# Tevbe Sûresi, 117. Âyet (9:117)

> لَّقَد تَّابَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلنَّبِىِّ وَٱلْمُهَـٰجِرِينَ وَٱلْأَنصَارِ ٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُ فِى سَاعَةِ ٱلْعُسْرَةِ مِنۢ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ ۚ إِنَّهُۥ بِهِمْ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ

*Lekad tâba(A)llâhu ‘alâ-nnebiyyi velmuhâcirîne vel-ensâri-lleżîne-ttebe'ûhu fî sâ'ati-l'usrati min ba'di mâ kâde yezîġu kulûbu ferîkin minhum śümme tâbe ‘aleyhim(c) innehu bihim raûfun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun Allah; Peygamber ile içlerinden bir kısmının kalpleri eğrilmeğe yüz tuttuktan sonra, sıkıntılı bir zamanda ona uyan muhacirlerle ensarın tövbelerini kabul etmiştir. Evet, onların tövbelerini kabul etmiştir. Şüphesiz O, onlara çok şefkatli ve çok merhametlidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/117

---

## Tefsir

{"topics":["tovbe","merhamet","esma-i-husna","sabir"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَّقَد","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk ve Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَد","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"And olsun ki"},{"position":2,"surface":"تَّابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tevbesini kabul etti"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّبِىِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-ʾ","lemma":"نَبِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Peygamber"},{"position":6,"surface":"وَٱلْمُهَـٰجِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"مُهَاجِر","form":"Mufâale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ve Muhacirler"},{"position":7,"surface":"وَٱلْأَنصَارِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"أَنصَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ve Ensar"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mecrûr bir ismin sıfatı olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":9,"surface":"ٱتَّبَعُوهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"ٱتَّبَعَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ona uydular"},{"position":9,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":10,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":11,"surface":"سَاعَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ع","rootLatin":"s-w-ʿ","lemma":"سَاعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"saatinde"},{"position":12,"surface":"ٱلْعُسْرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-س-ر","rootLatin":"ʿ-s-r","lemma":"عُسْرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sıkıntının"},{"position":13,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":14,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-ʿ-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":15,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":16,"surface":"كَادَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-د","rootLatin":"k-w-d","lemma":"كَادَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"neredeyse"},{"position":17,"surface":"يَزِيغُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ي-غ","rootLatin":"z-y-gh","lemma":"زَاغَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kayacaktı"},{"position":18,"surface":"قُلُوبُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fiil-i muzâri'nin fâili olduğu için merfû","gloss":"kalpleri"},{"position":19,"surface":"فَرِيقٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ر-ق","rootLatin":"f-r-q","lemma":"فَرِيق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir kısmının"},{"position":20,"surface":"مِّنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":20,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":21,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"sonra"},{"position":22,"surface":"تَابَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tevbesini kabul etti"},{"position":23,"surface":"عَلَيْهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerlerine"},{"position":23,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":24,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz o"},{"position":24,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":25,"surface":"بِهِمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"onlara"},{"position":25,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":26,"surface":"رَءُوفٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ء-ف","rootLatin":"r-ʾ-f","lemma":"رَءُوف","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çok şefkatli"},{"position":27,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"çok merhametli"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, sıkıntılı bir zamanda Peygamber'e uyan Muhacir ve Ensar'ın tövbelerinin Allah tarafından kabul edildiğini ve Allah'ın onlara karşı Rauf ve Rahim olduğunu vurgular. Ayet, özellikle zorluk anında gösterilen sadakati ve Allah'ın bu sadakate karşılık veren merhametini dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَّابَ","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"Allah'ın tövbeyi kabul etmesi, yönelmesi ve bağışlaması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tevbe kelimesi, günahın çirkinliğini idrak ettikten sonra ondan dönmek ve Allah'a yönelmek demektir. Allah'ın 'tâbe' fiili ise kulun tövbesini kabul etmesi, ona lütuf ve merhametle yönelmesi anlamına gelir. Bu ayette Allah'ın Peygamber, Muhacir ve Ensar'ın tövbelerini kabul etmesi, onların zor zamanlardaki sadakatlerine karşılık bir lütuf ve bağışlamadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tâbe' fiilinin Allah'a nispet edildiğinde 'bağışladı' ve 'merhamet etti' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'tâbe Allahu alâ' ifadesi, Allah'ın onlara yönelerek lütuf ve ihsanını bahşetmesi, onların hatalarını affetmesi ve tövbelerini kabul etmesi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tevbe' kavramının Kur'an'da hem insanın Allah'a yönelişini hem de Allah'ın insana yönelişini ifade ettiğini belirtir. Allah'ın 'tevbe'si, kulun tövbesini kabul etmesi ve ona merhamet etmesidir. Bu ayette, Allah'ın zorluk anında sebat gösteren müminlere olan özel lütfu ve bağışlayıcılığı vurgulanmaktadır."