# Tevbe Sûresi, 110. Âyet (9:110)

> لَا يَزَالُ بُنْيَـٰنُهُمُ ٱلَّذِى بَنَوْا۟ رِيبَةً فِى قُلُوبِهِمْ إِلَّآ أَن تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

*Lâ yezâlu bunyânuhumu-lleżî benev rîbeten fî kulûbihim illâ en tekatta'a kulûbuhum(k) va(A)llâhu ‘alîmun hakîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Kurmuş oldukları binaları, (ölüp de) kalpleri paramparça olmadıkça yüreklerinde sürekli bir kuşku olarak kalmaya devam edecektir. Allah, hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/110

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","esma-i-husna"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi 110. ayet, münafıkların inşa ettiği mescidin kalplerinde sürekli bir şüphe ve huzursuzluk kaynağı olacağını, bu durumun kalpleri parçalanıncaya kadar süreceğini vurgular. Ayet, Allah'ın ilim ve hikmet sahibi olduğunu belirterek bu durumun kaçınılmazlığını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"بُنْيَـٰنُهُمُ","root":"ب ن ى","rootLatin":"b-n-y","meaning":"Münafıkların inşa ettiği mescidi ifade eden, temeli atılmış yapı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"بناء (binâ) kelimesi, bir şeyi üst üste koyarak yükseltmek ve sağlamlaştırmak anlamına gelir. Ayetteki 'bünyânuhum' ifadesi, münafıkların kurduğu ve görünüşte bir ibadethane olan, ancak gerçekte fesat ve şüphe üzerine kurulu yapıyı, yani Mescid-i Dırar'ı temsil eder. Bu yapı, dışarıdan sağlam görünse de içsel olarak çürük bir temele sahiptir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'bünyânuhum' ifadesini, onların yaptıkları bina olarak açıklar. Burada bina, sadece fiziksel bir yapı değil, aynı zamanda münafıkların kurduğu düzenin ve niyetlerinin bir sembolüdür. Ayetteki kullanımıyla, bu bina, kalplerdeki şüphenin somutlaşmış halidir."}]},{"word":"رِيبَةً","root":"ر ي ب","rootLatin":"r-y-b","meaning":"Şüphe, kuşku, endişe ve huzursuzluk kaynağı.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rîbe (ريبة), kalpteki şüphe ve tereddüt anlamına gelir. İbn Kuteybe'ye göre, bu kelime, bir şeyin doğruluğundan emin olmama halini ifade eder. Ayetteki 'rîbeten fî kulûbihim' ifadesi, münafıkların inşa ettiği mescidin, kalplerinde sürekli bir şüphe ve huzursuzluk kaynağı olmaya devam edeceğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rayb' (ريب) kavramını, Kur'an'da genellikle inançla ilgili bir şüphe, bir tür zihinsel huzursuzluk olarak ele alır. Ayetteki 'rîbe', münafıkların kalplerindeki inançsızlığın ve ikiyüzlülüğün bir yansıması olarak, yaptıkları eylemin kendileri için bile bir içsel çatışma ve şüphe kaynağı olacağını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'rayb' kelimesinin, kalpteki şüphe, tereddüt ve endişe anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, münafıkların kurduğu mescidin, onların kalplerinde sürekli bir şüphe ve huzursuzluk yaratacağını, bu durumun onların iç dünyalarını kemireceğini ifade eder."}]},{"word":"تَقَطَّعَ","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-'-","meaning":"Parçalanmak, kesilmek, dağılmak; burada kalplerin şiddetli bir şekilde sıkıntıdan ve azaptan dolayı parçalanması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kat' (قطع) kelimesi, bir şeyi ayırmak, kesmek anlamına gelir. 'Takat'ta' (تقطع) ise, şiddetli bir şekilde parçalanmak, dağılmak demektir. Ayetteki 'en tekatta'a kulûbuhum' ifadesi, münafıkların kalplerinin, yaşadıkları şüphe ve azap nedeniyle adeta parçalanacak derecede büyük bir sıkıntıya düşeceğini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'takat'ta' fiilinin, bir şeyin şiddetli bir şekilde ayrılması veya parçalanması anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, münafıkların kalplerinin, işledikleri günahlar ve taşıdıkları şüpheler yüzünden içsel olarak büyük bir azap ve sıkıntıya düşeceğini, bu durumun onların sonunu getireceğini ifade eder."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Her şeyi bilen, ilim sahibi olan Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlm (علم), bir şeyin hakikatini idrak etmek anlamına gelir. 