# Tevbe Sûresi, 65. Âyet (9:65)

> وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِٱللَّهِ وَءَايَـٰتِهِۦ وَرَسُولِهِۦ كُنتُمْ تَسْتَهْزِءُونَ

*Vele-in seeltehum leyekûlunne innemâ kunnâ neḣûdu venel'ab(u)(c) kul ebi(A)llâhi veâyâtihi verasûlihi kuntum testehzi-ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şayet kendilerine (niçin alay ettiklerini) sorsan, "Biz sadece lafa dalmıştık ve aramızda eğleniyorduk", derler. De ki: "Allah'la, O'nun ayetleriyle ve peygamberiyle mi eğleniyordunuz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/65

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","soz-yalan","vahiy-kuran","peygamberlik"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi 65. ayet, münafıkların alaycı tutumunu ele alarak, Allah'a, ayetlerine ve Peygamber'e karşı yapılan hafife almanın ciddiyetini vurgular. Ayet, 'eğlenmek' ve 'oynamak' gibi görünen eylemlerin aslında 'alay etmek' anlamına geldiğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"نَخُوضُ","root":"خ و ض","rootLatin":"h-v-d","meaning":"Ayette, münafıkların sözde eğlence ve oyalanma olarak nitelendirdikleri, aslında batıla dalma ve ciddiyetsiz konuşma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havd' kelimesinin aslen suya dalmak anlamına geldiğini, ancak mecazi olarak bir söze veya işe dalmak, özellikle de batıl ve faydasız şeylere girişmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nehûdu' ifadesi, münafıkların Allah'ın ayetleri hakkında ciddiyetsiz ve batıl sözlere daldıklarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'havd' kelimesinin 'konuşmak' ve 'dalmak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, münafıkların Allah'ın ayetleri hakkında uygunsuz ve batıl sözlere daldıklarını, bu sözleri bir eğlence aracı olarak kullandıklarını mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'havd' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'batıla dalmak', 'boş ve faydasız konuşmalara girişmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, münafıkların dinî değerleri hafife alarak, onları bir eğlence konusu yapma eylemini ifade eder."}]},{"word":"نَلْعَبُ","root":"ل ع ب","rootLatin":"l-'-b","meaning":"Ayette, münafıkların Allah'ın ayetleri ve Peygamberi hakkında ciddiyetsiz, boş ve faydasız bir şekilde meşgul olmalarını, onları bir oyun gibi görmelerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'la'b' kelimesinin aslen bir işi faydasız ve boş yere yapmak anlamına geldiğini, genellikle eğlence ve oyalanma için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'nel'abu' ifadesi, münafıkların Allah'ın ayetlerini ve Peygamberini ciddiye almayıp, onlarla adeta bir oyun oynarcasına alay ettiklerini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'la'b' kelimesinin 'eğlence', 'oyun' ve 'boş iş' anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayette, münafıkların dinî değerleri bir eğlence aracı olarak kullanmalarını, onlara karşı ciddiyetsiz bir tavır sergilemelerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'la'b' kelimesinin Kur'an'da genellikle dünya hayatının geçiciliğini ve boşluğunu ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, münafıkların Allah'ın ayetlerine karşı takındıkları ciddiyetsiz ve hafife alıcı tutumu, onları bir oyun gibi görmelerini anlatır."}]},{"word":"تَسْتَهْزِءُونَ","root":"ه ز أ","rootLatin":"h-z-'-","meaning":"Ayette, münafıkların Allah'a, ayetlerine ve Peygamber'e karşı alaycı, küçümseyici ve hafife alıcı bir tavır sergilemelerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'heze'e' fiilinin 'alay etmek', 'küçümsemek' ve 'hafife almak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'testeziûn' ifadesi, münafıkların 'eğlenip oynuyorduk' şeklindeki savunmalarının aslında Allah'a, ayetlerine ve Peygamber'e karşı açıkça alay etme eylemi olduğunu ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'istihzâ' kelimesinin bir şeyi küçümseyerek, hafife alarak ve alay ederek karşılamak olduğunu açıklar. Bu ayette, münafıkların Allah'ın emirlerini ve Peygamber'in tebliğini ciddiye almayıp, onlarla alay etme eylemini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'istihzâ' kavramının Kur'an'da genellikle inkarcıların ve münafıkların peygamberlere ve ilahi mesajlara karşı takındıkları düşmanca ve alaycı tutumu ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, münafıkların 'eğlence' kisvesi altında gerçekleştirdikleri eylemin aslında dinî değerlere karşı bir 'istihzâ' olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vele-in"},{"position":2,"translit":"seeltehum"},{"position":3,"translit":"leyekûlunne"},{"position":4,"translit":"innemâ"},{"position":5,"translit":"kunnâ"},{"position":6,"translit":"neḣûdu"},{"position":7,"translit":"venel'ab(u)(c)"},{"position":8,"translit":"kul"},{"position":9,"translit":"ebi(A)llâhi"},{"position":10,"translit":"veâyâtihi"},{"position":11,"translit":"verasûlihi"},{"position":12,"translit":"kuntum"},{"position":13,"translit":"testehzi-ûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَئِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart + Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"سَأَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ا-ل","rootLatin":"s-a-l","lemma":"سَأَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sorsan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"لَيَقُولُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nûn-u Te'kid ile birleştiği için mebnî","gloss":"mutlaka diyecekler","irabMarker":"nûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idik","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"نَخُوضُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-و-ض","rootLatin":"kh-w-d","lemma":"خَاضَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"dalgınlık ediyorduk","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"وَنَلْعَبُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"نَلْعَبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ع-ب","rootLatin":"l-'-b","lemma":"لَعِبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"oynuyorduk","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":8,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":9,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":9,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'la","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ayetleriyle","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"رَسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"Peygamberiyle","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"تَسْتَهْزِءُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ز-ا","rootLatin":"h-z-'","lemma":"اِسْتَهْزَأَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"alay ediyordunuz","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/65*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/65*