# Ğâşiye Sûresi, 23. Âyet (88:23)

> إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ

*İllâ men tevellâ ve kefer(a)*

**Meal (Diyanet):** (23-24) Ancak, kim yüz çevirir, inkar ederse, Allah onu en büyük azaba uğratır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/88/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'Ğâşiye' suresinin genel teması olan kıyamet ve ahiret halleri bağlamında, Allah'ın mesajından yüz çeviren ve onu inkâr edenlerin akıbetini bildirmektedir. Ayet, bu iki temel fiil üzerinden imanın ve küfrün sonuçlarına işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَوَلَّىٰ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Allah'ın emirlerinden ve peygamberin tebliğinden yüz çevirmek, sırt dönmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velâ' kökünün asıl anlamının 'bir şeyin diğerine yakın olması' olduğunu belirtir. 'Tevelâ' fiili ise, bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak anlamında kullanılır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın ayetlerinden ve hakikatten yüz çevirme, ondan uzaklaşma anlamını taşır ki bu, imandan sapmanın bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilini 'i'râd' (yüz çevirme) ve 'inkılab' (dönme) olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, peygamberin getirdiği mesaja karşı sırt dönme, onu kabul etmeme ve ondan uzaklaşma mecazını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velâ' kökünden türeyen kelimelerin Kur'an'da genellikle 'yakınlık' veya 'uzaklık' ilişkilerini ifade ettiğini belirtir. 'Tevelâ' fiili, Allah'ın yolundan yüz çevirme, O'nunla olan 'yakınlık' bağını koparma ve dolayısıyla O'nun düşmanlarına 'yakınlaşma' anlamında kullanılır. Bu, imanın zıddı bir tutumdur."}]},{"word":"كَفَرَ","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"Allah'ın varlığını, birliğini, peygamberlerini ve indirdiği hakikatleri inkâr etmek, örtmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu belirtir. Çiftçi toprağı tohumla örttüğü için 'kâfir' denilmiştir. Dini bağlamda ise, Allah'ın nimetlerini veya hakikatini örtmek, gizlemek ve dolayısıyla inkâr etmek anlamına gelir. Ayetteki 'kefera' fiili, Allah'ın mesajını ve hakikatini bilinçli olarak reddetmeyi ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin 'bir nimeti örtmek' veya 'Allah'ın birliğini ve peygamberlerini inkâr etmek' gibi farklı anlamlara geldiğini açıklar. Ayetteki 'kefera' fiili, Allah'ın varlığını ve O'nun gönderdiği hakikatleri kabul etmeyip, onları inkâr etme eylemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'Allah'ın lütfunu, iyiliğini ve hakikatini bilerek reddetmek' olduğunu belirtir. Bu, sadece bir inançsızlık değil, aynı zamanda Allah'a karşı bir nankörlük ve isyan eylemidir. Ayetteki 'kefera' fiili, bu bilinçli reddedişi ve inkârı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'küfr' kelimesinin semantik alanının geniş olduğunu ve 'örtmek, nankörlük etmek, inkâr etmek' gibi anlamları içerdiğini belirtir. Ayetteki 'kefera' fiili, Allah'ın ayetlerine ve peygamberin tebliğine karşı takınılan inkârcı tutumu, yani hakikati örtme ve reddetme eylemini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","ahiret-mukafat","cehennem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak, hariç"},{"position":2,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, mübteda mahalli ref'","gloss":"kim"},{"position":3,"surface":"تَوَلَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّىٰ","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî, sılâ cümlesi","gloss":"yüz çevirdi"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"كَفَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî, atıf ile önceki fiile bağlı","gloss":"inkar etti"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *88/23*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *88/23*