# İnşikâk Sûresi, 4. Âyet (84:4)

> وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ

*Ve elkat mâ fîhâ ve teḣallet*

**Meal (Diyanet):** (3-4) Yer uzatılıp dümdüz edildiği ve içindekileri atıp boşaldığı zaman,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde yeryüzünün geçireceği dönüşümü, içindekileri dışarı atarak boşalmasını ve Rabbinin emrine boyun eğmesini tasvir etmektedir. Ayet, yeryüzünün bu eylemlerini canlı bir varlık gibi kişileştirerek, olayın dehşetini ve kaçınılmazlığını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"وَأَلْقَتْ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Yeryüzünün içindekileri dışarı atması, bırakması anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'elka' fiilinin 'bırakmak, atmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 've elkat mâ fîhâ' ifadesi, yeryüzünün içinde barındırdığı ölüleri, hazineleri ve diğer her şeyi dışarı atması, ortaya çıkarması olarak açıklanır. Bu, kıyamet gününün dehşet verici sahnelerinden biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'elka' fiilinin genellikle bir şeyi bir yere bırakmak, atmak veya düşürmek anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette ise yeryüzünün, içinde sakladığı şeyleri (özellikle ölüleri) dışarı fırlatması, ortaya çıkarması manasındadır. Bu, yeryüzünün yükünden kurtulması ve sırlarını ifşa etmesi olarak yorumlanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'elka' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, bu ayetteki 'elkat' fiilinin yeryüzünün içindekileri 'çıkarma, dışarı atma' eylemini ifade ettiğini belirtir. Bu, yeryüzünün kıyamet öncesi veya esnasında geçireceği fiziksel bir dönüşümü ve içindekileri ifşa etmesini vurgular."}]},{"word":"فِيهَا","root":"ف ي ه","rootLatin":"f-y-h","meaning":"Yeryüzünün içinde bulunan şeyler, içindekiler anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fîhâ' zamirinin yeryüzüne (el-ard) döndüğünü ve 'içinde olanlar' ifadesinin mecazi olarak yeryüzünün barındırdığı ölüleri ve sırları kastettiğini belirtir. Yeryüzü, kıyamet günü bu 'içindekileri' dışarı atarak boşalacaktır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fî' edatının 'içinde bulunma, kapsama' anlamını taşıdığını ve 'fîhâ' ifadesinin yeryüzünün 'içerdiği' her şeyi kapsadığını açıklar. Bu ayette, yeryüzünün derinliklerinde saklı olan her şeyin (ölüler, madenler vb.) dışarı çıkarılacağına işaret eder."}]},{"word":"وَتَخَلَّتْ","root":"خ ل و","rootLatin":"h-l-w","meaning":"Yeryüzünün boşalması, içindekilerden arınması anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tehallet' fiilinin 'boşalmak, bir şeyden arınmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, yeryüzünün içindekileri dışarı attıktan sonra tamamen boş ve arınmış bir hale gelmesini ifade eder. Bu, kıyamet gününün bir başka dehşet verici tasviridir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'halâ' kökünün 'boş olmak, bir şeyden arınmak' anlamlarını taşıdığını ve 'tehallet' fiilinin yeryüzünün içindekilerden tamamen arınarak boş bir hale gelmesini ifade ettiğini açıklar. Bu, yeryüzünün eski halinden tamamen farklı bir duruma geçişini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'boşluk' ve 'yokluk' kavramlarını incelerken, 'tehallet' fiilinin yeryüzünün içindekilerden arınarak bir nevi 'boşluğa' ulaşmasını ifade ettiğini belirtir. Bu durum, kıyamet öncesi veya esnasında evrensel bir dönüşümün ve yeniden yapılanmanın bir parçasıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","dirilis","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve elkat"},{"position":2,"translit":"mâ"},{"position":3,"translit":"fîhâ"},{"position":4,"translit":"ve teḣallet"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"أَلْقَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"أَلْقَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"attı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"تَخَلَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-و","rootLatin":"kh-l-w","lemma":"تَخَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"boşaldı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *84/1-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *84/1-5*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili · *84/3-4*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/3-4*
- **Nâziât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/3-4*
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/3-4*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili · *84/3-4*