# Mutaffifîn Sûresi, 3. Âyet (83:3)

> وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ

*Ve-iżâ kâlûhum ev vezenûhum yuḣsirûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fakat kendileri onlara bir şey ölçüp, yahut tartıp verdikleri zaman eksik ölçüp tartarlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/83/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ölçü ve tartıda hile yapanların durumunu ele almaktadır. Temel olarak 'ölçmek', 'tartmak' ve 'eksiltmek' fiilleri üzerinden, ticari ahlaksızlığın ve adaletsizliğin kınanması vurgulanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَالُوهُمْ","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","meaning":"Bir şeyi ölçerek almak veya ölçmek fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-Y-L kökü, hacim ölçüsüyle ilgili bir eylemi ifade eder. Ayetteki 'kâlûhum' ifadesi, başkaları için ölçtüklerinde eksik tuttukları, kendileri için ölçtüklerinde ise tam aldıkları anlamını taşır. Bu, ölçüde adaletsizliği vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"K-Y-L fiili, 'ölçmek' anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, 'onlara ölçtüklerinde' manasındadır ve münafıkların veya hilekarların kendi lehlerine olanı tam alıp, başkalarına verdiklerinde eksik ölçtüklerini mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"K-Y-L kökü, genellikle kuru maddelerin hacim ölçüsüyle ilgili bir fiildir. Ayetteki 'kâlûhum' ifadesi, 'onlara ölçtüklerinde' anlamında olup, ölçüde hile yapma eyleminin bir parçası olarak, başkalarına eksik verme durumunu belirtir."}]},{"word":"وَزَنُوهُمْ","root":"و-ز-ن","rootLatin":"v-z-n","meaning":"Bir şeyi tartarak vermek veya tartmak fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-Z-N kökü, ağırlık ölçüsüyle ilgili bir eylemi ifade eder. Ayetteki 'vezenûhum' ifadesi, 'onlara tarttıklarında' anlamına gelir ve ölçüde olduğu gibi tartıda da hile yapma eylemini, yani başkalarına eksik tartma durumunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-Z-N, bir şeyin ağırlığını belirlemek için kullanılan fiildir. Ayetteki 'vezenûhum' ifadesi, ölçüde olduğu gibi tartıda da adaletsizliği, yani başkalarına bir şey verirken eksik tartma eylemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"V-Z-N kavramı, Kur'an'da sadece fiziksel tartıyı değil, aynı zamanda adalet ve dengeyi de sembolize eder. Ayetteki 'vezenûhum' ifadesi, bu ahlaki dengeyi bozarak başkalarına haksızlık etme eylemini, yani eksik tartmayı ifade eder."}]},{"word":"يُخْسِرُونَ","root":"خ-س-ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"Eksiltmek, zarar vermek veya haksızlık etmek fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"H-S-R kökü, 'eksiltmek', 'zarar etmek' veya 'kayba uğratmak' anlamlarına gelir. Ayetteki 'yuhsirûn' ifadesi, ölçü ve tartıda hile yaparak başkalarının hakkını eksiltme, onlara zarar verme eylemini açıkça belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"H-S-R, bir şeyin değerini veya miktarını azaltmak anlamına gelir. Ayetteki 'yuhsirûn' fiili, ölçü ve tartıda hile yapanların, başkalarına verdikleri malın miktarını kasten eksilttiklerini, böylece onlara zarar verdiklerini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"H-S-R, hem maddi hem de manevi kayıp ve eksikliği ifade eder. Ayetteki 'yuhsirûn' ifadesi, ölçü ve tartıda hile yaparak başkalarının malını eksiltmek suretiyle hem maddi bir kayba yol açtıklarını hem de ahlaki bir eksiklik sergilediklerini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","ticaret-faiz","helal-haram","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":2,"surface":"كَالُوا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"كَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ölçtüler"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"أَو","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَو","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":4,"surface":"وَزَنُوا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ز-ن","rootLatin":"w-z-n","lemma":"وَزَنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tattılar"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":5,"surface":"يُخْسِرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-س-ر","rootLatin":"kh-s-r","lemma":"أَخْسَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"eksik verirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/3*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/3*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mutaffifîn, 83:1-4*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Mutaffifîn, 83:1-4*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. ÂYET*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. Âyette*