# İnşikâk Sûresi, 17. Âyet (84:17)

> وَٱلَّيْلِ وَمَا وَسَقَ

*Velleyli vemâ vesak(e)*

**Meal (Diyanet):** Geceye ve içinde topladıklarına,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'gece' ve 'gecenin topladığı/içerdiği şeyler' kavramları üzerinden bir yemin içermektedir. Dilbilimsel olarak, 'gece'nin kendisi ve onunla birlikte gelen her şeyin bir bütün olarak ele alındığı, bu bütünlüğün ise 'veseka' fiiliyle ifade edildiği görülmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلَّيْلِ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Karanlığıyla bilinen, güneşin batışından doğuşuna kadar geçen zaman dilimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesini 'güneşin batışından doğuşuna kadar olan zaman' olarak tanımlar. Ayetteki 've'l-leyli' ifadesi, bu zaman dilimine yemin edildiğini ve onun taşıdığı gizem ve sükûnetin vurgulandığını gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'leyl'i bilinen anlamıyla 'gece' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, gecenin kendisinin bir kudret ve yaratılış delili olarak yemin konusu yapıldığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'leyl' kavramının sadece bir zaman dilimi olmaktan öte, ilahi kudretin bir tezahürü, dinlenme ve tefekkür zamanı olarak da ele alındığını belirtir. Ayetteki yemin, gecenin bu derin anlamını pekiştirir."}]},{"word":"وَسَقَ","root":"و س ق","rootLatin":"v-s-q","meaning":"Toplamak, bir araya getirmek, içine almak, kapsamak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'veseka' fiilinin 'cem'a' (toplamak) anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 've mâ veseka' ifadesi, gecenin karanlığıyla birlikte topladığı, içine aldığı her şeyi, yani yıldızları, hayvanları, olayları ve sırları kapsadığını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vesk' kelimesinin 'bir şeyi bir araya getirmek, yüklemek' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, gecenin kendi bünyesinde barındırdığı, topladığı tüm varlıkları ve hadiseleri ifade ederek, gecenin kapsamlı bir yemin konusu olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'veseka' fiilinin 'bir şeyi yüklemek, taşımak, biriktirmek' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 've mâ veseka', gecenin karanlığında ortaya çıkan veya gizlenen, onunla birlikte hareket eden her şeyi kapsayan geniş bir anlam ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve/andolsun"},{"position":1,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gece"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mecrûr (atıf harfinden sonra geldiği için)","gloss":"şey"},{"position":3,"surface":"وَسَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-س-ق","rootLatin":"w-s-q","lemma":"وَسَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"topladı/içine aldı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/17*