْتَدٍ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Sınırları aşan, haddi aşan, tecavüz eden, zulmeden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adâ' (عدا) kökünü 'sınırı aşmak, haddi tecavüz etmek' olarak açıklar. 'Mu'tedî' (معتدٍ) ise bu fiili işleyen, yani Allah'ın koyduğu sınırları, şeriatın hükümlerini ve ahlaki ilkeleri çiğneyen kişidir. Ayetteki 'mütecaviz' ifadesi, bu kişinin sadece günah işlemekle kalmayıp, aynı zamanda başkalarının haklarına veya ilahi emirlere karşı haddi aşan bir tutum içinde olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'adâ' kökünün 'zulüm, haksızlık ve haddi aşma' anlamlarını içerdiğini belirtir. 'Mu'tedî', Allah'ın belirlediği hudutları aşan, başkalarına haksızlık eden ve zulmeden kişidir. Bu bağlamda, Kur'an'ı yalanlayan kişinin aynı zamanda ilahi sınırlara riayet etmeyen, haddi aşan bir karaktere sahip olduğu ifade edilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'i'tidâ' (اعتداء) kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın koyduğu sınırları çiğneme, başkalarına zulmetme ve haksızlık etme anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Mu'tedî' sıfatı, bu kişinin sadece bir defaya mahsus değil, sürekli olarak bu tür davranışlar sergileyen bir yapıda olduğunu gösterir. Bu, Kur'an'ı yalanlamanın, genel bir ahlaki yozlaşmanın bir parçası olduğunu ima eder."}]},{"word":"أَثِيمٍ","root":"أ ث م","rootLatin":"e-s-m","meaning":"Günahkâr, çok günah işleyen, günaha düşkün.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ism' (إثم) kelimesini 'günah' olarak açıklar. 'Esîm' (أثيم) ise 'çok günah işleyen, günaha düşkün' anlamına gelir. Bu kelime, sadece bir günah işleyeni değil, günah işlemeyi alışkanlık haline getirmiş, günahkarlığı karakterinin bir parçası yapmış kişiyi ifade eder. Ayetteki 'günahkar' ifadesi, Kur'an'ı yalanlayan kişinin aynı zamanda sürekli günah işleyen bir yapıda olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ism'in 'Allah'a isyan etmek' ve 'günah işlemek' olduğunu belirtir. 'Esîm' ise bu isyanı ve günahı sürekli yapan kişidir. Ayetteki kullanımıyla, 'mütecaviz' sıfatıyla birlikte 'esîm' gelmesi, bu kişinin hem haddi aşan hem de sürekli günah işleyen, dolayısıyla ilahi mesajı kabul etmeyecek bir karaktere sahip olduğunu pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ism'in 'sevaptan alıkoyan şey' olduğunu ve 'esîm'in de bu alıkoyan şeyi sürekli işleyen kişi olduğunu ifade eder. Ayetteki 'esîm' kelimesi, Kur'an'ı yalanlayan kişinin sadece bir hata değil, bilinçli ve sürekli bir günahkarlık içinde olduğunu, bu durumun da onun hakikati kabul etmesine engel teşkil ettiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["musrikler","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"يُكَذِّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici edat olmadığı için merfû","gloss":"yalanlar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"كُلُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Müstesna minhu hazfedilmiş, müstesna fâil konumunda olduğu için merfû","gloss":"her","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"مُعْتَدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"مُعْتَدٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"haddi aşan","irabMarker":"takdîrî kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":7,"surface":"أَثِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ا-ث-م","rootLatin":"a-th-m","lemma":"أَثِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"günahkar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vemâ"},{"position":2,"translit":"yukeżżibu"},{"position":3,"translit":"bihi"},{"position":4,"translit":"illâ"},{"position":5,"translit":"kullu"},{"position":6,"translit":"mu'tedin"},{"position":7,"translit":"eśîm(in)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/12*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12. ÂYET*