# Burûc Sûresi, 3. Âyet (85:3)

> وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ

*Ve şâhidin ve meşhûd(in)*

**Meal (Diyanet):** (3-5) Şahitlik edene ve şahitlik edilene andolsun ki, (mü'minleri yakmak için) hendek kazıp (içinde) alevli ateş yakanlar lanetlenmiştir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/85/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Burûc Suresi'nin 3. ayeti, 'şahitlik eden' ve 'şahitlik edilen' kavramları üzerinden bir yemini ifade ederek, ahiret inancının temelini oluşturan dirilişin önemine vurgu yapmaktadır. Bu iki kavram, Kur'an'ın semantik evreninde birbirini tamamlayan ve derin anlamlar taşıyan anahtar kelimelerdir.","keyConcepts":[{"word":"شَاهِدٍ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Bu kelime, bir olaya tanıklık eden, hazır bulunan veya bir şeyi gözlemleyen varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şâhid' kelimesini 'huzurda bulunmak, bir şeyi gözlemlemek ve bilgi sahibi olmak' anlamlarına gelen 'şühûd' kökünden türetir. Ayetteki 'şâhid', yemin edilen ve ahiret inancını destekleyen bir tanık olarak, ya Allah'ın kendisi, ya peygamber, ya ümmet, ya da kıyamet günü şahitlik edecek herhangi bir varlık olabilir. Bu, tanıklığın mutlak ve kuşatıcı yönünü vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şâhid' kelimesini 'hazır olan, gören' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, yemin edilen bu varlığın, dirilişin ve ahiretin gerçekliğine dair bir tür kanıt veya gözlemci olduğunu ima eder. Bu, kelimenin somut bir tanıklık eylemine işaret ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ş-h-d' kökünün Kur'an'daki temel anlamının 'bir şeye tanık olmak, hazır bulunmak' olduğunu belirtir. 'Şâhid' kavramı, sadece bir gözlemci olmanın ötesinde, bir olayın gerçekliğini tasdik eden, ona şahitlik eden bir varlık olarak karşımıza çıkar. Buradaki 'şâhid', ahiret inancının doğruluğuna dair bir tür 'delil' veya 'kanıt' niteliği taşır."}]},{"word":"مَشْهُودٍ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Bu kelime, şahitlik edilen, tanıklık edilen veya gözlemlenen şeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'meşhûd' kelimesini 'şahitlik edilen, hazır bulunulan şey' olarak tanımlar. Ayetteki 'meşhûd', yemin edilen ve dirilişin gerçekleşeceğine dair şahitlik edilecek olan kıyamet günü, cuma günü, arefe günü gibi önemli bir zaman dilimi veya bizzat dirilişin kendisi olabilir. Bu, tanıklığın nesnesini ve önemini vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'meşhûd' kelimesini 'şahitlik edilen gün' olarak yorumlar ve genellikle kıyamet gününe işaret ettiğini belirtir. Bu bağlamda, kıyamet günü, tüm insanların bir araya geleceği ve amellerine şahitlik edileceği bir gün olarak 'meşhûd' niteliği kazanır. Bu, kelimenin ahiret bağlamındaki merkezi rolünü gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'meşhûd' kelimesinin 'üzerine şahitlik edilen, hazır bulunulan' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, 'meşhûd', dirilişin ve ahiretin kaçınılmaz bir gerçeklik olduğunu, bu gerçeğe şahitlik edileceğini ve herkesin buna tanık olacağını vurgular. Bu, kelimenin evrensel bir tanıklık ve hesap günüyle ilişkisini ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ş-h-d' kökünden türeyen 'meşhûd' kelimesinin, 'şahitlik edilen, gözlemlenen' anlamının yanı sıra, 'üzerinde ittifak edilen, herkesin bildiği' gibi bir anlam derinliğine de sahip olabileceğini belirtir. Ayetteki 'meşhûd', dirilişin ve ahiretin, tüm insanlık için ortak bir kader ve herkesin şahit olacağı bir gerçeklik olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","kiyamet","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"شَاهِدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"شَاهِد","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Kasem harfi olan 'vav'dan sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şahitlik eden"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"مَشْهُودٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ش-ه-د","rootLatin":"ş-h-d","lemma":"مَشْهُود","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"şahitlik edilen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Burûc sûresi 3. Âyeti*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Burûc sûresi 3. Âyeti*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *85/3*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *85/3*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bürûc, 81/1-7*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Bürûc, 81/1-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *Bürûc, 81/1-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *Bürûc, 81/1-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *Burûc, 81/1-7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *Burûc, 81/1-7*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *3. ÂYET*