# Fecr Sûresi, 8. Âyet (89:8)

> ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَـٰدِ

*Elletî lem yuḣlak miśluhâ fî-lbilâd(i)*

**Meal (Diyanet):** (6-10) (Ey Muhammed!) Rabbinin, (Hud'un kavmi) Ad'e, şehirler içinde benzeri kurulmamış olan, sütunlarla dolu İrem'e, vadide kayaları oyan (Salih'in kavmi) Semud'a, kazıklar sahibi Firavun'a ne yaptığını görmedin mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/89/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Fecr Suresi'nin 8. ayeti, Ad kavminin yaşadığı İrem şehrinin eşsizliğini vurgulayarak Allah'ın kudretini ve geçmiş kavimlere uyguladığı azabı hatırlatmaktadır. Ayet, 'yaratılmak', 'benzer' ve 'şehirler' gibi kavramlar üzerinden bu eşsizliği ve ilahi müdahaleyi dilbilimsel olarak derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُخْلَقْ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Bu kelime, 'yaratılmak, var edilmek' anlamında olup, İrem şehrinin benzerinin daha önce hiçbir yerde var edilmediğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' (خلق) kelimesinin başlangıçtan, örneksiz bir şekilde bir şeyi var etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lem yuhlak' ifadesi, İrem şehrinin mimari ve yapısal özelliklerinin, Allah tarafından benzersiz bir şekilde yaratıldığını ve başka hiçbir yerde benzerinin ortaya konmadığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk' kelimesinin 'takdir ve icat' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, İrem şehrinin sadece inşa edilmekle kalmayıp, aynı zamanda ilahi bir takdir ve benzersiz bir icatla var edildiğini, bu yönüyle diğer şehirlerden ayrıldığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'halk' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak yaratıcılık gücünü ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'lem yuhlak' ifadesi, İrem şehrinin insan eliyle yapılmış olsa bile, sahip olduğu özellikler itibarıyla ilahi bir yaratımın eseri gibi benzersiz olduğunu, dolayısıyla Allah'ın kudretinin bir nişanesi olarak sunulduğunu gösterir."}]},{"word":"مِثْلُهَا","root":"م ث ل","rootLatin":"m-s-l","meaning":"Bu kelime, 'benzeri, dengi' anlamına gelir ve İrem şehrinin eşsizliğini, hiçbir yerde bir benzerinin bulunmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'misl' kelimesinin 'şebih' (benzer) ve 'nazîr' (denk) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mislühâ' ifadesi, İrem şehrinin mimari ihtişamı ve yapısı itibarıyla hiçbir şehirle kıyaslanamayacak derecede eşsiz olduğunu, benzerinin yaratılmadığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'misl' kelimesinin mecazi olarak 'emsalsiz' anlamında kullanılabileceğini ima eder. Ayetteki 'lem yuhlak mislühâ' ifadesi, İrem şehrinin sadece fiziksel olarak değil, aynı zamanda sahip olduğu özellikler ve ihtişam açısından da emsalsiz olduğunu, bu durumun Allah'ın kudretini gösterdiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'misl' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir şeyin nitelik veya nicelik bakımından eşdeğerini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımıyla, İrem şehrinin sahip olduğu özellikler açısından hiçbir şehirle denk tutulamayacak kadar üstün ve benzersiz olduğunu, bu durumun onun ilahi bir mucize gibi algılanmasına yol açtığını açıklar."}]},{"word":"ٱلْبِلَـٰدِ","root":"ب ل د","rootLatin":"b-l-d","meaning":"Bu kelime, 'şehirler, memleketler, ülkeler' anlamına gelir ve İrem şehrinin eşsizliğinin tüm yeryüzündeki diğer yerleşim yerleriyle kıyaslandığında ortaya çıktığını belirtir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'belde' kelimesinin 'yerleşim yeri, şehir' anlamına geldiğini ve genellikle geniş bir coğrafyayı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'fî'l-bilâd' ifadesi, İrem şehrinin benzersizliğinin sadece belirli bir bölgeyle sınırlı olmadığını, aksine tüm yeryüzündeki şehirler ve memleketler arasında emsalsiz olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'bilâd' kelimesinin 'geniş topraklar, ülkeler' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda, İrem şehrinin eşsizliğinin sadece küçük bir bölgeyle sınırlı kalmayıp, tüm yeryüzündeki geniş coğrafyalardaki şehirler arasında dahi bir benzerinin bulunmadığını, bu durumun onun olağanüstülüğünü pekiştirdiğini açıklar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'belde' kelimesinin 'yerleşim yeri, meskun mahal' anlamında kullanıldığını ve çoğulunun 'bilâd' olduğunu belirtir. Ayetteki 'fî'l-bilâd' ifadesi, İrem şehrinin mimari ve yapısal özelliklerinin, yeryüzündeki diğer tüm şehirler ve yerleşim yerleri arasında bir benzerinin yaratılmadığını, bu durumun Allah'ın kudretinin bir göstergesi olduğunu ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"ا-ل-ل-ذ","rootLatin":"a-l-l-dh","lemma":"ٱلَّتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o ki, öyle ki"},{"position":2,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edatları","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -medi"},{"position":3,"surface":"يُخْلَقْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı 'لَمْ' ile meczûm","gloss":"yaratılmadı"},{"position":4,"surface":"مِثْلُهَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Naib-i Fâil olduğu için merfû","gloss":"benzeri"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":6,"surface":"ٱلْبِلَـٰدِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ل-د","rootLatin":"b-l-d","lemma":"بِلَاد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"memleketler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/8*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/ 7-8*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/8*
- **Fecr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *89/ 7-8*