# Fecr Sûresi, 4. Âyet (89:4)

> وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ

*Velleyli iżâ yesr(i)*

**Meal (Diyanet):** Geçip giden geceye andolsun (ki, müşrikler azaba uğrayacaklardır).

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/89/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fecr Suresi'nin 4. ayeti, 'gece' kavramı üzerinden yemin ederek, zamanın akışındaki ilahi kudrete ve ibretlere dikkat çekmektedir. Ayet, gecenin hareketini ve geçişini vurgulayarak, bu doğal olayın derin anlamlarını düşünmeye davet eder.","keyConcepts":[{"word":"وَٱلَّيْلِ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Bu ayette 'gece' anlamına gelir ve üzerine yemin edilen, karanlığı ve sükuneti temsil eden zaman dilimini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'leyl' kelimesinin gündüzün zıddı olduğunu ve Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretine ve yaratılışındaki hikmetlere delil olarak zikredildiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, gecenin gelip geçişindeki düzenin ve bu düzenin yemin konusu yapılmasının önemini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'leyl' kelimesinin Kur'an'da bazen mecazi anlamlar taşıyabileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımının doğrudan 'gece' zaman dilimini ifade ettiğini ve üzerine yemin edilen bir varlık olarak zikredildiğini açıklar. Yemin, gecenin kendisinin değil, onun yaratılışındaki ve akışındaki ilahi kudretin büyüklüğüne işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'gece' (leyl) kavramının genellikle Allah'ın kudretinin bir işareti, dinlenme ve tefekkür zamanı olarak sunulduğunu ifade eder. Bu ayetteki yemin, gecenin sadece fiziksel bir olgu olmaktan öte, insan için derin anlamlar taşıyan kozmik bir fenomen olduğunu vurgular."}]},{"word":"يَسْرِ","root":"س ر ي","rootLatin":"s-r-y","meaning":"Bu ayette 'gelip geçmek', 'hareket etmek' veya 'akıp gitmek' anlamlarına gelir ve gecenin sürekli hareketini, akışını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yesrî' fiilinin 'gece yolculuk yapmak', 'gece yürümek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, gecenin kendisinin bir yolcu gibi hareket ettiğini, yani zamanın akışında sürekli ilerlediğini mecazi bir dille ifade eder. Bu, gecenin durağan değil, dinamik bir varlık olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'serâ' fiilinin geceleyin hareket etme anlamını taşıdığını ve bu ayette gecenin kendisinin hareketini, yani zamanın geçişini tasvir ettiğini açıklar. Fiilin sonundaki 'yâ' harfinin hazfedilmesi (aslı 'yesrî') ise, Kur'an'ın belagatına uygun bir kısaltma olup, akıcılığı ve hızı vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'serâ' kökünün temel anlamının 'geceleyin yol almak' olduğunu ve bu ayette gecenin kendisinin bir yolcu gibi hareket etmesini, yani zamanın akışını ve geçiciliğini sembolize ettiğini belirtir. Bu kullanım, gecenin sadece bir zaman dilimi değil, aynı zamanda bir hareket ve değişim süreci olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Kasem harfi olduğu için mebnî","gloss":"Andolsun"},{"position":1,"surface":"ٱلَّيْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"geceye"},{"position":2,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":3,"surface":"يَسْرِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ر-ي","rootLatin":"s-r-y","lemma":"سَرَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bir edat bulunmadığı için merfû (takdirî damme ile)","gloss":"geçip gider"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/4*