# Mutaffifîn Sûresi, 30. Âyet (83:30)

> وَإِذَا مَرُّوا۟ بِهِمْ يَتَغَامَزُونَ

*Ve-iżâ merrû bihim yeteġâmezûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Mü'minler yanlarından geçtiğinde, birbirlerine kaş göz ederek onlarla alay ediyorlardı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/83/30

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, alaycı ve küçümseyici bir tavrı ifade eden 'göz kırpma' eylemini dilbilimsel olarak ele almaktadır. Kelimenin kökeni ve farklı kaynaklardaki açıklamaları, bu eylemin sadece fiziksel bir hareket olmaktan öte, derin bir sosyal ve psikolojik anlam taşıdığını göstermektedir.","keyConcepts":[{"word":"مَرُّوا۟","root":"م ر ر","rootLatin":"m-r-r","meaning":"Bir yerden geçmek, yanından geçmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'مرر' kökünü 'bir şeyin üzerinden geçmek, bir yerden katetmek' olarak açıklar. Ayetteki 'مَرُّوا۟ بِهِمْ' ifadesi, müminlerin yanından geçişlerini, bu geçişin bir eylem olarak gerçekleştiğini ve sonrasında alaycı tavrın geldiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'مرر' fiilinin burada 'geçip gitmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, kafirlerin müminlerin yanından geçerken sergiledikleri küçümseyici tavrın başlangıcı olarak bu geçiş eylemini işaret eder."}]},{"word":"يَتَغَامَزُونَ","root":"غ م ز","rootLatin":"ğ-m-z","meaning":"Birbirlerine göz kırpmak, işaretleşmek, alay etmek amacıyla gözle işaret vermek demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'غمز' kelimesini 'gözle işaret etmek, birine bir şeyi ima etmek' olarak tanımlar. Özellikle 'teğamüz' (تَغَامُز) kalıbının karşılıklı olarak göz kırpma ve alay etme anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'يَتَغَامَزُونَ' ifadesi, kafirlerin müminlere karşı sergiledikleri küçümseyici ve alaycı tavrı, bu göz kırpma eylemiyle açıkça ortaya koyduğunu vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'غمز' kelimesinin 'ayıplamak, kusurunu aramak' anlamlarına geldiğini belirtir. 'يَتَغَامَزُونَ' ifadesiyle, kafirlerin müminlerin yanından geçerken onları küçümseyerek, ayıplayarak ve alay ederek birbirlerine göz kırptıklarını, bu eylemin onların içlerindeki nefreti ve aşağılamayı dışa vurduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'alay etme' (istihzâ) kavramının farklı tezahürlerini incelerken, 'teğamüz' gibi fiillerin bu alayın bir parçası olduğunu belirtir. 'يَتَغَامَزُونَ' fiili, kafirlerin müminlere karşı sergiledikleri düşmanca ve küçümseyici tavrın, sözlü olmasa da bedensel bir ifadeyle ortaya konulduğunu ve bu durumun Kur'an'da olumsuz bir davranış olarak ele alındığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'غمز' kökünün 'bir şeye işaret etmek, bir şeyi ima etmek' anlamlarını taşıdığını ve 'teğamüz' kalıbının karşılıklı olarak bu eylemi gerçekleştirmek olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımda, kafirlerin müminlere karşı birbirlerine göz kırparak onları küçümsediklerini ve bu eylemin onların ahlaki düşüklüğünü gösterdiğini belirtir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/29-31*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/29-31*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Mutaffifîn 83/29-36*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/30*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/30*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/30*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *83/30*