# Tevbe Sûresi, 13. Âyet (9:13)

> أَلَا تُقَـٰتِلُونَ قَوْمًا نَّكَثُوٓا۟ أَيْمَـٰنَهُمْ وَهَمُّوا۟ بِإِخْرَاجِ ٱلرَّسُولِ وَهُم بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ۚ أَتَخْشَوْنَهُمْ ۚ فَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَوْهُ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ

*Elâ tukâtilûne kavmen nekeśû eymânehum vehemmû bi-iḣrâci-rrasûli vehum bedeûkum evvele merra(tin)(c) etaḣşevnehum fa(A)llâhu ehakku en taḣşevhu in kuntum mu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yeminlerini bozan, peygamberi yurdundan çıkarmaya kalkışan ve üstelik size tecavüzü ilk defa kendileri başlatan bir kavimle savaşmaz mısınız? Yoksa onlardan korkuyor musunuz? Oysa Allah, -eğer siz gerçek mü'minler iseniz- kendisinden korkmanıza daha layıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/13

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","iman","musrikler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahdîd ve İstifhâm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"Değil mi ki, neden olmasın"},{"position":2,"surface":"تُقَـٰتِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"savaşmıyor musunuz?"},{"position":3,"surface":"قَوْمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kavmi"},{"position":4,"surface":"نَّكَثُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ك-ث","rootLatin":"n-k-th","lemma":"نَكَثَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bozdular"},{"position":5,"surface":"أَيْمَـٰنَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeminlerini"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"هَمُّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-م-م","rootLatin":"h-m-m","lemma":"هَمَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kastettiler"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"إِخْرَاجِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"إِخْرَاج","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çıkarmak"},{"position":8,"surface":"ٱلرَّسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Resûlü"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"بَدَءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-د-أ","rootLatin":"b-d-hamza","lemma":"بَدَأَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"başladılar"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":11,"surface":"أَوَّلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"hamza-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"ilk"},{"position":12,"surface":"مَرَّةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-ر","rootLatin":"m-r-r","lemma":"مَرَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"defa"},{"position":13,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifhâm Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mi?"},{"position":13,"surface":"تَخْشَوْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ش-ي","rootLatin":"kh-sh-y","lemma":"خَشِيَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"korkuyor musunuz?"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlardan"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"hamza-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":15,"surface":"أَحَقُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"أَحَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha layıktır"},{"position":16,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki"},{"position":17,"surface":"تَخْشَوْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ش-ي","rootLatin":"kh-sh-y","lemma":"خَشِيَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (أَن) ile geldiği için mansûb","gloss":"korkasınız"},{"position":17,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ondan"},{"position":18,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":19,"surface":"كُنتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nâkıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":20,"surface":"مُّؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ء-م-ن","rootLatin":"hamza-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"müminler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi 13. ayet, müminleri düşmanlarına karşı savaşmaya teşvik ederken, düşmanın yemin bozma, Peygamber'i çıkarma girişimi ve ilk saldırıyı başlatma gibi eylemlerini gerekçe olarak sunar. Ayet, korkunun yalnızca Allah'a yöneltilmesi gerektiğini vurgulayarak imanın bir gereği olarak bu duruma dikkat çeker.","keyConcepts":[{"word":"تُقَـٰتِلُونَ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek anlamına gelir ve ayette müminlerin düşmanla girişeceği fiili çatışmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'k-t-l' kökünü 'öldürmek' ve 'savaşmak' anlamlarında kullanır. Bu ayette 'tükatilûne' (müfâ'ale babından) karşılıklı savaşma, mücadele etme anlamını taşır. Ayet, müminlerin düşmanla aktif bir çatışmaya girmesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'k-t-l' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarını mecazi ve hakiki anlamda ele alır. Burada 'tükatilûne' fiili, düşmanın eylemlerine karşılık olarak meşru bir savunma ve cezalandırma savaşına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'k-t-l' kavramının Kur'an'daki 'cihad' kavramıyla ilişkisini inceler. Bu ayetteki 'tükatilûne', sadece fiziksel bir çatışma değil, aynı zamanda Allah yolunda bir mücadele ve düşmanın haksız eylemlerine karşı duruşu ifade eder."