# Tevbe Sûresi, 33. Âyet (9:33)

> هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْمُشْرِكُونَ

*Huve-lleżî ersele rasûlehu bilhudâ vedîni-lhakki liyuzhirahu ‘alâ-ddîni kullihi velev kerihe-lmuşrikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, Allah'a ortak koşanlar hoşlanmasalar bile dinini, bütün dinlere üstün kılmak için, peygamberini hidayetle ve hak dinle gönderendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/33

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ki o"},{"position":3,"surface":"أَرْسَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdi"},{"position":4,"surface":"رَسُولَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"elçisini"},{"position":4,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْهُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayet"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"دِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"din"},{"position":7,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Ta'lil Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"يُظْهِرَهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","lemma":"أَظْهَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâmı ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"üstün kılmak"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":9,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"din"},{"position":11,"surface":"كُلِّهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Mecrûr ismin te'kidi olduğu için mecrûr","gloss":"hepsi"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Hâliye/İtirâziye Vâvı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":13,"surface":"كَرِهَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ر-ه","rootLatin":"k-r-h","lemma":"كَرِهَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hoşlanmasa da"},{"position":14,"surface":"ٱلْمُشْرِكُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ر-ك","rootLatin":"ş-r-k","lemma":"مُشْرِك","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"müşrikler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın elçisini hidayet ve hak din ile göndermesinin temel amacını, yani İslam'ın diğer tüm dinlere üstün gelmesini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, bu ilahi gönderilişin mahiyetini ve hedefini dilbilimsel olarak aydınlatmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَرْسَلَ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah'ın bir elçiyi belirli bir görevle göndermesi fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'irsâl' (gönderme) kelimesinin, bir şeyi serbest bırakma ve salıverme anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki 'ersel' fiili, Allah'ın Peygamber'i (s.a.v.) belirli bir mesaj ve görevle, yani hidayet ve hak din ile insanlığa serbestçe göndermesini ifade eder. Bu, ilahi bir yetkilendirme ve görevlendirmedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'irsâl'in, bir şeyi bir yerden başka bir yere yönlendirme ve sevk etme manasına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Peygamberini, kendi iradesi ve emriyle, belirli bir istikamete ve amaca yönelik olarak göndermesini vurgular. Bu gönderiliş, sıradan bir gönderme değil, ilahi bir misyon yüklemesidir."}]},{"word":"رَسُولَهُۥ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından belirli bir mesajı iletmek üzere gönderilen elçi, peygamberdir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rasûl' kelimesinin, 'risâlet' (elçilik) görevini üstlenen kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'rasûlehu' ifadesi, Allah'ın kendi özel elçisini, yani Hz. Muhammed'i kastetmektedir. Bu elçi, Allah'ın vahyini ve dinini insanlara ulaştırmakla görevlendirilmiştir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rasûl' kelimesinin mecazi olarak 'gönderilen' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'rasûlehu', Allah'ın mesajını taşıyan ve insanlara doğru yolu gösteren özel bir elçiyi, yani peygamberi temsil eder. Bu, sadece bir haberci değil, aynı zamanda ilahi bir temsilcidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'rasûl' kavramının, Allah ile insanlık arasında bir aracı rolü üstlenen, ilahi mesajı eksiksiz ve doğru bir şekilde ileten kişi olduğunu açıklar. Ayetteki 'rasûlehu', bu aracılık görevini üstlenen, Allah'ın iradesini ve dinini tebliğ eden peygamberi ifade eder."}]},{"word":"بِٱلْهُدَىٰ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Allah'ın insanlara doğru yolu gösteren rehberliği, yol göstericiliği ve ilahi irşadıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hüdâ' kelimesinin, bir şeyi doğru yola iletmek ve ona rehberlik etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'bi'l-hüdâ', Peygamber'in getirdiği mesajın, insanları sapkınlıktan kurtarıp doğruya, hakikate ve kurtuluşa ulaştıran ilahi bir rehberlik olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hüdâ'nın Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara gönderdiği ilahi rehberlik, doğru yol ve hakikat anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'bi'l-hüdâ', Peygamber'in getirdiği dinin, insanlığın hem dünyevi hem de uhrevi hayatında yol gösterici bir nitelik taşıdığını belirtir."}]},{"word":"ٱلْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçek, doğru, sabit ve değişmez olan, Allah'ın dininin temel niteliğidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'hak' kelimesinin, bir şeyin sabit ve gerçek olması, şüphe götürmemesi anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'dîni'l-hakk', Peygamber'in getirdiği dinin, batıl ve yanlış olanın aksine, mutlak doğru ve gerçek olduğunu, ilahi bir kaynaktan geldiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hak' kelimesinin, varlığı kesin olan, şüpheye yer bırakmayan ve doğru olan her şeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'dîni'l-hakk', İslam'ın, diğer dinlerin aksine, Allah katından gelmiş, değişmez ve evrensel hakikatleri içeren yegane din olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'hak' kavramının, Allah'ın mutlak gerçeğini, adaletini ve değişmezliğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'dîni'l-hakk', İslam'ın, Allah'ın mutlak hakikatine dayanan, adil ve doğru bir yaşam sistemi olduğunu, dolayısıyla diğer dinlerden üstün olduğunu vurgular."}]},{"word":"لِيُظْهِرَهُۥ","root":"ظ ه ر","rootLatin":"z-h-r","meaning":"Allah'ın dinini diğer tüm dinlere üstün kılmak, galip getirmek ve açıkça ortaya koymaktır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'izhâr' kelimesinin, bir şeyi açığa çıkarmak, üstün kılmak ve galip getirmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'li-yuzhirahu', Allah'ın Peygamber'i göndermesinin nihai amacının, İslam dinini diğer tüm dinlere karşı galip getirmek, onun üstünlüğünü ve hakikatini açıkça ortaya koymak olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zuhûr' kelimesinin, bir şeyin görünür hale gelmesi, üstün gelmesi ve galip olması anlamlarını taşıdığını açıklar. Ayetteki 'li-yuzhirahu', İslam'ın sadece varlığını değil, aynı zamanda diğer inanç sistemlerine karşı üstünlüğünü ve evrenselliğini ortaya koyma hedefini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمُشْرِكُونَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'a ortak koşanlar, O'nun birliğine inanmayanlar ve başka ilahlar edinenlerdir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'müşrik' kelimesinin, Allah'a ortak koşan, O'nunla birlikte başka ilahlar edinen kişi olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-müşrikûn', İslam'ın üstün gelmesinden hoşlanmayan, Allah'ın birliğini reddeden ve çok tanrılı inançlara sahip olan kimseleri ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'şirk'in, Allah'a ortak koşmak ve O'nunla birlikte başka varlıklara tapmak anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'el-müşrikûn', İslam'ın tevhid inancına karşı çıkan, Allah'ın tekliğini kabul etmeyen ve bu nedenle İslam'ın yayılmasından rahatsız olan grupları temsil eder."}]}]}