# A'lâ Sûresi, 9. Âyet (87:9)

> فَذَكِّرْ إِن نَّفَعَتِ ٱلذِّكْرَىٰ

*Feżekkir in nefe'ati-żżikrâ*

**Meal (Diyanet):** O halde, eğer öğüt fayda verirse, öğüt ver.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/87/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'lâ Suresi'nin bu ayeti, 'öğüt verme' eyleminin 'fayda' ile olan ilişkisini vurgulayarak, tebliğin hikmetli bir şekilde ve muhatabın istifade edeceği zaman ve zeminde yapılması gerektiğini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır. Ayet, 'zikr' kökünden türeyen kelimelerle hatırlatma ve öğüt verme eylemini, 'nef'' kökünden türeyen kelimeyle de bu eylemin sonucunda beklenen faydayı merkeze almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَذَكِّرْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu kelime, 'hatırlat, öğüt ver' anlamında bir emir fiilidir ve tebliğ görevini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesinin asıl anlamının, unutulan veya unutulma ihtimali olan bir şeyi kalbe getirmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'fezekkir' emri, Hz. Peygamber'e (s.a.v.) insanlara Allah'ın ayetlerini, ahiret gününü ve dinin hakikatlerini hatırlatmasını emretmektedir. Bu hatırlatma, sadece bilgi vermek değil, aynı zamanda kalpleri harekete geçirmeyi amaçlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'zikr' kelimesinin Kur'an'da 'öğüt' ve 'hatırlatma' anlamlarında kullanıldığını ifade eder. 'Fezekkir' ifadesi, burada 'öğüt ver' manasına gelir ve muhatabın gafletten uyanmasını, hakikati idrak etmesini sağlamaya yönelik bir eylemi işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki temel anlamlarından birinin 'Allah'ı hatırlama' ve 'O'nun ayetlerini anma' olduğunu vurgular. 'Fezekkir' emri, bu geniş anlam çerçevesinde, insanlara Allah'ın varlığını, birliğini ve emirlerini hatırlatarak onları doğru yola sevk etme çabasını ifade eder. Ayetteki bağlamda bu, öğüdün temel içeriğini oluşturur."}]},{"word":"نَّفَعَتِ","root":"ن ف ع","rootLatin":"n-f-'-","meaning":"Bu kelime, 'fayda verdi, yararlı oldu' anlamında bir fiildir ve öğüdün beklenen sonucunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nef'' kelimesinin, bir şeyin istenen bir amaca ulaşmasına yardımcı olması veya bir zararı gidermesi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nefe'at' ifadesi, verilen öğüdün muhatap üzerinde olumlu bir etki bırakması, ona manevi veya ahlaki bir yarar sağlaması durumunu anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nef'' kökünün, bir şeyin kendisinden beklenen faydayı sağlaması ve iyi bir sonuç doğurması anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'in nefe'ati' şartı, öğüdün ancak fayda vereceği durumlarda verilmesinin hikmetine işaret eder; yani öğüdün boş yere sarf edilmemesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nef'' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'dünyevi ve uhrevi yarar' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'nefe'at' ifadesi, öğüdün muhatabın kalbinde bir uyanışa, davranışlarında bir iyileşmeye veya imanında bir artışa yol açması durumunu ifade eder ki bu da öğüdün asıl gayesidir."}]},{"word":"ٱلذِّكْرَىٰ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu kelime, 'öğüt, hatırlatma' anlamında bir isimdir ve verilen öğüdün kendisini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zikrâ' kelimesinin 'öğüt' ve 'hatırlatma' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ed-zikrâ' ifadesi, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) insanlara sunduğu ilahi mesajı, Kur'an'ı ve onun içerdiği hakikatleri kapsayan genel bir öğüdü ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'zikrâ' kelimesinin, kalpteki bir şeyi hatırlatma veya bir şeyi zihinde canlı tutma anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki 'ed-zikrâ', insanlara Allah'ın ayetlerini, ahiret gününü ve dinin temel prensiplerini hatırlatan, onları gafletten uyandıran öğüdü temsil eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'zikrâ' kelimesinin 'öğüt' ve 'nasihat' anlamında kullanıldığını ve genellikle fayda sağlayan hatırlatmalar için tercih edildiğini belirtir. Bu ayetteki 'ed-zikrâ', fayda vermesi beklenen, yani muhatap üzerinde olumlu bir etki bırakacak olan öğüdü ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tebligh","zikir","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"ذَكِّرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَّرَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî, sükûn üzere mebnîdir.","gloss":"öğüt ver"},{"position":2,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"نَّفَعَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-ʿ","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî, fetha üzere mebnîdir. Tâ-i te'nîs sakin olduğu halde, kendisinden sonraki elif-lâm'ın sükûnu ile karşılaşınca kesra ile harekelenmiştir.","gloss":"fayda verirse"},{"position":4,"surface":"ٱلذِّكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَىٰ","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fiil-i mâzî 'نَّفَعَتِ' fiilinin fâili olduğu için merfûdur. Takdirî damme ile merfûdur, çünkü sonu elif-i maksûre ile bitmektedir.","gloss":"öğüt"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/9*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/9*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/9*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87/9*