# Mutaffifîn Sûresi, 19. Âyet (83:19)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا عِلِّيُّونَ

*Vemâ edrâke mâ ‘illiyyûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "İlliyyun"un ne olduğunu sen ne bileceksin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/83/19

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'İlliyyûn' kavramının yüceliğini ve mahiyetinin insan idrakinin ötesinde olduğunu vurgulamaktadır. Soru edatıyla başlayan ifade, bu kavramın önemini ve bilinmezliğini pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Sana bildirdi mi, seni haberdar etti mi anlamında olup, bir şeyin mahiyetini idrak etme ve bilme fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesini bir şeyi hile ile elde etmek veya bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak açıklar. Ayetteki 'edrâke' ifadesi, Allah'ın bildirmesiyle bir şeyin hakikatine vakıf olmayı, yani 'İlliyyûn'un ne olduğunu ancak Allah'ın bildirmesiyle anlayabileceğimizi vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ edrâke' kalıbının Kur'an'da genellikle bir şeyin büyüklüğünü ve önemini ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'İlliyyûn'un ne kadar yüce ve bilinmez olduğunu, dolayısıyla insan idrakinin onu tam olarak kavrayamayacağını anlatır."}]},{"word":"عِلِّيُّونَ","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-w","meaning":"Yüksek mertebeler, yüce makamlar veya yüce bir yer anlamına gelir ve genellikle cennetteki en yüksek dereceleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'İlliyyûn'u cennetin en yüksek dereceleri olarak açıklar. Bu ayetteki kullanımı, bu makamların o kadar yüce olduğunu ve insan aklının onu tam olarak kavrayamayacağını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'uluvv' kökünden türeyen 'İlliyyûn' kelimesinin, maddi ve manevi yüceliği ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, bu kelime cennetin en yüksek katlarını, Allah katındaki yüce makamları ve salih amellerin yazıldığı defterleri simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'İlliyyûn' kavramının Kur'an'daki 'yücelik' ve 'yüksek makam' anlamlarını taşıdığını ve genellikle 'Siccîn' (en aşağı dereceler) kavramının zıttı olarak kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, müminlerin amellerinin kaydedildiği ve Allah katında yüce bir konuma sahip olan bir yer veya makamı temsil eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'İlliyyûn' kelimesinin 'uluvv' kökünden türediğini ve mübalağa ifade ettiğini belirtir. Bu kelime, cennetin en yüksek derecelerini veya salihlerin amellerinin yazıldığı defterleri ifade eder ve bu makamın ne kadar yüce ve şerefli olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"عِلِّيُّونَ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Müzekker Sâlim","root":"ع-ل-و","rootLatin":"'-l-w","lemma":"عِلِّيُّونَ","form":"-","features":{"number":"Cemi","gender":"Müzekker","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"İlliyyûn"}]

## Tefsir

{"topics":["gayb","cennet"]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/19*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/19*