# İnşikâk Sûresi, 15. Âyet (84:15)

> بَلَىٰٓ إِنَّ رَبَّهُۥ كَانَ بِهِۦ بَصِيرًا

*Belâ inne rabbehu kâne bihi basîrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Hayır! Sandığı gibi değil! Şüphesiz Rabbi onu görüyordu.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/15

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın ahiretteki durumuna dair bir uyarı niteliğindedir ve Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve gözetimini vurgular. Özellikle 'Rab' ve 'Basîr' kavramları üzerinden Allah'ın yaratıcı, terbiye edici ve her şeyi gören sıfatları öne çıkarılır.","keyConcepts":[{"word":"رَبَّهُۥ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Ayette, insanın yaratıcısı, sahibi ve terbiye edicisi olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Rab' ifadesi, insanın yaratılışından itibaren Allah'ın gözetimi ve terbiyesi altında olduğunu, dolayısıyla O'nun her halinden haberdar olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Rab' kelimesinin 'sahip' ve 'malik' anlamlarına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki kullanımıyla, Allah'ın insan üzerindeki mutlak sahipliğini ve bu sahiplikten kaynaklanan gözetimini ve hükümranlığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici ve koruyucu yönünü vurguladığını belirtir. Ayetteki 'Rab' ifadesi, Allah'ın insanı yaratan ve ona hayat veren olduğu için, onun tüm eylemlerini ve durumunu bildiği ve gözettiği anlamını pekiştirir."}]},{"word":"بَصِيرًا","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Allah'ın her şeyi eksiksiz ve tam olarak gören, bilen ve idrak eden sıfatını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'basar' kelimesinin 'gözle görmek' ve 'kalp gözüyle idrak etmek' anlamlarına geldiğini açıklar. 'Basîr' ise bu fiili sürekli ve mükemmel bir şekilde gerçekleştiren demektir. Ayetteki 'Basîr' ifadesi, Allah'ın sadece dış görünüşü değil, insanın iç dünyasını, niyetlerini ve tüm gizli hallerini de bildiğini ve gördüğünü vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Basîr' isminin Allah için kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan ilmini ve hiçbir şeyin O'ndan gizli kalmadığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Basîr' kelimesi, Allah'ın insanın tüm yaptıklarını ve yapacaklarını önceden bildiğini ve ahirette buna göre karşılık vereceğini ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Basîr' sıfatının Allah'a nispet edildiğinde, O'nun her şeyi en ince ayrıntısına kadar gördüğünü ve bildiğini, hiçbir şeyin O'nun görüş alanının dışında kalamayacağını ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanım, Allah'ın insanın her halini, özellikle de ahireti inkar etme eğilimini tam olarak bildiğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["gayb","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"بَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"Evet/Bilin ki"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe bi'l-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"Şüphesiz"},{"position":3,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rab"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi/oldu"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"ile/onu"},{"position":5,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (mahallen)","gloss":"o"},{"position":6,"surface":"بَصِيرًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"gören"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/15*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/15*