# Fecr Sûresi, 28. Âyet (89:28)

> ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً

*İrci'î ilâ rabbiki râdiyeten merdiyye(ten)*

**Meal (Diyanet):** "Sen O'ndan razı, O da senden razı olarak Rabbine dön!"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/89/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fecr Suresi'nin 28. ayeti, ruhun Allah'a dönüşünü ve bu dönüşün niteliğini 'razı olma' ve 'razı olunma' halleriyle ifade eder. Ayet, hem kulun Rabbinden hoşnutluğunu hem de Rabbin kulundan hoşnutluğunu vurgulayarak karşılıklı bir rıza ilişkisini dilbilimsel olarak derinleştirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱرْجِعِىٓ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Geri dönmek, geri gelmek, dönüş yapmak anlamındadır ve burada ruha yapılan bir ilahi çağrıyı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücû'' kelimesini bir şeyin başlangıç noktasına veya ait olduğu yere geri dönmesi olarak açıklar. Ayetteki 'İrciî' emri, ruhun yaratıldığı ve ait olduğu ilahi makama, yani Rabbine dönmesini ifade eder. Bu dönüş, sadece fiziksel bir geri dönüş değil, aynı zamanda manevi bir yöneliş ve teslimiyettir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rücû'' kelimesini mecazi anlamda 'ölümden sonraki diriliş ve Allah'a hesap vermek üzere geri dönüş' olarak yorumlar. Ayetteki 'İrciî' ifadesi, ölüm anında ruhun bedenden ayrılıp Rabbine yönelmesini ve O'nun huzuruna çıkmasını mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rücû'' kavramının Kur'an'da 'Allah'a dönüş' anlamında kullanıldığını ve bu dönüşün insanın nihai kaderi olduğunu belirtir. Ayetteki 'İrciî' çağrısı, insanın dünya hayatındaki yolculuğunun sonunda varacağı son durağı, yani Allah'a olan dönüşünü sembolize eder."}]},{"word":"رَبِّكِ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, besleyen, sahip olan, efendi anlamlarına gelir ve burada ruhun yaratıcısı, yöneticisi ve kendisine dönülecek olan ilahi varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesini 'bir şeyi tedricen kemale erdiren, terbiye eden, sahip olan ve yöneten' olarak tanımlar. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, ruhun yaratıcısı, koruyucusu ve nihai olarak kendisine döneceği mutlak otoriteyi vurgular. Bu, kul ile Rabbi arasındaki özel ve yakın ilişkiyi de gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Rab' kelimesinin 'malik, sahip ve efendi' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, ruhun mutlak sahibinin Allah olduğunu ve dönüşün O'nun mülkiyetine ve hükmüne olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da 'yaratıcı, besleyici, koruyucu ve hükmedici' anlamlarında kullanıldığını ve Allah'ın evren üzerindeki mutlak egemenliğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Rabbike' ifadesi, ruhun kendisine döneceği ve her şeyin nihai sahibi olan Allah'ı işaret eder."}]},{"word":"رَاضِيَةً","root":"ر ض و","rootLatin":"r-d-y","meaning":"Razı olan, hoşnut olan demektir ve kulun Allah'tan ve O'nun takdirinden memnuniyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rıza' kelimesini 'bir şeyden hoşnut olmak, onu beğenmek ve ona razı olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'Râdiyeten' ifadesi, ruhun dünya hayatında Allah'ın emirlerine uymaktan, O'nun takdirine teslim olmaktan ve O'nun lütuflarından hoşnut olduğunu gösterir. Bu, kulun Allah'a karşı duyduğu içsel memnuniyeti vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'rıza' kelimesinin 'kalbin bir şeye meyletmesi ve onu kabul etmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'Râdiyeten' ifadesi, ruhun Allah'ın hükümlerine ve kaderine tam bir teslimiyetle razı olduğunu, kalbinin O'na yöneldiğini ve O'ndan başka bir şeye meyletmediğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rıza' kavramının Kur'an'da hem Allah'ın kuldan razı olması hem de kulun Allah'tan razı olması şeklinde iki yönlü bir ilişkiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Râdiyeten' ifadesi, bu karşılıklı rıza ilişkisinin kul tarafından olan yönünü, yani kulun Rabbinden hoşnutluğunu vurgular."}]},{"word":"مَّرْضِيَّةً","root":"ر ض و","rootLatin":"r-d-y","meaning":"Razı olunmuş, kendisinden hoşnut olunmuş demektir ve Allah'ın kuldan memnuniyetini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mardiyye' kelimesini 'Allah tarafından kendisinden razı olunmuş, beğenilmiş' olarak açıklar. Ayetteki 'Mardiyyetten' ifadesi, ruhun dünya hayatında yaptığı ameller ve gösterdiği teslimiyet sayesinde Allah'ın rızasını kazanmış olduğunu, O'nun katında makbul ve hoşnut olunan bir mertebeye ulaştığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rıza'nın Allah'a nispet edildiğinde 'kulun amellerini kabul etmesi ve ona sevap vermesi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Mardiyyetten' ifadesi, Allah'ın kulun ibadetlerinden, takvasından ve teslimiyetinden razı olduğunu, dolayısıyla ona cennet ve mükafat vaat ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rıza' kavramının Kur'an'da Allah ile kul arasındaki en yüksek ilişki biçimlerinden biri olduğunu ve 'mardiyye' halinin Allah'ın kuldan tam bir memnuniyetini ifade ettiğini belirtir. Bu durum, kulun Allah'ın emirlerine tam bir uyum içinde yaşadığının ve O'nun rızasını kazandığının bir göstergesidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür** — Serkan Denkçi · *Fecr Sûresi 27-28. âyetlerinde*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89. sure 28. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89. sure 28. ayette*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *89/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *89/27-28*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Derleme (yapay zekâ destekli) — kaynak: Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi · *89/27-30*
- **İrfan Mektebi ve Hakk Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Kelime-i İsmâiliyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/27-28*
- **İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Kur'ân-ı Kerîm'e Bakış: Terzibaba'nın İşârî Te'vîl ve Tefekkür Anlayışı** — Terzibaba Necdet Ardıç · *89/27 - 28*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **NECDET ARDIÇ’IN TASAVVUF ANLAYIŞINDA  SEYR-Ü SÜLUK MERTEBELERİ - Lisans Tezi** — Yavuz Bırak Kır · *89/27-28*
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **İbretlik Bir Hikâye Daha — Kilise Çanları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Nâziât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Risâle-i Gavsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Yehova Şahitleri ile Mülâkât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-30*
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-30*
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan Denkçi · *89/28*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (27)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fecr Suresi 27- 28 ayetler*
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (29)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fecr Suresi 27- 28 ayetler*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Fecr, 89: 27-28*
- **İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fecir Suresi 89/27-28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *89/27-30*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *89/27-28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *89/27-30*
- **SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)** — Yusuf Yücel · *89/27-28*
- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Fecir, 89/27-30*
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/ 27-28*
- **The School of Wisdom (İrfan Mektebi)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili · *89/27-28*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 15** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28-29*
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Abdulkerim Cili · *89/28*
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Abdulkerim Cili · *89/28*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27-28*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/28*
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/28*
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/27-28*
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/28*
- **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27 – 30*
- **Köle ve İncir Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/27 – 30*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *89/27-28*
