# İnşikâk Sûresi, 10. Âyet (84:10)

> وَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَـٰبَهُۥ وَرَآءَ ظَهْرِهِۦ

*Ve emmâ men ûtiye kitâbehu ve râe zahrih(i)*

**Meal (Diyanet):** Fakat kime kitabı arkasından verilirse,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde amel defterinin veriliş şekline göre insanların akıbetini tasvir etmektedir. Özellikle 'arkasından verilme' ifadesi, utanç ve reddedilmişliği sembolize ederken, 'kitap' ve 'sırt' kavramları bu durumu pekiştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أُوتِىَ","root":"أ ت ى","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Amel defterinin kendisine verilmesi, teslim edilmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'etâ' fiilinin bir şeyi kolaylıkla elde etmek veya bir yere ulaşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ûtîye' (verildi) pasif formu, amel defterinin kişinin iradesi dışında, ilahi bir hükümle kendisine ulaştırılmasını ifade eder. Bu, kişinin yaptıklarının karşılığının kendisine sunulmasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'îtâ'' fiilinin mecazi olarak bir şeye nail olmak, bir şeyi elde etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Burada amel defterinin verilmesi, kişinin dünyadaki amellerinin bir kaydının kendisine sunulması ve bununla yüzleşmesi anlamını taşır."}]},{"word":"كِتَـٰبَهُۥ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Kişinin dünyada yaptığı amellerin kaydedildiği amel defteridir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kitâb' kelimesinin Kur'an'da genellikle yazılı belge, hüküm veya ilahi vahiy anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise 'amel defteri' olarak, kişinin tüm fiillerinin kaydedildiği ve kıyamet günü hesap için önüne konulacak olan belgeyi ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kitâb' kavramının Kur'an'da sadece yazılı bir metin olmaktan öte, ilahi bir kayıt, bir kader veya bir hüküm anlamını da taşıdığını vurgular. Bu bağlamda 'kitâbuhu', kişinin kaderini belirleyen, amellerinin eksiksiz bir kaydını içeren ilahi bir belgeyi temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kitâb' kelimesinin 'yazmak' kökünden geldiğini ve yazılı olan her şeyi ifade ettiğini belirtir. Kur'an'da ise özellikle ilahi kayıtlar, peygamberlere indirilen vahiyler ve kıyamet gününde insanların amellerinin yazılı olduğu defterler için kullanılır. Ayetteki kullanımı, kişinin tüm yaptıklarının eksiksiz bir kaydıdır."}]},{"word":"وَرَآءَ","root":"و ر ى","rootLatin":"v-r-y","meaning":"Arkasından, gerisinden anlamında olup, amel defterinin utanç verici bir şekilde sırttan verilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'verâe' kelimesinin hem 'arka' hem de 'ön' anlamlarına gelebildiğini, ancak bağlama göre anlam kazandığını belirtir. Bu ayette 'zahr' kelimesiyle birlikte kullanılması, açıkça 'arkadan, sırttan' anlamını pekiştirir ve bu durumun utanç verici, aşağılayıcı bir teslimat şekli olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'verâe' edatının bazen 'ötesinde', 'gerisinde' anlamında kullanıldığını, ancak 'zahr' kelimesiyle birleştiğinde fiziksel olarak 'sırtın arkası'nı ifade ettiğini açıklar. Bu, kişinin amel defterini yüzleşmek istemediği, utandığı için arkadan almasını sembolize eder."}]},{"word":"ظَهْرِهِۦ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Sırtı, arkası anlamında olup, amel defterinin utanç ve reddedilmişlik içinde sırttan verilmesini belirtir.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zahr' kelimesinin bedenin arka kısmını ifade ettiğini ve mecazi olarak bir şeyin arkasını, dışını veya gözden uzak kısmını da anlatabileceğini belirtir. Ayetteki 'verâe zahrihî' ifadesi, kişinin amel defterini yüzleşmek istemediği, utandığı için arkadan almasını, yani ona sırt çevirmesini sembolize eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zahr' kelimesinin hem fiziksel sırtı hem de bir şeyin dış yüzeyini veya arka tarafını ifade ettiğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, amel defterinin kişinin yüzüne değil, arkasına verilmesiyle, o kişinin utancını, reddedilmişliğini ve yaptıklarından dolayı duyduğu pişmanlığı vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hesap-mizan","cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ama"},{"position":2,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kimse"},{"position":3,"surface":"أُوتِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verildi"},{"position":4,"surface":"كِتَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كِتَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için mansûb","gloss":"kitabı"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"وَرَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"و-ر-ء","rootLatin":"w-r-hamza","lemma":"وَرَاء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arkasından"},{"position":6,"surface":"ظَهْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","lemma":"ظَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sırtı"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Furkân Sûresi** · *84/10-11*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/10*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/10-11*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/10*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/10-11*
- **Furkân Sûresi** · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *84/10-11*