# Târık Sûresi, 6. Âyet (86:6)

> خُلِقَ مِن مَّآءٍ دَافِقٍ

*Ḣulika min mâ-in dâfik(in)*

**Meal (Diyanet):** Fışkırıp çıkan bir sudan yaratıldı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/86/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Târık Suresi'nin 6. ayeti, insanın yaratılışındaki ilahi kudreti ve başlangıcını vurgulamaktadır. Ayet, insanın 'dökülen bir sudan' yaratıldığını ifade ederek, bu yaratılışın mahiyetine dair önemli bir dilbilimsel ve semantik derinlik sunar.","keyConcepts":[{"word":"خُلِقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratılmak, var edilmek anlamındadır ve burada insanın başlangıcına işaret eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' (خلق) kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi takdir etmek, ölçmek' olduğunu belirtir. Daha sonra bu takdir edilen şeyi icat etmek, var etmek anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'hulika' (خُلِقَ) fiili, insanın Allah tarafından belirli bir ölçü ve takdirle, yoktan var edildiğini ifade eder. (el-Müfredât, s. 289)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk' kelimesinin 'bir şeyi misalsiz olarak icat etmek' manasına geldiğini vurgular. Ayetteki 'hulika' fiili, insanın daha önce benzeri olmayan bir şekilde, Allah'ın kudretiyle yaratıldığını ve bu yaratılışın bir başlangıcı olduğunu gösterir. (el-Külliyyât, s. 427)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Tanrı'nın mutlak yaratma gücünü ifade ettiğini belirtir. 'Hulika' fiili, insanın kendi kendine var olmadığını, aksine ilahi bir irade ve eylemle meydana geldiğini, dolayısıyla yaratıcısına karşı bir bağımlılık içinde olduğunu vurgular. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 198)"}]},{"word":"مَّآءٍ","root":"م و ه","rootLatin":"m-v-h","meaning":"Su anlamına gelir ve burada insanın yaratıldığı temel maddeyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mâ'' (ماء) kelimesinin genel olarak su anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ'' ifadesi, insanın yaratılışının başlangıcında, bilinen bir sıvı maddeye işaret eder ve bu, genellikle meni olarak anlaşılır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 495)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ'' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını, ancak burada 'dâfik' (dökülen) sıfatıyla birlikte geldiğinde, meniyi kastettiğini ifade eder. Bu kullanım, mecazi olmaktan ziyade, yaratılışın somut bir başlangıcına işaret eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 297)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mâ'' kelimesinin 'canlıların hayatının kaynağı' olduğunu belirtir. Ayetteki 'mâ'' ifadesi, sadece bir sıvı değil, aynı zamanda hayatın başlangıcı ve devamlılığı için temel bir unsur olarak sunulur. (el-Müfredât, s. 488)"}]},{"word":"دَافِقٍ","root":"د ف ق","rootLatin":"d-f-q","meaning":"Dökülen, fışkıran, hızla akan anlamına gelir ve suyun niteliğini vurgular.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'defk' (دفق) fiilinin 'suyu hızla dökmek, akıtmak' anlamına geldiğini açıklar. 'Dâfik' (دافق) ise bu fiilin ism-i faili olup, 'dökülen, fışkıran' demektir. Ayetteki 'mâin dâfikin' (مَّآءٍ دَافِقٍ) ifadesi, meninin hızla ve kuvvetle atılmasını tasvir eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 196)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'dâfik' kelimesinin 'defk' kökünden geldiğini ve 'bir şeyi şiddetle atmak' manasına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, yaratılışın başlangıcındaki meninin atılma şeklinin bir tasviri olup, bu eylemin sıradan bir akıştan ziyade bir fışkırma olduğunu vurgular. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 468)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'defk' kelimesinin 'suyu veya benzeri bir sıvıyı kuvvetle dökmek' anlamına geldiğini ifade eder. 'Dâfik' kelimesi, ayetteki bağlamda, meninin rahim içine atılma anındaki hızını ve kuvvetini betimleyerek, bu başlangıcın önemini ve ilahi kudreti işaret eder. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 2, s. 556)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"خُلِقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaratıldı"},{"position":2,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":3,"surface":"مَّآءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"su"},{"position":4,"surface":"دَافِقٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ف-ق","rootLatin":"d-f-q","lemma":"دَافِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"atılan, fışkıran"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *86/5-6*