# Tevbe Sûresi, 57. Âyet (9:57)

> لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَـًٔا أَوْ مَغَـٰرَٰتٍ أَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا۟ إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ

*Lev yecidûne melceen ev meġârâtin ev muddeḣalen levellev ileyhi vehum yecmehûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer sığınacak bir yer veya (gizlenecek) mağaralar yahut girilecek bir delik bulsalardı, hemen koşarak oraya kaçarlardı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/57

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","seytan-vesvese"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi 57. ayet, münafıkların kaçış arayışlarını ve Allah'ın hükmünden uzaklaşma eğilimlerini dilbilimsel olarak tasvir eder. Ayet, 'sığınak', 'mağara' ve 'girecek yer' gibi kavramlarla onların çaresizliğini ve 'çarçabuk yönelme' fiiliyle de bu kaçış arayışındaki aceleciliklerini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"مَلْجَـًٔا","root":"ل ج أ","rootLatin":"l-j-ʾ","meaning":"Sığınılacak, korunulacak yer; tehlikeden kaçıp barınılacak mekan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"el-Müfredât'ta 'لجأ' kökü, bir şeye sığınmak, ona iltica etmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'melceʾ' (ملجأ), münafıkların Allah'ın hükmünden kaçmak için aradıkları, kendilerini güvende hissedecekleri herhangi bir sığınak yerini ifade eder. Bu, onların ilahi emirlere karşı duydukları rahatsızlığı ve onlardan uzaklaşma arzusunu gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'melceʾ' kelimesini 'sığınak' olarak açıklar ve bu tür yerlerin, kişinin korktuğu şeyden emin olmak için başvurduğu mekanlar olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, münafıkların müminlerle birlikte olmaktan duydukları rahatsızlığı ve bu durumdan kurtulmak için bulabilecekleri her türlü kaçış yolunu simgeler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'sığınma' kavramının genellikle Allah'a yönelmeyi ifade ettiğini, ancak bu ayetteki 'melceʾ'in tam tersi bir anlam taşıdığını belirtir. Burada sığınak, Allah'ın hükmünden ve müminlerin birliğinden kaçış noktası olarak sunulur. Bu, münafıkların dinî ve ahlaki değerlere karşı duruşlarını gösterir."}]},{"word":"مَغَـٰرَٰتٍ","root":"غ و ر","rootLatin":"ğ-w-r","meaning":"Dağlarda veya yer altında bulunan, içine girilebilen oyuklar, mağaralar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mağârât' (مغارات) kelimesini 'dağlardaki oyuklar' veya 'gizlenilecek yerler' olarak açıklar. Ayette, 'melceʾ' ile birlikte zikredilmesi, münafıkların sadece genel bir sığınak değil, aynı zamanda fiziksel olarak da kendilerini gizleyebilecekleri, gözden uzak kalabilecekleri yerler arayışında olduklarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ğavr' (غور) kökünün derinliğe inme, gizlenme ve bir şeyin içine girme anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Mağârât' kelimesi de bu kökten türeyerek, münafıkların topluluktan ve sorumluluktan kaçmak için derin ve gizli yerlere yönelme eğilimlerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mağara' kelimesinin Kur'an'da genellikle gizlenme ve korunma amacıyla kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise münafıkların, Allah'ın emrinden ve müminlerin cemaatinden kaçmak için aradıkları bir gizlenme yeri olarak karşımıza çıkar. Bu, onların samimiyetsizliğini ve sorumluluktan kaçışlarını gösterir."}]},{"word":"مُدَّخَلًا","root":"د خ ل","rootLatin":"d-ḫ-l","meaning":"İçine girilebilecek bir yer, giriş kapısı veya geçit.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دخَل' kökünün bir yere girmek, içeriye nüfuz etmek anlamında kullanıldığını belirtir. 'Müddehal' (مدخل), girilecek yer veya geçit anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, münafıkların sadece sığınak veya mağara değil, aynı zamanda kolayca girip saklanabilecekleri herhangi bir geçit veya delik arayışında olduklarını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müddehal' kelimesinin 'girilecek yer' anlamında olduğunu ve bu kelimenin 'melceʾ' ve 'mağârât' ile birlikte zikredilmesinin, münafıkların kaçış yollarındaki çeşitliliği ve bu konudaki ısrarlarını vurguladığını ifade eder. Onlar için önemli olan, müminlerden ve sorumluluktan uzaklaşmaktır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Külliyyât'ta 'duhûl' (دخول) kavramı, bir şeyin içine girmek olarak açıklanır. 