}]},{"word":"نَّكَثُوٓا۟","root":"ن ك ث","rootLatin":"n-k-s","meaning":"Yemin veya ahdi bozmak, sözünden dönmek anlamındadır ve düşmanın güvenilmezliğini ve ihanetini vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nekese' fiilini 'ahdi bozmak, yeminini çiğnemek' olarak açıklar. Ayetteki 'nekethû' fiili, düşmanın daha önce verdikleri sözleri ve yaptıkları anlaşmaları kasten ihlal ettiklerini belirtir, bu da onlara karşı savaşmanın meşruiyetini güçlendirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'neks' kelimesinin 'bir şeyi tersine çevirmek, bozmak' anlamından geldiğini ve 'ahdi bozmak' için kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, düşmanın ahlaki düşkünlüğünü ve anlaşmalara riayet etmediklerini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'neks' kökünün 'çözmek, bozmak' anlamlarını vurgular. Ayetteki 'nekethû' fiili, düşmanın yeminlerini çözüp geçersiz kıldığını, dolayısıyla onlara karşı mücadelenin haklılığını ortaya koyduğunu belirtir."}]},{"word":"وَهَمُّوا۟","root":"ه م م","rootLatin":"h-m-m","meaning":"Bir şeye niyetlenmek, azmetmek, kastetmek anlamındadır ve düşmanın Peygamber'i sürgün etme yönündeki kötü niyetli girişimini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hemm' kelimesini 'bir şeyi yapmaya niyetlenmek, azmetmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'hemmû' fiili, düşmanın sadece düşünmekle kalmayıp, Peygamber'i Mekke'den çıkarmak için somut bir adım atmaya karar verdiklerini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hemm' kelimesinin 'bir işe yönelmek, onu yapmaya karar vermek' anlamını taşıdığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, düşmanın Peygamber'e karşı beslediği düşmanlığın sadece sözde kalmayıp, fiiliyata dökülme aşamasına geldiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hemm' kavramının 'kalpte beliren ve kişiyi bir eyleme sevk eden düşünce' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'hemmû' fiili, düşmanın Peygamber'i sürgün etme niyetinin güçlü ve kararlı olduğunu, bu niyetin bir tehdit unsuru oluşturduğunu gösterir."}]},{"word":"بَدَءُوكُمْ","root":"ب د أ","rootLatin":"b-d-'-","meaning":"Başlamak, ilk adımı atmak anlamındadır ve düşmanın çatışmayı başlatan taraf olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bede'e' fiilini 'bir şeye ilk başlayan olmak' olarak açıklar. Ayetteki 'bedeûkum' ifadesi, düşmanın müminlere karşı düşmanlığı ve çatışmayı ilk başlatan taraf olduğunu, dolayısıyla müminlerin savunma pozisyonunda olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bede'e' fiilinin 'bir şeyin başlangıcı olmak' anlamını taşıdığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, düşmanın saldırganlığını ve müminlere karşı düşmanca eylemlerini ilk başlatan taraf olduğunu vurgulayarak, müminlerin savaşma gerekçesini güçlendirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'bede'e' fiilinin Kur'an'daki kullanımlarında 'bir eylemi ilk gerçekleştiren olma' anlamının öne çıktığını belirtir. Ayetteki 'bedeûkum' ifadesi, düşmanın haksız yere ilk saldırıyı başlattığını ve bu durumun müminlere karşı savaşma hakkı doğurduğunu gösterir."}]},{"word":"تَخْشَوْهُ","root":"خ ش ي","rootLatin":"h-ş-y","meaning":"Korkmak, çekinmek anlamındadır ve ayette Allah'tan korkmanın müminler için tek gerçek korku kaynağı olduğunu vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'haşyet' kelimesini 'büyüklüğünü bildiği bir şeyden korkmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'tahşevhû' fiili, müminlerin düşmanlardan değil, yalnızca Allah'ın azametinden ve gücünden korkmaları gerektiğini ifade eder, bu da imanın bir gereğidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'haşyet'in 'bilgiye dayalı korku' olduğunu belirtir. Ayetteki 'tahşevhû' fiili, müminlerin Allah'ın gücünü ve adaletini bilerek O'ndan korkmaları gerektiğini, bu korkunun onları düşman korkusundan arındıracağını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'haşyet' kavramının Kur'an'da 'Allah'a karşı duyulan saygılı korku' olarak ele alındığını belirtir. Bu ayetteki 'tahşevhû', müminlerin Allah'a olan imanlarının bir göstergesi olarak, O'ndan başka hiçbir varlıktan korkmamaları gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"مُّؤْمِنِينَ","root":"ء م ن","rootLatin":"'-m-n","meaning":"İnananlar, iman edenler anlamındadır ve ayette Allah'tan korkmanın ve düşmanlardan korkmamanın imanın bir şartı olduğunu belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesini 'tasdik etmek, güvenmek ve emniyette olmak' anlamlarıyla açıklar. Ayetteki 'mü'minîn' kelimesi, Allah'a tam bir teslimiyetle inanan ve O'nun vaatlerine güvenen kişileri ifade eder, bu kişilerin Allah'tan başka kimseden korkmaması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mü'min' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını 'Allah'a inanan ve O'nun birliğini tasdik eden' olarak açıklar. Bu ayetteki 'mü'minîn', düşman korkusunu yenip Allah'a güvenerek hareket etmeleri gereken topluluğu işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'îmân' kavramının Kur'an'da sadece bir inanç beyanı değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi ve Allah'a tam bir güven hali olduğunu belirtir. Ayetteki 'mü'minîn' kelimesi, bu imanın gereği olarak Allah'tan başka hiçbir güçten korkmamaları gerektiğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/13*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/13*