# Fecr Sûresi, 21. Âyet (89:21)

> كَلَّآ إِذَا دُكَّتِ ٱلْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا

*Kellâ iżâ dukketi-l-ardu dekken dekkâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Hayır, yeryüzü (kıyamet sarsıntısıyla) parça parça olup dağıldığı zaman,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/89/21

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fecr Suresi'nin 21. ayeti, kıyamet gününün dehşetini ve yerin uğrayacağı dönüşümü tasvir etmektedir. Ayet, 'dükket' fiili ve 'dekken' masdarı aracılığıyla, yeryüzünün şiddetli bir şekilde parçalanmasını ve düzlenmesini vurgulayarak, bu kozmik olayın büyüklüğünü ve kaçınılmazlığını dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"دُكَّتِ","root":"د ك ك","rootLatin":"d-k-k","meaning":"Yerin şiddetli bir şekilde çarpılıp parçalanması, düzlenmesi ve ufalanması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'دُكَّتِ' kelimesini 'düzlendi, tesviye edildi' anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, dağların ve engebelerin ortadan kalkarak yerin dümdüz hale gelmesini ifade eder ki bu, kıyamet alametlerinden biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دَكَّ' fiilinin asıl anlamının 'bir şeyi şiddetle yere vurmak, ezmek ve düzlemek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'دُكَّتِ الْأَرْضُ' ifadesi, yeryüzünün şiddetli bir sarsıntı ile parçalanıp düz bir hale getirilmesini, yani mevcut yapısının tamamen bozulmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دُكَّتِ' kelimesini 'parçalandı, ufalandı' olarak açıklar. Bu, yeryüzünün dağları ve tepeleriyle birlikte şiddetli bir darbe sonucu toz haline gelmesini ve düz bir zemin oluşturmasını mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"ٱلْأَرْضُ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız yeryüzü, dünya gezegeni.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أَرْض' kelimesini 'üzerinde durulan, yeryüzü' olarak tanımlar. Ayetteki 'ٱلْأَرْضُ' ifadesi, kıyamet gününde kozmik bir dönüşüme uğrayacak olan, bildiğimiz yeryüzünü işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'arz' (yer) kavramının sadece fiziksel bir mekan olmanın ötesinde, insanın yaşam alanı ve Allah'ın kudretinin tecelli ettiği bir varlık olarak ele alındığını belirtir. Bu ayette ise 'arz', kıyamet senaryosunda ilahi kudretin yıkıcı yönünün muhatabı olarak karşımıza çıkar."}]},{"word":"دَكًّا","root":"د ك ك","rootLatin":"d-k-k","meaning":"Yerin şiddetli bir şekilde parçalanması ve düzlenmesi eyleminin pekiştirilmiş halini ifade eden masdar.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'دَكًّا' kelimesinin 'دُكَّتِ' fiilinin masdarı olarak geldiğini ve fiilin anlamını pekiştirdiğini belirtir. Bu tekrarlı kullanım, yeryüzünün parçalanma ve düzlenme eyleminin şiddetini, sürekliliğini ve kesinliğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'دَكًّا' kelimesinin 'bir şeyi tamamen ezmek, düzlemek ve yerle bir etmek' anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki ikileme, yeryüzünün dağları ve tepeleriyle birlikte tamamen düz bir hale getirileceğini, hiçbir engebe kalmayacağını anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da masdarların fiillerden sonra gelerek anlamı pekiştirme işlevine dikkat çeker. 'دَكًّا دَكًّا' ifadesi, yeryüzünün parçalanmasının sıradan bir olay olmadığını, aksine büyük bir şiddet ve kesinlikle gerçekleşeceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَلَّآ","pos":"harf","posDetail":"Red ve Zecr Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"Hayır, Asla"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"دُكَّتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ك-ك","rootLatin":"d-k-k","lemma":"دَكَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çarpıldı, paralandı"},{"position":4,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"yer"},{"position":5,"surface":"دَكًّا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ك-ك","rootLatin":"d-k-k","lemma":"دَكّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"şiddetli bir çarpışla"},{"position":6,"surface":"دَكًّا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"د-ك-ك","rootLatin":"d-k-k","lemma":"دَكّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak'ın tekrarı (tekid) olduğu için mansûb","gloss":"şiddetli bir çarpışla"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/21*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/21*