# Fecr Sûresi, 6. Âyet (89:6)

> أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ

*Elem tera keyfe fe'ale rabbuke bi'âd(in)*

**Meal (Diyanet):** (6-10) (Ey Muhammed!) Rabbinin, (Hud'un kavmi) Ad'e, şehirler içinde benzeri kurulmamış olan, sütunlarla dolu İrem'e, vadide kayaları oyan (Salih'in kavmi) Semud'a, kazıklar sahibi Firavun'a ne yaptığını görmedin mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/89/6

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","tabiat-ayetleri","musrikler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın Ad kavmine uyguladığı ilahi müdahaleyi sorgulayıcı bir üslupla ele almaktadır. Temel kavramlar, görme eylemi, ilahi fiil ve Ad kavminin kimliği etrafında şekillenerek, geçmiş kavimlerin akıbetinden ders çıkarma mesajını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"تَرَ","root":"ر أ ي","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Görmek, bilmek, idrak etmek anlamında, burada ibret almayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 're'y' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Elem tera' ifadesi, sadece gözle görmeyi değil, aynı zamanda Ad kavminin başına gelenlerden ibret almayı ve bu olayları düşünerek anlamayı da içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'görmek' fiilinin çoğu zaman sadece fiziksel bir eylemden öte, bir şeyi anlamak, kavramak ve ondan ders çıkarmak anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette de 'görmedin mi?' ifadesi, Ad kavminin akıbetinden çıkarılacak derslere dikkat çekmektedir."}]},{"word":"فَعَلَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-a-l","meaning":"Yapmak, etmek, gerçekleştirmek anlamında, burada Allah'ın Ad kavmine yönelik fiilini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fa'ale' fiilinin Kur'an'da genellikle bir eylemin sonucunu ve etkisini vurgulamak için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'fe'ale Rabbuke' ifadesi, Allah'ın Ad kavmine karşı gerçekleştirdiği müdahalenin kesinliğini ve etkisini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fiil'in, bir failden sadır olan her türlü eylem olduğunu ve Allah'a nispet edildiğinde O'nun kudretini ve iradesini gösterdiğini açıklar. Ayetteki 'fe'ale' kelimesi, Allah'ın Ad kavmini helak etme eylemini ve bu eylemin ilahi bir iradeyle gerçekleştiğini vurgular."}]},{"word":"رَبُّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, sahip olan, yöneten anlamında, burada Allah'ın ilahi otoritesini ve Ad kavmi üzerindeki hükümranlığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rabb' kelimesinin aslen terbiye etmek, bir şeyi aşama aşama kemale erdirmek anlamına geldiğini belirtir. Ayette 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın Ad kavmini yaratıp rızıklandıran, ancak onların isyanı üzerine cezalandıran ilahi otoritesini ve hükümranlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rabb' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, rızık verici, koruyucu ve hükmedici sıfatlarını kapsayan merkezi bir kavram olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbin' ifadesi, Ad kavminin başına gelenlerin, onların yaratıcısı ve yöneticisi olan Allah'ın iradesiyle gerçekleştiğini gösterir."}]},{"word":"عَادٍ","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"Ad kavmi, Kur'an'da helak edilen eski bir kavimdir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, Ad kavminin, Nuh tufanından sonra yaşamış, güçlü ve azgın bir kavim olduğunu belirtir. Ayetteki 'Ad' kelimesi, bu kavmin helak edilişinin, geçmiş kavimlerin akıbetinden ders çıkarma bağlamında bir örnek teşkil ettiğini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, Ad kavminin, Kur'an'da sıkça zikredilen ve peygamberlerine karşı gelmeleri sebebiyle helak edilen bir kavim olduğunu açıklar. Ayette 'Ad'ın zikredilmesi, onların kibir ve azgınlıklarının sonucunu hatırlatır ve benzer davranışlardan sakınma uyarısı taşır."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından (لَمْ) sonra geldiği için meczûm, illet harfi düşmüştür","gloss":"görmedin mi?"},{"position":3,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham ismi olduğu için mebnî, mef'ûlün fîh (hâl) konumundadır","gloss":"nasıl"},{"position":4,"surface":"فَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"yaptı"},{"position":5,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"فَعَلَ fiilinin fâili olduğu için merfû","gloss":"Rab"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (mahallen)","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":6,"surface":"عَادٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"عَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden (بِ) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Ad (kavmi)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/6*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/6*