# A'lâ Sûresi, 1. Âyet (87:1)

>  سَبِّحِ ٱسْمَ رَبِّكَ ٱلْأَعْلَى

*Sebbihi-sme rabbike-l-a'lâ*

**Meal (Diyanet):** Yüce Rabbinin adını tespih et.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/87/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'lâ Suresi'nin ilk ayeti, Allah'ın yüceliğini ve O'nun ismini tesbih etmenin önemini vurgular. Ayet, 'tesbih etme' fiili ile 'Rab' ve 'en yüce' sıfatlarını birleştirerek, tevhidin ve Allah'ı ululamanın temelini atmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"سَبِّحِ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu ululamak ve yüceltmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tesbih (التسبيح), Allah'ı noksan sıfatlardan uzak tutmak ve O'nu kemal sıfatlarla anmaktır. Ayetteki 'سَبِّحِ' emri, bu tenzih ve ululamayı sürekli kılmayı ifade eder. (el-Müfredât, s. 229)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tesbih, Allah'ı yüceltmek ve O'nun şanını anmaktır. Burada 'سَبِّحِ' fiili, Rabbin ismini anarak O'nu her türlü eksiklikten arındırma ve O'na layık olanı ifade etme mecazıdır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 301)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Tesbih kavramı, Kur'an'da Allah'ın mutlak aşkınlığını ve yüceliğini ifade eden merkezi bir eylemdir. Bu ayetteki 'سَبِّحِ', Allah'ın ismini anarak O'nun eşsizliğini ve her türlü beşeri nitelikten münezzeh olduğunu ilan etme anlamını taşır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 215)"}]},{"word":"ٱسْمَ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Allah'ın zatına delalet eden, O'nu diğer varlıklardan ayıran ve yücelten ad.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsim (الاسم), bir şeyi diğerlerinden ayıran ve ona delalet eden lafızdır. Ayetteki 'ٱسْمَ رَبِّكَ' ifadesi, Allah'ın zatına işaret eden ve O'nun yüceliğini temsil eden adını tesbih etmeyi emreder. (el-Müfredât, s. 244)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İsim, müsemmaya delalet eden şeydir. Burada 'ٱسْمَ رَبِّكَ' ile kastedilen, Allah'ın zatına delalet eden ve O'nun ululuğunu ifade eden her bir ismidir. Bu isimlerin tesbihi, Allah'ın kendisini tesbih etmektir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 3, s. 248)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'isim' kavramı, sadece bir adlandırma değil, aynı zamanda müsemmanın özelliklerini ve niteliklerini de barındırır. 'ٱسْمَ رَبِّكَ' ifadesi, Rabbinin tüm kemal sıfatlarını içeren ismini yüceltmeyi ve O'nun zatını bu isimler aracılığıyla anmayı ifade eder. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 187)"}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, yetiştiren, sahip olan, yöneten ve hükmeden yüce varlık.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab (الرب), malik, seyyid ve terbiye edendir. Ayetteki 'رَبِّكَ' ifadesi, seni yaratan, rızıklandıran ve işlerini idare eden Allah'ı ifade eder. O'nun ismini tesbih etmek, O'nun bu sıfatlarını yüceltmektir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 520)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rab (الرب), aslen terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek anlamındadır. Allah için kullanıldığında, O'nun yaratma, rızık verme, yönetme ve hükmetme sıfatlarını kapsar. 'رَبِّكَ' ifadesi, muhatabın üzerinde mutlak otorite sahibi olan Allah'ı işaret eder. (el-Müfredât, s. 184)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rab kavramı, Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve hükmedici rolünü vurgular. 'رَبِّكَ' ifadesi, Allah'ın insan üzerindeki mutlak egemenliğini ve O'na karşı duyulması gereken saygıyı ve itaati ima eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 156)"}]},{"word":"ٱلْأَعْلَى","root":"ع ل و","rootLatin":"a-l-w","meaning":"En yüce, en üstün, her şeyin fevkinde olan.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"A'lâ (الأعلى), 'aliyy' kelimesinin ism-i tafdilidir ve en yüce, en yüksek anlamına gelir. Allah için kullanıldığında, O'nun zatının ve sıfatlarının her şeyden üstün ve aşkın olduğunu ifade eder. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 345)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Uluv (العلو), yücelik ve üstünlük demektir. 'الأعلى' ise, mutlak yüceliği ve her şeyin fevkinde olmayı ifade eder. Ayetteki 'رَبِّكَ ٱلْأَعْلَى' ifadesi, Rabbinin tüm varlıklar üzerindeki mutlak üstünlüğünü ve erişilmez yüceliğini vurgular. (el-Müfredât, s. 345)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"A'lâ (الأعلى), kemal ve celal sıfatlarında en üstün olan demektir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın zatının ve sıfatlarının her türlü noksanlıktan münezzeh ve her şeyden yüce olduğunu pekiştirir. (el-Külliyyât, s. 62)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَبِّحِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sonu kesra ile harekelenmiştir (vasl hemzesi sebebiyle)","gloss":"tesbih et"},{"position":2,"surface":"ٱسْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"اِسْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"adını"},{"position":3,"surface":"رَبِّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَعْلَى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ل-و","rootLatin":"'-l-w","lemma":"أَعْلَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin (رَبِّكَ) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"Yüce"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *87/1*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *87/1*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **Muhammed Sûresi** · *87/1*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/1*
- **Hac Sûresi** · *87/1*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *87/1*
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *87/1*