# Tevbe Sûresi, 25. Âyet (9:25)

> لَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ فِى مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ ۙ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ ۙ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنكُمْ شَيْـًٔا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ

*Lekad nasarakumu(A)llâhu fî mevâtine keśîratin(ﻻ) veyevme huneynin(ﻻ) iż a'cebetkum keśratukum felem tuġni ‘ankum şey-en vedâkat ‘aleykumu-l-ardu bimâ rahubet śümme velleytum mudbirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, Allah birçok yerde ve Huneyn savaşı gününde size yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz size kendinizi beğendirmiş, fakat (bu çokluk) size hiçbir yarar sağlamamış, yeryüzü bütün genişliğine rağmen size dar gelmişti. Nihayet (bozularak) gerisin geriye dönüp kaçmıştınız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/25

---

## Tefsir

{"topics":["cihad","tevekkul","imtihan-bela","kibir-hased"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Andolsun ki"},{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":2,"surface":"نَصَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ص-ر","rootLatin":"n-s-r","lemma":"نَصَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardım etti"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"مَوَاطِنَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"و-ط-ن","rootLatin":"w-t-n","lemma":"مَوْطِن","form":"Mef'al","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"yerlerde"},{"position":6,"surface":"كَثِيرَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثِير","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"birçok"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"günü"},{"position":8,"surface":"حُنَيْنٍ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ح-ن-ن","rootLatin":"h-n-n","lemma":"حُنَيْن","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Huneyn"},{"position":9,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman ki"},{"position":10,"surface":"أَعْجَبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ج-ب","rootLatin":"'-j-b","lemma":"أَعْجَبَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hoşunuza gitti"},{"position":10,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"كَثْرَتُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"كَثْرَة","form":"Fa'le","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"çokluğunuz"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":12,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"تُغْنِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ن-ي","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"أَغْنَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"fayda vermedi"},{"position":14,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hakkında"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":15,"surface":"شَيْـًۭٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":16,"surface":"ضَاقَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ي-ق","rootLatin":"d-y-q","lemma":"ضَاقَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dar geldi"},{"position":17,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":17,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size"},{"position":18,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"yeryüzü"},{"position":19,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":19,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":20,"surface":"رَحُبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ح-ب","rootLatin":"r-h-b","lemma":"رَحُبَ","form":"Fa'ule","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geniş olmasına rağmen"},{"position":21,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":22,"surface":"وَلَّيْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"döndünüz"},{"position":23,"surface":"مُّدْبِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"مُدْبِر","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"arkasını dönenler olarak"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi 25. ayet, Allah'ın müminlere birçok savaşta yardım ettiğini, özellikle Huneyn Savaşı'nda sayıca çok olmalarına rağmen başlangıçta yaşadıkları zorluğu ve ardından gelen ilahi yardımı vurgular. Ayet, zaferin sayısal üstünlükten ziyade Allah'ın desteğiyle gerçekleştiğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"نَصَرَكُمُ","root":"ن ص ر","rootLatin":"n-s-r","meaning":"Allah'ın müminlere yardım etmesi, destek vermesi ve zafere ulaştırması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nasr (نصر), birine yardım etmek, destek olmak ve düşmana karşı üstün gelmesini sağlamaktır. Ayetteki 'nasarakum' ifadesi, Allah'ın müminlere düşmanlarına karşı zafer kazanmaları için verdiği ilahi yardımı ve desteği ifade eder. Bu, sadece maddi bir yardım değil, aynı zamanda manevi bir güçlendirme ve moral desteğidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nasr, bir kimsenin düşmanına karşı galip gelmesine yardımcı olmaktır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın müminlere Huneyn'de ve diğer savaşlarda düşmanlarına karşı üstün gelmeleri için sağladığı ilahi desteği ve zaferi açıkça belirtir. Bu, müminlerin kendi güçleriyle değil, Allah'ın yardımıyla başarıya ulaştıklarını gösterir."