# Tevbe Sûresi, 116. Âyet (9:116)

> إِنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۚ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِىٍّ وَلَا نَصِيرٍ

*İnna(A)llâhe lehu mulku-ssemâvâti vel-ard(i)(s) yuhyî veyumît(u)(c) vemâ lekum min dûni(A)llâhi min veliyyin velâ nasîr(in)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz göklerin ve yerin hükümranlığı yalnız Allah'ındır. O, diriltir ve öldürür. Sizin için Allah'tan başka ne bir dost, ne de bir yardımcı vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/116

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna","yaratilis","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"لَهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"O'nun"},{"position":4,"surface":"مُلْكُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مُلْك","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olan şibih cümledeki mübteda olduğu için merfû","gloss":"mülkü"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":7,"surface":"يُحْىِۦ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"أَحْيَا","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"diriltir"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"يُمِيتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"أَمَاتَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki fiile atfedildiği için merfû","gloss":"öldürür"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":10,"surface":"لَكُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":12,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışında"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":14,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-"},{"position":15,"surface":"وَلِىٍّۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (zâide harf-i cer ile mecrûr lafzen)","gloss":"dost"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne de"},{"position":17,"surface":"نَصِيرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصِير","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yardımcı"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın mutlak egemenliğini, hayat ve ölüm üzerindeki kudretini ve O'ndan başka gerçek dost ve yardımcının olmadığını vurgulamaktadır. Temel kavramlar, mülkiyet, hayat verme, öldürme ve velayet/yardımcılık ekseninde şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"مُلْكُ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Göklerin ve yerin üzerindeki mutlak egemenlik, hükümranlık ve sahiplik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mülk' kelimesinin 'malik olmak' ve 'tasarruf etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'mülkü' ifadesi, Allah'ın gökler ve yer üzerindeki tam ve sınırsız tasarruf yetkisini, yaratma, yönetme ve yok etme kudretini ifade eder. Bu, O'nun her şeyin gerçek sahibi olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mülk'ü, bir şey üzerinde hem fiilen tasarruf etme hem de hukuken sahip olma yetkisi olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gökler ve yer üzerindeki mülkiyeti, O'nun bu âlemlerin yaratıcısı, yöneticisi ve nihai sahibi olduğunu, dolayısıyla her türlü tasarrufun O'na ait olduğunu vurgular."}]},{"word":"يُحْيِۦ","root":"ح ي ي","rootLatin":"h-y-y","meaning":"Canlılara hayat veren, onları var eden ve dirilten fiil.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihyâ' (diriltme) fiilini, 'ölüden canlıyı çıkarma' ve 'ölüyü diriltme' olarak açıklar. Ayetteki 'yuhyî' fiili, Allah'ın hem başlangıçta canlıları yoktan var etme hem de ölümden sonra tekrar diriltme kudretine sahip olduğunu, hayatın yegane kaynağı olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hayat' kökünden türeyen 'ihyâ' fiilinin, cansız bir şeye can verme veya ölü bir şeyi diriltme anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'yuhyî' fiili, Allah'ın mutlak kudretini göstererek, O'nun varlıkları yaratma ve onlara hayat verme gücünü vurgular."}]},{"word":"وَيُمِيتُ","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Canlıların hayatına son veren, onları öldüren fiil.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'imâte' (öldürme) fiilini, 'hayatı sona erdirme' olarak açıklar. Ayetteki 'yümîtü' fiili, Allah'ın hayatı verdiği gibi, onu geri alma, yani canlıları öldürme kudretine de sahip olduğunu, ölümün de O'nun iradesiyle gerçekleştiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hayat' ve 'ölüm' kavramlarının Allah'ın mutlak kudretinin iki temel tezahürü olduğunu belirtir. 'Yümîtü' fiili, Allah'ın yaratma ve var etme gücünün yanı sıra, varlıkların sonunu belirleme yetkisini de elinde tuttuğunu, dolayısıyla her şeyin O'nun kontrolünde olduğunu gösterir."}]},{"word":"وَلِيٍّ","root":"و ل ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Dost, yardımcı, koruyucu ve işleri üstlenen kimse.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'velî' kelimesinin 'yakınlık', 'dostluk' ve 'işleri üzerine alma' anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki 'velî' ifadesi, Allah'tan başka gerçek bir dost, işleri üstlenecek ve koruyacak kimsenin olmadığını, müminlerin tek sığınağının ve yardımcısının Allah olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'velî'nin hem 'yardımcı' hem de 'işleri üstlenen' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka bir 'velî'nin olmaması, insanların işlerini düzenleyecek, onları koruyacak ve onlara yardım edecek yegane gücün Allah olduğunu, O'na güvenilmesi gerektiğini belirtir."}]},{"word":"نَصِيرٍ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Yardım eden, destek olan.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nasîr' kelimesini 'yardım eden' ve 'destek olan' olarak açıklar. Ayetteki 'nasîr' ifadesi, Allah'tan başka kimsenin gerçek anlamda yardım edemeyeceğini, zor anlarda ve sıkıntılarda tek yardımcının Allah olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nasr' kökünden türeyen 'nasîr' kelimesinin, 'birine karşı zafer kazanmasına yardım etmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'nasîr' kelimesi, Allah'ın müminlere her türlü durumda yardım eden, onları düşmanlarına karşı destekleyen ve zafere ulaştıran yegane güç olduğunu ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *9/116*
- **Feth Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *9/116*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/116*