# İnşikâk Sûresi, 6. Âyet (84:6)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْإِنسَـٰنُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَىٰ رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَـٰقِيهِ

*Yâ eyyuhâ-l-insânu inneke kâdihun ilâ rabbike kedhan femulâkîh(i)*

**Meal (Diyanet):** Ey insan! Şüphesiz, sen Rabbine (kavuşuncaya kadar) didinip duracak ve sonunda didinmenin karşılığına kavuşacaksın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/84/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnşikâk Suresi'nin 6. ayeti, insanın dünya hayatındaki çabasını ve bu çabanın nihai sonucunu, yani Allah'a dönüşünü vurgular. Ayet, 'insan', 'çalışma/çabalama' ve 'kavuşma' kavramları üzerinden insanın varoluşsal yolculuğunu ve kaderini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette 'insan', Allah'a doğru bir çaba içinde olan, sorumluluk sahibi ve nihayetinde O'na dönecek olan varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (إنسان), unutkanlığı ve ünsiyet kurma kabiliyeti nedeniyle bu ismi almıştır. Ayetteki kullanımı, insanın fıtratında var olan bu özelliklerle birlikte, Rabbine doğru bir yolculukta olduğunu ve bu yolculukta çaba sarf etmesi gerektiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'insan' kavramı, genellikle zayıflığına, nankörlüğüne ve unutkanlığına rağmen, Allah tarafından yaratılmış ve O'na karşı sorumlu olan bir varlık olarak sunulur. Bu ayetteki 'insan', bu sorumluluğun bilincinde olması gereken ve hayatını bu sorumluluk ekseninde şekillendirmesi gereken bir varlıktır."}]},{"word":"كَادِحٌ","root":"ك د ح","rootLatin":"k-d-h","meaning":"Bu kelime, insanın dünya hayatında Rabbine ulaşmak için gösterdiği yoğun, meşakkatli ve sürekli çabayı, gayreti ve çalışmayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadḥ (كدح), bir şeyi elde etmek için gösterilen şiddetli ve yorucu çabadır. Ayetteki 'kadih' (كَادِحٌ) kelimesi, insanın Rabbine doğru ilerlerken karşılaştığı zorluklara rağmen gösterdiği azimli ve kesintisiz gayreti vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kadḥ (كدح), mecazi olarak, bir hedefe ulaşmak için sarf edilen her türlü zahmet ve meşakkati ifade eder. Burada, insanın tüm hayatı boyunca Allah'a ulaşma yolunda harcadığı bedensel ve ruhsal emeği simgeler."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kadḥ (كدح), bir şeyin yüzeyini kazımak, yıpratmak anlamına gelir. Bu bağlamda, insanın hayatı boyunca Rabbine doğru ilerlerken karşılaştığı zorluklarla mücadele ederek adeta kendini yıpratması, büyük bir gayret sarf etmesi anlamındadır."}]},{"word":"كَدْحًا","root":"ك د ح","rootLatin":"k-d-h","meaning":"Fiilin masdarı olarak, 'kadıh' kelimesinin anlamını pekiştirir ve insanın Rabbine doğru yaptığı çabanın niteliğini, yani yoğunluğunu ve sürekliliğini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadḥ (كدح) masdarı, fiilin anlamını teyit etmek ve pekiştirmek için kullanılır. Ayetteki 'kedhan' (كَدْحًا) ifadesi, insanın Rabbine doğru gösterdiği çabanın sadece bir eylem olmadığını, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve sürekli bir gayret olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Masdarlar, fiilin anlamını soyutlayarak bir kavram haline getirir ve genellikle fiilin yoğunluğunu veya türünü belirtir. 'Kedhan' (كَدْحًا) burada, insanın Rabbine doğru yaptığı yolculuğun ne denli meşakkatli ve sürekli bir çaba gerektirdiğini vurgulayan bir pekiştirme edatıdır."}]},{"word":"فَمُلَـٰقِيهِ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Bu kelime, insanın dünya hayatındaki çabasının nihai sonucunu, yani Rabbine kavuşmasını, O'nun huzuruna çıkmasını ve amellerinin karşılığını bulmasını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Likâ' (لقاء), bir şeye ulaşmak, ona kavuşmak anlamına gelir. Ayetteki 'femulâkîhi' (فَمُلَـٰقِيهِ) ifadesi, insanın tüm çabalarının sonunda Rabbine döneceğini ve O'nunla karşılaşacağını, yani hesap vereceğini ve amellerinin karşılığını göreceğini bildirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Likâ' (لقاء), hem fiziksel karşılaşmayı hem de bir şeyin sonucuna ulaşmayı ifade eder. Bu ayette, insanın dünya hayatındaki çabalarının sonucunda Allah'ın huzuruna çıkması ve O'nunla karşılaşması, yani ahiret hayatında hesap verme ve karşılık bulma anlamındadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Likâ' (لقاء), bir şeyin diğerine ulaşması, ona bitişmesi ve onunla bir araya gelmesi demektir. 'Femulâkîhi' (فَمُلَـٰقِيهِ) ifadesi, insanın Rabbine doğru yaptığı yolculuğun son durağının O'nunla karşılaşmak olduğunu, bu karşılaşmanın hem bir hesaplaşma hem de bir vuslat olabileceğini ima eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","ahiret-mukafat","dirilis","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنْسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen marife isim olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"sen"},{"position":4,"surface":"كَادِحٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-د-ح","rootLatin":"k-d-h","lemma":"كَادِح","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çalışıp çabalayan"},{"position":5,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":7,"surface":"كَدْحًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-د-ح","rootLatin":"k-d-h","lemma":"كَدْح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"çalışıp çabalama"},{"position":8,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"sonra, ve"},{"position":8,"surface":"مُلَـٰقِي","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"مُلَاقِي","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda'nın haberi olduğu için merfû (takdir edilen mübteda 'ente')","gloss":"kavuşan"},{"position":8,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'na"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/6*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/6*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/6*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *84/6*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6. ÂYET*
- **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6. ÂYET*