}]},{"word":"مَوَاطِنَ","root":"و ط ن","rootLatin":"v-t-n","meaning":"Savaş alanları, çatışma yerleri veya belirli durumlar ve olaylar anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevâtın (مواطن), vatan kelimesinin çoğuludur ve bir kişinin ikamet ettiği veya bulunduğu yer anlamına gelir. Ayetteki 'fî mevâtıne kesîratin' ifadesi, Allah'ın müminlere birçok savaş alanında veya çatışma durumunda yardım ettiğini belirtir. Bu, belirli coğrafi yerleri ve aynı zamanda yaşanan olayların bağlamını kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Mevâtın, savaşların yapıldığı yerler veya çatışmaların yaşandığı durumlar için mecazi bir kullanımdır. Ayetteki bağlamda, Allah'ın müminlere sadece Huneyn'de değil, daha önceki birçok savaşta da yardım ettiğini vurgular. Bu, Allah'ın sürekli ve kapsamlı desteğini gösterir."}]},{"word":"أَعْجَبَتْكُمْ","root":"ع ج ب","rootLatin":"a-j-b","meaning":"Bir şeyin kişiyi hayran bırakması, gururlandırması veya kibirlendirmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ucb (عجب), bir şeyin güzelliğine veya büyüklüğüne hayran kalmak, bazen de kişinin kendi nefsini beğenmesi ve gururlanmasıdır. Ayetteki 'iz a'cebetkum kesretukum' ifadesi, müminlerin Huneyn'de sayıca çok olmalarının kendilerini gururlandırdığını, hatta bir tür kibre sevk ettiğini anlatır. Bu durum, Allah'a tevekkül yerine kendi güçlerine güvenmelerine yol açmıştır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzitsu, Kur'an'daki 'ucb' kavramının genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını, kişinin kendi gücüne veya sahip olduğu şeye aşırı güvenerek Allah'a olan bağımlılığını unutması durumunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'a'cebetkum', müminlerin sayısal üstünlükleriyle gururlanarak Allah'ın yardımını göz ardı etmelerinin bir sonucu olarak ortaya çıkan bir zihniyet durumunu yansıtır."}]},{"word":"تُغْنِ","root":"غ ن ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Bir şeyin yeterli olması, fayda sağlaması veya bir ihtiyacı karşılaması anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ğınâ (غنى), bir şeye ihtiyaç duymamak, yeterli olmak veya bir ihtiyacı gidermektir. Ayetteki 'felem tuğni ankum şey'en' ifadesi, müminlerin sayısal çokluğunun kendilerine hiçbir fayda sağlamadığını, hiçbir ihtiyaçlarını karşılamadığını ve düşmana karşı yeterli gelmediğini belirtir. Bu, Allah'ın yardımı olmadan sayısal üstünlüğün anlamsız olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ğ-n-y' kökünün Kur'an'da genellikle yeterlilik, zenginlik ve bağımsızlık anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'lem tuğni', sayısal çokluğun beklenen faydayı sağlamadığını, yani düşmana karşı yeterli gelmediğini ve müminleri bağımsız kılmadığını ifade eder. Bu, Allah'a olan bağımlılığın önemini vurgular."}]},{"word":"ضَاقَتْ","root":"ض ي ق","rootLatin":"d-y-q","meaning":"Bir yerin dar gelmesi, sıkıntıya düşmek veya bunalmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dîk (ضيق), bir yerin genişliğinin azalması veya bir durumun sıkıntılı hale gelmesidir. Ayetteki 've dâkat aleykumul-ardu bimâ rahubet' ifadesi, yeryüzünün genişliğine rağmen müminlere dar geldiğini, yani içinde bulundukları durumun kendilerini çok sıkıntıya soktuğunu ve bunalttığını anlatır. Bu, savaşın başlangıcındaki zorlu ve umutsuz durumu tasvir eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Dîk, hem mekânsal darlığı hem de psikolojik sıkıntıyı ifade eder. Ayetteki kullanımı, müminlerin savaşın ilk anlarında yaşadıkları şaşkınlık, korku ve çaresizlik nedeniyle geniş yeryüzünün bile kendilerine dar gelmesi durumunu mecazi olarak anlatır. Bu, onların ruh hallerini ve içinde bulundukları zorlu koşulları yansıtır."}]},{"word":"وَلَّيْتُم","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Arkasını dönmek, kaçmak veya geri çekilmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tevelli (تولي), bir şeyden yüz çevirmek, arkasını dönmek veya kaçmaktır. Ayetteki 'summe velleytum mudbirîne' ifadesi, müminlerin savaşın başlangıcında düşman karşısında bozguna uğrayarak arkalarını dönüp kaçtıklarını açıkça belirtir. Bu, onların ilk şok ve panik anındaki durumlarını tasvir eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vely (ولي), bir şeye yakın olmak veya bir şeyden yüz çevirmek gibi zıt anlamlara gelebilir. Ancak 'velleytum mudbirîne' ifadesindeki 'mudbirîne' (arkasını dönenler) kelimesiyle birlikte kullanıldığında, kesinlikle düşmandan kaçma ve geri çekilme anlamını taşır. Bu, Huneyn Savaşı'nın başlangıcındaki müminlerin yaşadığı geçici yenilgiyi ve dağılmayı gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/25-26*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/25-26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/25-26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/25-26*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/25-26*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/25*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/25-26*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/25*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *9/25*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *9/25*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *9/25*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *9/25*