# İnşikâk Sûresi, 1. Âyet (84:1)

>  إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنشَقَّتْ

*İżâ-ssemâu-nşekkat*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Gök yarıldığı ve Rabbine boyun eğdiği zaman -ki ona yaraşan budur-,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnşikâk Suresi'nin ilk ayeti, kıyamet alametlerinden biri olan göğün yarılmasını ve bu olayın Allah'ın emrine mutlak itaatini vurgular. Ayet, 'gök' ve 'yarılmak' kavramları üzerinden kozmik bir dönüşümü ve ilahi kudreti semantik olarak işler.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّمَآءُ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Bu ayette 'gök', evrenin üst katmanlarını, kozmik düzeni ve Allah'ın kudretinin tecelli ettiği alanı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'semâ' kelimesinin 'yükseklik' ve 'üstte olma' anlamlarından türediğini belirtir. Kur'an'da hem bilinen gökyüzü hem de her şeyin üstünde olan yüce varlık anlamında kullanılır. Bu ayette ise kıyametle birlikte fiziksel bir değişime uğrayacak olan kozmik göğü ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'semâ' kelimesinin hem duyularla algılanan gökyüzü hem de mecazi olarak yücelik ve ulviyet anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki 'semâ'nın yarılması, onun yaratılışındaki mükemmelliğin bozulması ve ilahi iradeye boyun eğmesinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'semâ' kavramının sadece fiziksel bir varlık olmanın ötesinde, Allah'ın kudretinin ve azametinin bir sembolü olarak kullanıldığını vurgular. 'Semâ'nın yarılması, kozmik düzenin bozulması ve yeni bir ilahi düzenin başlangıcına işaret eder."}]},{"word":"ٱنشَقَّتْ","root":"ش ق ق","rootLatin":"ş-k-k","meaning":"Bu ayette 'yarılmak', göğün bütünlüğünün bozulması, parçalanması ve kıyamet alameti olarak fiziksel bir değişime uğraması anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'inşikâk' kelimesinin 'şakk' kökünden geldiğini ve 'bir şeyi ikiye ayırmak, parçalamak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'semâ'nın inşikâkı, onun bütünlüğünün bozulması ve dağılmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'inşikâk' kelimesinin mecazi olarak 'bir şeyin açılması, ortaya çıkması' anlamında da kullanılabileceğini ifade eder. Ancak bu ayette, göğün fiziksel olarak parçalanması ve dağılması kastedilmektedir, bu da kıyametin dehşetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şakk' kökünün 'ayırmak, bölmek, yarmak' gibi temel anlamlara sahip olduğunu ve 'inşikâk'ın ise bu eylemin kendiliğinden veya dış bir etkiyle gerçekleşmesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki göğün yarılması, ilahi bir emirle gerçekleşen kozmik bir olaydır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'inşikâk' fiilinin Kur'an'da genellikle kıyamet sahnelerini tasvir etmek için kullanıldığını ve 'yarılma, parçalanma' anlamlarının ötesinde, mevcut düzenin bozulup yeni bir düzenin kurulmasına işaret ettiğini belirtir. Göğün yarılması, Allah'ın kudretinin ve ahiret gününün kaçınılmazlığının bir delilidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":2,"surface":"ٱلسَّمَآءُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"إِذَا'dan sonra gelen fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"gök"},{"position":3,"surface":"ٱنشَقَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ق-ق","rootLatin":"ş-q-q","lemma":"اِنْشَقَّ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarılıp"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *84/1*