'Müddehal' ise bu eylemin gerçekleştiği yerdir. Ayetteki bağlamda, münafıkların dini görevlerden ve cemaatten kaçmak için bulabilecekleri en küçük bir 'giriş' veya 'kaçış noktası'na dahi razı olduklarını gösterir."}]},{"word":"لَّوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Hızla yönelmek, dönmek, yüz çevirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ولى' kökünün bir şeye yakın olmak, ona yönelmek veya ondan yüz çevirmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'levvellev' (لولوا), münafıkların buldukları bu kaçış noktalarına büyük bir hız ve isteklilikle yönelmelerini ifade eder. Bu, onların Allah'ın emrinden ve müminlerin birliğinden ne kadar uzaklaşmak istediklerini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'levvellev' fiilini 'hızla yönelirlerdi' veya 'aceleyle dönerlerdi' şeklinde açıklar. Bu ifade, münafıkların kaçış arayışındaki aceleciliklerini ve bu konuda hiçbir tereddüt göstermediklerini vurgular. Onlar için önemli olan, müminlerden ve ilahi sorumluluktan bir an önce uzaklaşmaktır."}]},{"word":"يَجْمَحُونَ","root":"ج م ح","rootLatin":"j-m-ḥ","meaning":"Dizgin tanımadan hızla koşmak, gemi azıya almak, kontrolsüzce kaçmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yecmahûn' (يجمحون) kelimesini 'dizgin tanımadan koşmak' veya 'hızla kaçmak' olarak açıklar. Bu kelime, özellikle atın kontrolsüzce koşması için kullanılır. Ayetteki kullanımı, münafıkların kaçış arayışındaki aşırı istekliliklerini, kontrolsüzlüklerini ve bu konuda hiçbir engeli tanımadıklarını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cemh' (جمح) kökünün bir şeyden kaçmak ve ona karşı gelmek anlamlarını taşıdığını belirtir. 'Yecmahûn' fiili, münafıkların Allah'ın hükmünden ve müminlerin cemaatinden kaçışlarındaki şiddeti ve kararlılığı ifade eder. Bu, onların dinî sorumluluklara karşı duydukları nefreti ve onlardan uzaklaşma arzusunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cemh' kelimesinin 'bir şeyden yüz çevirip hızla uzaklaşmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yecmahûn' ifadesi, münafıkların müminlerden ve ilahi emirden kaçışlarındaki aşırı istekliliklerini ve bu konuda hiçbir tereddüt göstermediklerini vurgular. Bu, onların samimiyetsizliğini ve sorumluluktan kaçışlarını açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Lev"},{"position":2,"translit":"yecidûne"},{"position":3,"translit":"melceen"},{"position":4,"translit":"ev"},{"position":5,"translit":"meġârâtin"},{"position":6,"translit":"ev"},{"position":7,"translit":"muddeḣalen"},{"position":8,"translit":"levellev"},{"position":9,"translit":"ileyhi"},{"position":10,"translit":"vehum"},{"position":11,"translit":"yecmehûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Şart edatı"},{"position":2,"surface":"يَجِدُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bulurlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"مَلْجَـًٔا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ل-ج-ا","rootLatin":"l-j-ʾ","lemma":"مَلْجَأ","form":"Mef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sığınak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"مَغَـٰرَٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-و-ر","rootLatin":"gh-w-r","lemma":"مَغَارَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mecrûr","gloss":"mağaralar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yahut","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"مُدَّخَلًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"د-خ-ل","rootLatin":"d-kh-l","lemma":"مُدَّخَل","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"girecek yer","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":8,"surface":"لَّوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yönelirlerdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"إِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ona"},{"position":9,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"وَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Hâl Vavı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"iken","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":11,"surface":"يَجْمَحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-م-ح","rootLatin":"j-m-ḥ","lemma":"جَمَحَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"koşarlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/57*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/57*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/57*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *9/57*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *57. ÂYETLER*