'Alîm' (عليم) ise, her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen, ilmi sonsuz olan Allah'ın sıfatıdır. Ayetteki 'Vallahu Alîmun' ifadesi, Allah'ın münafıkların niyetlerini, kalplerindeki şüpheyi ve yaptıkları her şeyi bildiğini vurgular, bu bilginin onların akıbetini belirleyeceğine işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'ilm'i, bir şeyin hakikatini kuşatan bilgi olarak tanımlar. 'Alîm' sıfatı, Allah'ın geçmişi, şimdiyi ve geleceği, görüneni ve görünmeyeni, açık ve gizli her şeyi eksiksiz bildiğini ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın münafıkların kalplerindeki şüpheyi ve yaptıkları fesadı bildiği ve buna göre hüküm vereceği anlaşılır."}]},{"word":"حَكِيمٌ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hikmet sahibi, her işi yerli yerinde yapan, hüküm veren Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hikmet (حكمة), bir şeyi en doğru ve yerli yerinde yapmak, ilim ve akılla doğru kararlar vermek anlamına gelir. 'Hakîm' (حكيم) ise, her şeyi hikmetle yaratan, her hükmü adaletli ve yerinde olan Allah'ın sıfatıdır. Ayetteki 'Hakîmun' ifadesi, Allah'ın münafıkların durumuna ilişkin hükmünün, onların kalplerindeki şüphe ve fesadın sonucunun, tam bir hikmet ve adaletle gerçekleşeceğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hakîm' kelimesinin, Allah'ın her şeyi yerli yerince yapan, her işinde bir gaye ve maksat bulunan, hüküm ve karar verme yetkisine sahip olduğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Hakîm' sıfatı, münafıkların akıbetinin, Allah'ın sonsuz ilmi ve hikmeti doğrultusunda, adil ve kaçınılmaz bir şekilde gerçekleşeceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lâ"},{"position":2,"translit":"yezâlu"},{"position":3,"translit":"bunyânuhumu"},{"position":4,"translit":"lleżî"},{"position":5,"translit":"benev"},{"position":6,"translit":"rîbeten"},{"position":7,"translit":"fî"},{"position":8,"translit":"kulûbihim"},{"position":9,"translit":"illâ"},{"position":10,"translit":"en"},{"position":11,"translit":"tekatta'a"},{"position":12,"translit":"kulûbuhum(k)"},{"position":13,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":14,"translit":"‘alîmun"},{"position":15,"translit":"hakîm(un)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"يَزَالُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"ز-ي-ل","rootLatin":"z-w-l","lemma":"زَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"devam eder","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"بُنْيَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بُنْيَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"يَزَالُ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"bina","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":5,"surface":"بَنَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بَنَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inşa ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"رِيبَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ي-ب","rootLatin":"r-y-b","lemma":"رِيبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"يَزَالُ fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"şüphe","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"قُلُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpler","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"إِلَّآ","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":10,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":11,"surface":"تَقَطَّعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ط-ع","rootLatin":"q-t-ʿ","lemma":"تَقَطَّعَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَن nasb edatından sonra geldiği için mansûb","gloss":"parçalanır","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":12,"surface":"قُلُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kalpler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":14,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bilen","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":15,"surface":"حَكِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"ḥ-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Tevbe suresi 107-110. âyet*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Tevbe suresi 107-110. âyet*
- **İbretlik Bir Hikâye Daha — Mescid-i Dırar, Kubbetu'l-Kara** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Tevbe suresi 107-110. âyet*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/110*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/110*