# İnşikâk Sûresi, 2. Âyet (84:2)

> وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ

*Ve eżinet lirabbihâ ve hukkat*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Gök yarıldığı ve Rabbine boyun eğdiği zaman -ki ona yaraşan budur-,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde göğün Allah'ın emrine mutlak itaatini ve bu itaatin kaçınılmazlığını vurgulamaktadır. 'İzin vermek' ve 'hak etmek' fiilleri üzerinden, göğün yaratıcısına karşı sergilediği teslimiyet ve bu teslimiyetin doğal bir sonucu olan gerçekleşme durumu dilbilimsel olarak ele alınmıştır.","keyConcepts":[{"word":"أَذِنَتْ","root":"أ-ذ-ن","rootLatin":"e-z-n","meaning":"Gök'ün Allah'ın emrine boyun eğmesi, itaat etmesi ve dinlemesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ezine' kelimesinin asıl anlamının 'kulak vermek, dinlemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 've ezinet li-Rabbihâ' ifadesi, göğün Allah'ın emrine kulak vererek itaat etmesi ve teslim olması anlamında kullanılmıştır. Bu, bir emre boyun eğme ve onu yerine getirme durumunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu ayetteki 'ezinet' kelimesini 'semi'at ve etâ'at' (işitti ve itaat etti) olarak açıklar. Gök'ün, Allah'ın emrini işitip ona boyun eğmesi, mecazi bir anlatımla cansız varlığa irade atfedilerek kıyamet günündeki mutlak teslimiyeti vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ezine' kökünün Kur'an'daki kullanımının, genellikle ilahi bir izne veya emre tabi olmayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, göğün kendi iradesiyle değil, Allah'ın emriyle hareket etmesi ve bu emre tam bir teslimiyetle boyun eğmesi anlamını taşır."}]},{"word":"لِرَبِّهَا","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Gök'ün yaratıcısı, sahibi ve terbiye edicisi olan Allah'a ait olması ve O'na yönelmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rabb' kelimesinin 'terbiye eden, sahip olan, efendi' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'li-Rabbihâ' ifadesi, göğün mutlak sahibi ve yaratıcısı olan Allah'a ait olduğunu ve O'nun emrine tabi olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rabb' kelimesinin 'her şeyi ıslah eden, kemale erdiren ve idare eden' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu bağlamda, göğün Rabbine boyun eğmesi, O'nun yaratıcı ve yönetici kudretine tam bir teslimiyet göstermesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rabb' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve hükmedici sıfatlarını kapsayan merkezi bir kavram olduğunu vurgular. Ayetteki kullanım, göğün varoluşunun ve akıbetinin tamamen Allah'ın kontrolünde olduğunu ve O'na karşı bir sorumluluk taşıdığını gösterir."}]},{"word":"وَحُقَّتْ","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gök'ün Rabbine boyun eğmesinin kaçınılmaz ve gerekli olduğu, bu durumun gerçekleşmesinin hak olduğu anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hukkat' kelimesini 'hakikat oldu, vacip oldu, gerekli oldu' şeklinde açıklar. Ayette, göğün Rabbine boyun eğmesinin, yaratılışının ve varoluşunun bir gereği olarak kaçınılmaz bir gerçeklik olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hukkat' kelimesinin 'hak oldu, layık oldu' anlamlarına geldiğini belirtir. Gök'ün Rabbine itaat etmesi, O'nun kudret ve azametine layık bir davranış olup, bu durumun gerçekleşmesi kaçınılmazdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hukkat' fiilinin 'hakikat oldu, sabit oldu' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayette, göğün Rabbine boyun eğmesinin, Allah'ın emriyle gerçekleşecek olan kesin ve değişmez bir olay olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَذِنَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"hamza-dh-n","lemma":"أَذِنَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulak verdi/boyun eğdi"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbi"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":3,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":3,"surface":"حُقَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hak edildi/layık görüldü"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/2*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/2*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **Kâf Sûresi** · *84/1-2*
- **Kâf Sûresi** · *84/1-2*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1-2*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/1-2*