# Tevbe Sûresi, 107. Âyet (9:107)

> وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًۢا بَيْنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ مِن قَبْلُ ۚ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَآ إِلَّا ٱلْحُسْنَىٰ ۖ وَٱللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَـٰذِبُونَ

*Velleżîne-tteḣażû mesciden dirâran vekufran vetefrîkan beyne-lmu/minîne ve-irsâden limen hâraba(A)llâhe verasûlehu min kabl(u)(c) veleyahlifunne in eradnâ illâ-lhusnâ(s) va(A)llâhu yeşhedu innehum lekâżibûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bir de zararlı faaliyetlerde bulunmak, küfre yardım etmek, mü'minler arasına ayrılık sokmak için ve öteden beri Allah ve Resulüne karşı savaşanlara üs olsun diye bir mescit yapanlar vardır. Bunlar, "Bizim iyilikten başka hiçbir kasdımız yok" diye de mutlaka yemin ederler. Ama Allah şahitlik eder ki bunlar mutlaka yalancıdırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/107

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","soz-yalan","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"o kimseler ki"},{"position":2,"surface":"ٱتَّخَذُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"edindiler"},{"position":3,"surface":"مَسْجِدًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"س-ج-د","rootLatin":"s-j-d","lemma":"مَسْجِد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir mescid"},{"position":4,"surface":"ضِرَارًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضِرَار","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün lieclih olduğu için mansûb","gloss":"zarar vermek için"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"كُفْرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كُفْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"inkar"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"تَفْرِيقًۢا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ر-ق","rootLatin":"f-r-q","lemma":"تَفْرِيق","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"ayırmak"},{"position":7,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasını"},{"position":8,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"müminlerin"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"إِرْصَادًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ص-د","rootLatin":"r-s-d","lemma":"إِرْصَاد","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"gözcülük"},{"position":10,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"kimseye"},{"position":11,"surface":"حَارَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ر-ب","rootLatin":"h-r-b","lemma":"حَارَبَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaşan"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"رَسُولَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"Resulü'ne"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":15,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği ve niyet edildiği için damme üzere mebnî","gloss":"önce"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":16,"surface":"يَحْلِفُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ل-ف","rootLatin":"h-l-f","lemma":"حَلَفَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile birleştiği için mebnî","gloss":"yemin ederler"},{"position":17,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":18,"surface":"أَرَدْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"istedik"},{"position":19,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":20,"surface":"ٱلْحُسْنَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-س-ن","rootLatin":"h-s-n","lemma":"حُسْنَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"en güzeli"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"İbtida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"يَشْهَدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهِدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"şahitlik eder"},{"position":23,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":23,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar"},{"position":24,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lamı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":24,"surface":"كَـٰذِبُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَاذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yalancıdırlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi'nin 107. ayeti, münafıkların kurduğu 'Mescid-i Dırar'ın kötü niyetlerini ve amaçlarını ifşa etmektedir. Ayet, bu mescidin kuruluşundaki temel motivasyonları, yani zarar verme, küfür, ayrılık çıkarma ve düşmanlara destek olma gibi unsurları dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"مَسْجِدًا","root":"س ج د","rootLatin":"s-j-d","meaning":"Secde edilen yer, ibadethane; ayette ise kötü niyetlerle inşa edilmiş bir ibadethane.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mescid' kelimesini 'secde' kökünden türeterek, Allah'a tazim ve ibadet için özel olarak ayrılmış yer olarak tanımlar. Ancak bu ayetteki kullanımı, zahiren ibadethane olsa da, bâtınen fesat ve ayrılık çırası yakmak için kullanıldığını vurgular, dolayısıyla kelimenin asıl amacından saptırıldığını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mescid' kelimesinin mecazi olarak da kullanılabileceğine işaret eder. Bu ayetteki 'mescid'in, görünüşte bir ibadethane olmasına rağmen, gerçekte müminlere zarar verme ve küfrü yayma aracı olarak kullanılması, kelimenin mecazi ve ironik bir bağlamda ele alınmasını gerektirir."}]},{"word":"ضِرَارًا","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zarar vermek, ziyan etmek; ayette müminlere ve İslam'a karşı kasıtlı olarak zarar verme amacı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'dırâr' kelimesini 'zarar verme, ziyan etme' olarak açıklar ve bu ayetteki kullanımının, münafıkların mescid inşa etmelerindeki temel motivasyonun müminlere ve İslam toplumuna kasten zarar vermek olduğunu belirtir. Bu, sadece maddi değil, manevi ve sosyal zararı da kapsar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'dırâr' kelimesinin 'zarar' kökünden türediğini ve bir şeyi bozmak, eksiltmek veya kötüleştirmek anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'dırâr'ın, müminlerin birliğini bozma ve İslam'ın gücünü zayıflatma amacını taşıdığını vurgular."}]},{"word":"كُفْرًا","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkar etmek, nankörlük etmek; ayette Allah'ın birliğini ve Peygamber'in risaletini inkar etme, İslam'a karşı gelme.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramını Kur'an'ın temel kavramlarından biri olarak inceler ve 'gerçeği örtmek, nankörlük etmek, Allah'ı ve ayetlerini inkar etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'küfr'ün, münafıkların içsel inançsızlıklarını ve İslam'a karşı düşmanlıklarını açığa vuran bir motivasyon olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu bağlamda Allah'ın nimetlerini örtmek, yani nankörlük etmek veya hakikati inkar etmek anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'küfr'ün, Mescid-i Dırar'ı inşa edenlerin Allah'a ve Peygamber'e karşı olan inançsızlıklarını ve düşmanlıklarını ifade ettiğini belirtir."}]},{"word":"تَفْرِيقًا","root":"ف ر ق","rootLatin":"f-r-q","meaning":"Ayırmak, bölmek, parçalamak; ayette müminlerin birliğini bozma ve aralarına nifak sokma amacı.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tefrîk' kelimesinin 'ayırmak, bölmek' anlamına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, münafıkların Mescid-i Dırar'ı inşa ederek müminler arasında ayrılık ve ihtilaf çıkarma niyetlerini açıkça ortaya koyduğunu belirtir. Bu, İslam toplumunun bütünlüğüne yönelik bir tehdittir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tefrîk' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, yani toplumsal birliği bozma, ayrılık çıkarma anlamında kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'tefrîk'in, münafıkların müminlerin saflarını bölme ve onları zayıflatma stratejisinin bir parçası olduğunu ifade eder."}]},{"word":"يَشْهَدُ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Şahitlik etmek, tanıklık etmek; ayette Allah'ın münafıkların yalanlarına ve kötü niyetlerine mutlak bilgiyle şahit olması.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'şehâdet' kelimesinin 'hazır bulunmak, görmek ve bilmek' anlamlarını içerdiğini belirtir. Allah'ın 'yeşhedü' fiiliyle şahit olması, O'nun her şeyi kuşatan ilmini ve münafıkların gizli niyetlerini dahi bildiğini, dolayısıyla onların yalanlarını tasdik etmediğini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'şehâdet'in hem duyularla algılamayı hem de kesin bilgiye sahip olmayı ifade ettiğini açıklar. Bu ayette Allah'ın 'yeşhedü' fiiliyle münafıkların yalancı olduklarına şahit olması, O'nun mutlak ve yanılmaz bilgisini, onların iç yüzlerini tamamen bildiğini ve bu bilgiyi ortaya koyduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Tevbe suresi 107-110. âyet*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Tevbe suresi 107-110. âyet*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *9/107-108*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/107*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *9/107-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *9/107-108*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *9/107-108*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/107*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *107. ÂYETLER*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *107. ÂYETLER*