# İnşikâk Sûresi, 18. Âyet (84:18)

> وَٱلْقَمَرِ إِذَا ٱتَّسَقَ

*Velkameri iżâ-ttesak(e)*

**Meal (Diyanet):** Dolunay halindeki aya ki,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnşikâk Suresi'nin 18. ayeti, 'Dolunay halindeki aya and olsun ki' mealinde olup, yemin formunda bir ifade taşır. Ayetteki temel kavramlar, ayın belirli bir halini ve bu halin taşıdığı anlamı vurgulayarak, kozmik düzenin ve yaratılışın mükemmelliğine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"وَٱلْقَمَرِ","root":"ق م ر","rootLatin":"k-m-r","meaning":"Ay, gökyüzündeki ışık saçan cisim.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kamer (قمر), geceleyin ışık veren gök cismidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretine ve yaratılışındaki düzene yemin olarak zikredilen önemli bir varlık olarak karşımıza çıkar. Gecenin aydınlatıcısı olması yönüyle dikkat çekicidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kamer (قمر), bilinen ay demektir. Bu ayetteki 've' harfi yemin içindir ve ayın, Allah'ın kudretinin bir delili olarak zikredildiğini gösterir. Ayın düzenli hareketleri ve evreleri, Kur'an'da sıkça üzerinde durulan bir konudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kamer' (ay) genellikle 'şems' (güneş) ile birlikte anılır ve kozmik düzenin, Allah'ın yaratma gücünün ve zamanın ölçüsü olarak sunulur. Bu ayette tek başına zikredilmesi, dolunay halinin özel bir vurgu taşıdığını gösterir."}]},{"word":"إِذَا","root":"ا ذ ا","rootLatin":"i-z-a","meaning":"Zaman zarfı olarak 'olduğu zaman', 'vakti geldiğinde' anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İzâ (إذا), gelecek zaman için şart edatı olarak kullanılır ve bir olayın gerçekleşeceği zamanı belirtir. Bu ayette 'itteseka' fiiliyle birlikte, ayın dolunay haline geldiği belirli bir anı ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İzâ (إذا), bir şeyin vuku bulduğu zamanı gösteren bir zarftır. Ayetteki kullanımı, ayın dolunay halini almasının, yemin edilen durumun gerçekleştiği an olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱتَّسَقَ","root":"و س ق","rootLatin":"v-s-k","meaning":"Ayın dolunay haline gelmesi, tamamlanması, bir araya gelmesi ve düzenli olması.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtteseka (اتسق), ayın dolunay haline gelmesi, yani ışığının ve şeklinin tamamlanması demektir. Bu, ayın en parlak ve en mükemmel halini ifade eder. Yemin, bu tam ve mükemmel hal üzerine yapılmıştır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veseka (وسق) kökünden türeyen itteseka (اتسق), bir şeyin toplanması, bir araya gelmesi ve düzenli hale gelmesi anlamlarına gelir. Ay için kullanıldığında, ışığının ve şeklinin tam ve eksiksiz bir şekilde bir araya gelerek dolunay halini almasını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İtteseka (اتسق), ayın dolunay halini alması, yani ışığının ve şeklinin tam ve eksiksiz olmasıdır. Bu durum, ayın en güzel ve en parlak göründüğü anı temsil eder ve Allah'ın yaratılışındaki mükemmelliğe işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İtteseka (اتسق) kelimesi, ayın dolunay halini almasıyla birlikte, onun tam ve düzenli bir görünüme kavuşmasını ifade eder. Bu, aynı zamanda bir şeyin kemale ermesi ve eksiksiz olması anlamını da taşır. Ayetteki yemin, bu kemal ve düzen üzerine yapılmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"Andolsun"},{"position":1,"surface":"ٱلْقَمَرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"aya"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"ٱتَّسَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-س-ق","rootLatin":"w-s-q","lemma":"اِتِّسَاق","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dolunay haline geldi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/18*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/18*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. ÂYET*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *18. ÂYET*