# Ğâşiye Sûresi, 6. Âyet (88:6)

> لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ

*Leyse lehum ta'âmun illâ min darî'(in)*

**Meal (Diyanet):** Onlara, acı ve kötü kokulu bir dikenli bitkiden başka yiyecek yoktur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/88/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, cehennem ehlinin yiyeceğini tasvir ederek, bu yiyeceğin besleyici ve doyurucu olmaktan uzak, aksine azap verici bir nitelikte olduğunu vurgulamaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, bu azap verici yiyeceğin mahiyetini ve işlevsizliğini dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"طَعَامٌ","root":"ط ع م","rootLatin":"t-a-m","meaning":"Cehennem ehlinin yiyeceği olarak zikredilen, ancak besleyici ve doyurucu olmayan madde.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ta'am' kelimesini genellikle 'yenilen şey' olarak tanımlar. Ancak bu ayetteki 'ta'am', cennet ehlinin yiyeceklerinin aksine, açlığı gidermeyen ve fayda sağlamayan bir yiyecek türünü ifade eder. Cehennem ehli için bu, azabın bir parçasıdır, beslenmenin değil."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, Kur'an'daki mecazi kullanımlara dikkat çeker. Burada 'ta'am' kelimesi, zahiren yiyecek olsa da, gerçekte bir fayda sağlamadığı için mecazi bir anlam taşır. Cehennem ehli için bu 'yiyecek', sadece azabı artıran bir unsurdur, beslenme işlevini yerine getirmez."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki temel kavramların semantik alanlarını inceler. 'Ta'am' kavramı, Kur'an'da genellikle rızık ve nimetle ilişkilendirilirken, bu ayetteki kullanımıyla olumsuz bir semantik kaymaya uğrar. Burada 'ta'am', nimet olmaktan çıkıp azap ve yoksunluk sembolü haline gelmiştir."}]},{"word":"ضَرِيعٍ","root":"ض ر ع","rootLatin":"d-r-'-","meaning":"Cehennem ehlinin yiyeceği olarak nitelendirilen, kötü kokulu, acı ve zehirli bir diken türü.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darî'' kelimesini 'kuru diken' veya 'deveye dokunduğunda boğazını yakan diken' olarak açıklar. Bu, cehennem ehlinin yiyeceğinin sadece tatsız değil, aynı zamanda acı verici ve boğazı yakıcı bir nitelikte olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'darî'' kelimesinin 'zehirli ve kötü kokulu bir bitki' olduğunu belirtir. Bu tanım, ayetteki 'darî''nin sadece fiziksel olarak rahatsız edici değil, aynı zamanda zehirleyici ve iğrenç bir özelliğe sahip olduğunu gösterir, bu da cehennem azabının şiddetini artırır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'darî'' kelimesinin 'devenin yediği, ancak etini ve sütünü azaltan, kötü bir ot' olduğunu ifade eder. Bu, 'darî''nin besleyici olmaktan uzak, aksine zarar verici bir yiyecek olduğunu ve cehennem ehlinin açlığını gidermediği gibi onlara eziyet ettiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'darî'' kelimesinin semantik alanını incelerken, bu kelimenin Kur'an'da olumsuz bir çağrışımla kullanıldığını belirtir. Cehennem ehlinin yiyeceği olarak zikredilmesi, onun besin değerinden yoksun, acı verici ve azap unsuru bir madde olduğunu pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَّيْسَ","pos":"fiil","posDetail":"Nakıs Fiil","root":"ل-ي-س","rootLatin":"l-y-s","lemma":"لَيْسَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":2,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"طَعَامٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-ع-م","rootLatin":"ṭ-ʿ-m","lemma":"طَعَام","form":"-","features":{"number":"Müfred","gender":"Müzekker","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Leyse'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"yiyecek"},{"position":4,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"ضَرِيعٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ر-ع","rootLatin":"ḍ-r-ʿ","lemma":"ضَرِيع","form":"-","features":{"number":"Müfred","gender":"Müzekker","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kuru diken"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *88/6*
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *88/6*