}]},{"word":"ٱلنَّبِىِّ","root":"ن ب أ","rootLatin":"n-b-a","meaning":"Allah'tan haber getiren, peygamberlik göreviyle görevlendirilmiş kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nebî kelimesi, 'nebe'' kökünden türemiştir ve 'haber vermek' anlamına gelir. Nebî, Allah'tan haber getiren, insanlara vahyi tebliğ eden kişidir. Bu ayette Peygamber (Hz. Muhammed), zor zamanlarda ümmetine önderlik eden ve Allah'ın rahmetine mazhar olan şahsiyettir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, Nebî'yi, Allah tarafından gönderilen, insanlara şeriatı tebliğ eden ve mucizelerle desteklenen kişi olarak tanımlar. Ayetteki Peygamber, Muhacir ve Ensar'ın bağlılık gösterdiği, etrafında toplandığı ve Allah'ın tövbesini kabul ettiği merkezi figürdür."}]},{"word":"ٱلْمُهَـٰجِرِينَ","root":"ه ج ر","rootLatin":"h-c-r","meaning":"Dinleri uğruna yurtlarını terk edip hicret edenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Muhacirler, Mekke'den Medine'ye dinleri uğruna hicret edenlerdir. Onlar, Allah yolunda mallarını ve yurtlarını terk etmiş, büyük fedakârlıklar göstermişlerdir. Ayetteki bağlamda, sıkıntılı zamanda Peygamber'e uyan bu grup, Allah'ın özel rahmetine nail olmuştur."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hicret, bir yerden başka bir yere ayrılmak demektir. Kur'an terminolojisinde ise, Allah rızası için kötü bir yeri terk edip iyi bir yere gitmek anlamına gelir. Muhacirler, bu ilahi emre uyarak büyük bir iman ve teslimiyet örneği sergilemişlerdir. Ayet, onların bu fedakârlıklarının Allah katındaki değerini vurgular."}]},{"word":"ٱلْأَنصَارِ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Peygamber'e ve Muhacirlere yardım eden Medineli Müslümanlar.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ensar, 'nasr' kökünden gelir ve 'yardım edenler' demektir. Medineli Müslümanlar, Peygamber'e ve Mekke'den hicret eden Muhacirlere barınak sağlamış, onlara her türlü desteği vermişlerdir. Ayette, sıkıntılı zamanda Peygamber'e uyan bu grup, Muhacirlerle birlikte Allah'ın tövbesini kabul ettiği kimselerdir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ensar, Peygamber'e ve dinine yardım eden, onu destekleyen kimselerdir. Onlar, İslam'ın yayılmasında ve Müslüman toplumunun oluşmasında kilit bir rol oynamışlardır. Ayetteki 'sâ'atü'l-usra' (sıkıntı zamanı) bağlamında, Ensar'ın bu zorlu dönemdeki sadakati ve yardımlaşması övgüye değer bulunmuştur."}]},{"word":"ٱلْعُسْرَةِ","root":"ع س ر","rootLatin":"a-s-r","meaning":"Zorluk, sıkıntı, güçlük.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Usra, 'asr' kökünden türemiştir ve 'zorluk, güçlük' anlamına gelir. Ayetteki 'sâ'atü'l-usra' ifadesi, Tebük Seferi gibi büyük sıkıntıların yaşandığı, maddi ve manevi zorlukların zirveye ulaştığı bir dönemi ifade eder. Bu dönemde gösterilen sabır ve sebat, Allah katında özel bir değere sahiptir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'usra' kelimesinin, özellikle kıtlık, susuzluk, sıcaklık ve uzun yolculuk gibi zorlukları içeren bir durumu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bu kelime, Muhacir ve Ensar'ın bu tür çetin şartlara rağmen Peygamber'e olan bağlılıklarını ve imanlarını sınayan bir dönemi işaret eder."}]},{"word":"رَءُوفٌ","root":"ر أ ف","rootLatin":"r-'-f","meaning":"Çok şefkatli, merhametli, acıyan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Raûf, 'ra'fe' kökünden türemiştir ve 'şiddetli merhamet, acıma' anlamına gelir. Allah'ın sıfatı olarak Raûf, kullarına karşı son derece şefkatli, merhametli ve lütufkâr olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın Muhacir ve Ensar'ın tövbelerini kabul etmesinin, onlara olan bu derin şefkatinden kaynaklandığı belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Raûf isminin, Allah'ın kullarına karşı duyduğu derin acıma ve şefkati, onların zorluklarını giderme arzusunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'İnnehû bihim raûfun rahîm' ifadesi, Allah'ın zor zamanlarda sebat gösteren müminlere karşı olan özel ilgisini, lütfunu ve bağışlayıcılığını vurgular."}]},{"word":"رَّحِيمٌ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Çok merhametli, esirgeyen, bağışlayan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahîm, 'rahmet' kökünden türemiştir ve 'merhamet, acıma' anlamına gelir. Allah'ın sıfatı olarak Rahîm, O'nun kullarına karşı sürekli ve geniş kapsamlı merhametini ifade eder. Raûf ile birlikte kullanıldığında, Allah'ın şefkatinin ve merhametinin ne kadar derin ve sürekli olduğunu pekiştirir. Ayette, Allah'ın tövbeleri kabul etmesinin temelinde bu iki sıfatın yattığı belirtilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıklarına yönelik lütuf, ihsan ve bağışlayıcılığını ifade ettiğini belirtir. Rahîm ismi, bu rahmetin sürekli tecelli eden yönünü vurgular. Ayette, Allah'ın Muhacir ve Ensar'a olan bu sürekli merhameti sayesinde onların tövbelerinin kabul edildiği ve zorlukların üstesinden gelmelerine yardım edildiği anlaşılır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/117*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/117*