# Tevbe Sûresi, 76. Âyet (9:76)

> فَلَمَّآ ءَاتَىٰهُم مِّن فَضْلِهِۦ بَخِلُوا۟ بِهِۦ وَتَوَلَّوا۟ وَّهُم مُّعْرِضُونَ

*Felemmâ âtâhum min fadlihi beḣilû bihi vetevellev vehum mu'ridûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fakat Allah, lütuf ve kereminden onlara verince, onda cimrilik ettiler ve yüz çevirerek dönüp gittiler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/76

---

## Tefsir

{"topics":["comertlik","mal-mulk","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olunca"},{"position":2,"surface":"ءَاتَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdi"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"فَضْلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bol nimetinden"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"بَخِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-خ-ل","rootLatin":"b-kh-l","lemma":"بُخْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"cimrilik ettiler"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"تَوَلَّوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلِّي","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirdiler"},{"position":8,"surface":"وَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Hâl harfi olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahalde mebnî","gloss":"onlar"},{"position":9,"surface":"مُّعْرِضُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"ain-r-d","lemma":"إِعْرَاض","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yüz çevirenlerdir"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın lütfuna nankörlük eden ve verilen nimetlere karşı cimrilik gösteren kişilerin durumunu tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, ilahi lütuf, cimrilik ve yüz çevirme eylemleri etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ءَاتَىٰهُم","root":"ء ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Allah'ın bir şeyi vermesi, ihsan etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îtâ'' kelimesini 'vermek, ulaştırmak' olarak açıklar ve özellikle Allah'ın kullarına lütuf ve ihsanını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'âta' kelimesi, Allah'ın insanlara bol nimetler bahşetmesini, onlara bir şeyler vermesini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'îtâ'' fiilinin Kur'an'da genellikle 'vermek, bahşetmek' anlamında kullanıldığını ve bu bağlamda Allah'ın kullarına rızık ve fazilet vermesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın cömertliğini ve insanlara olan lütfunu gösterir."}]},{"word":"فَضْلِهِۦ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın lütfu, ihsanı, fazileti ve cömertliği anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fadl' kelimesini 'ihtiyaçtan fazla olan şey, ihsan, lütuf' olarak tanımlar. Allah'ın 'fadlı', O'nun kullarına karşılıksız olarak bahşettiği nimetleri ve cömertliğini ifade eder. Ayetteki 'min fadlihi' ifadesi, Allah'ın bol nimetlerinden bir kısmını verdiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fadl' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın lütuf ve ihsanını, O'nun cömertliğini ve kullarına bahşettiği faziletleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayette 'fadl', Allah'ın insanlara verdiği maddi ve manevi nimetlerin kaynağı olarak öne çıkar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fadl'ı 'bir şeyin aslından ziyade olan fazlalık' olarak açıklar ve Allah'a nispet edildiğinde O'nun lütuf ve ihsanını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın kullarına hak ettiklerinden fazlasını vermesi anlamındadır."}]},{"word":"بَخِلُوا۟","root":"ب خ ل","rootLatin":"b-h-l","meaning":"Cimrilik etmek, eli sıkı olmak, verilen nimeti başkalarından esirgemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'buhl' kelimesini 'malını başkalarından esirgemek' olarak tanımlar. Ayetteki 'bahilû' fiili, Allah'ın kendilerine verdiği nimetleri başkalarıyla paylaşmaktan kaçınan, cimrilik eden kişilerin durumunu anlatır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'buhl' kelimesinin 'malını harcamaktan kaçınmak' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın lütfuna karşılık nankörlük edip, verilen nimetleri başkalarından esirgeyenlerin tavrını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'buhl' kavramının Kur'an'da sadece maddi cimriliği değil, aynı zamanda Allah'ın emirlerine uymakta ve iyilik yapmakta isteksizliği de kapsayan geniş bir anlam taşıdığını belirtir. Ayette, Allah'ın lütfuna karşı gösterilen nankörlüğün bir tezahürü olarak cimrilik vurgulanır."}]},{"word":"تَوَلَّوا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevellâ' fiilini 'yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın lütfuna karşı nankörlük edenlerin, O'nun emirlerinden ve doğru yoldan yüz çevirmelerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilinin Kur'an'da genellikle 'bir şeyden yüz çevirmek, uzaklaşmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın nimetlerine karşı nankörlük edenlerin, Allah'ın rızasından ve doğru yoldan yüz çevirmelerini mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"مُّعْرِضُونَ","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Yüz çevirenler, sırt dönenler, ilgisiz kalanlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'i'râd' kelimesini 'yüz çevirmek, bir şeyden uzaklaşmak' olarak tanımlar. 'Mu'ridûn' ise bu eylemi sürekli yapan, yüz çeviren kişilerdir. Ayette, bu kişilerin Allah'ın lütfuna karşı sürekli bir ilgisizlik ve nankörlük içinde olduklarını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mu'ridûn' kelimesinin 'hakikatten yüz çevirenler, sırt dönenler' anlamına geldiğini belirtir. Ayette, bu kişilerin Allah'ın nimetlerine karşı gösterdikleri nankörlüğün kalıcı bir karakter özelliği olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'i'râd' fiilinin Kur'an'da genellikle 'hakikatten, hidayetten veya Allah'ın ayetlerinden yüz çevirmek' anlamında kullanıldığını belirtir. 'Mu'ridûn' ise bu yüz çevirme eylemini alışkanlık haline getirmiş, sürekli olarak hakikatten uzak duran kimseleri ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/76*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/76*