# Tevbe Sûresi, 83. Âyet (9:83)

> فَإِن رَّجَعَكَ ٱللَّهُ إِلَىٰ طَآئِفَةٍ مِّنْهُمْ فَٱسْتَـْٔذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُل لَّن تَخْرُجُوا۟ مَعِىَ أَبَدًا وَلَن تُقَـٰتِلُوا۟ مَعِىَ عَدُوًّا ۖ إِنَّكُمْ رَضِيتُم بِٱلْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَٱقْعُدُوا۟ مَعَ ٱلْخَـٰلِفِينَ

*Fe-in race'aka(A)llâhu ilâ tâ-ifetin minhum feste/żenûke lilḣurûci fekul len taḣrucû me'iye ebeden velen tukâtilû me'iye ‘aduvvâ(en)(s) innekum radîtum bilku'ûdi evvele merratin fak'udû me'a-lḣâlifîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer (bundan böyle) Allah seni onlardan bir zümrenin yanına döndürür de, onlar (sefere) çıkmak için senden izin isterlerse, de ki: "Artık siz benimle birlikte ebediyyen çıkmayacak ve benimle birlikte hiçbir düşmanla asla savaşmayacaksınız. Çünkü siz baştan yerinizde oturup kalmaya razı oldunuz. Şimdi de geri kalan (kadın ve çocuk)larla birlikte oturun."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/83

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","cihad","hukuk-ceza"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"رَّجَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geri döndürdü"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"seni"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":5,"surface":"طَآئِفَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ط-و-ف","rootLatin":"ṭ-w-f","lemma":"طَائِفَة","form":"Fâ'ile","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir topluluk"},{"position":6,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":7,"surface":"ٱسْتَـْٔذَنُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ذ-ن","rootLatin":"ʾ-dh-n","lemma":"اِسْتَأْذَنَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"izin istediler"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"senden"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"ٱلْخُرُوجِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خُرُوج","form":"Fu'ûl","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çıkmak"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":9,"surface":"قُل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":10,"surface":"لَّن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla"},{"position":11,"surface":"تَخْرُجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'len'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"çıkmayacaksınız"},{"position":12,"surface":"مَعِىَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-ʿ-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"benimle birlikte"},{"position":13,"surface":"أَبَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"أ-ب-د","rootLatin":"a-b-d","lemma":"أَبَد","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"asla"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"لَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"asla"},{"position":15,"surface":"تُقَـٰتِلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Fâ'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'len'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"savaşmayacaksınız"},{"position":16,"surface":"مَعِىَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-ʿ-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"benimle birlikte"},{"position":17,"surface":"عَدُوًّا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"عَدُوّ","form":"Fa'ûl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir düşman"},{"position":18,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":18,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"siz"},{"position":19,"surface":"رَضِيتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ض-ي","rootLatin":"r-ḍ-y","lemma":"رَضِيَ","form":"Fa'ile","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"razı oldunuz"},{"position":20,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":20,"surface":"ٱلْقُعُودِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ع-د","rootLatin":"q-ʿ-d","lemma":"قُعُود","form":"Fu'ûl","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"oturmak"},{"position":21,"surface":"أَوَّلَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"أ-و-ل","rootLatin":"a-w-l","lemma":"أَوَّل","form":"Ef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"ilk"},{"position":22,"surface":"مَرَّةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ر-ر","rootLatin":"m-r-r","lemma":"مَرَّة","form":"Fa'le","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kere"},{"position":23,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":23,"surface":"ٱقْعُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-ع-د","rootLatin":"q-ʿ-d","lemma":"قَعَدَ","form":"Fa'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"oturun"},{"position":24,"surface":"مَعَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekân","root":"م-ع-ي","rootLatin":"m-ʿ-y","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte"},{"position":25,"surface":"ٱلْخَـٰلِفِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَالِف","form":"Fâ'il","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"geri kalanlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, münafıkların savaştan geri kalma eğilimlerini ve bu tutumlarının sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Özellikle 'ric' (geri dönmek), 'isti'zan' (izin istemek), 'huruc' (çıkmak), 'ku'ud' (oturmak) ve 'radıye' (razı olmak) gibi kavramlar üzerinden münafıkların karakteristiği ve onlara karşı alınacak tavır net bir şekilde ortaya konulmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَجَعَكَ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-j-'-a","meaning":"Allah'ın seni (Hz. Peygamber'i) Medine'ye veya savaştan geri döndürmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ric' kökünü 'geri dönmek, bir yerden ayrılıp tekrar oraya gelmek' olarak açıklar. Ayetteki 'receake' ifadesi, Hz. Peygamber'in seferden Medine'ye geri dönüşünü veya münafıkların bulunduğu yere tekrar gelmesini ifade eder. Bu, bir durumdan başka bir duruma geçişi veya başlangıç noktasına dönüşü vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ric' kelimesinin 'bir şeyin geldiği yere dönmesi' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın takdiriyle Hz. Peygamber'in münafıkların bulunduğu yere geri dönmesini, böylece onlarla tekrar karşılaşma durumunun ortaya çıkmasını ifade eder."}]},{"word":"فَٱسْتَـْٔذَنُوكَ","root":"أ ذ ن","rootLatin":"'-dh-n","meaning":"Münafıkların savaşa çıkmak için Hz. Peygamber'den izin istemeleri anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'isti'zan' kelimesini 'izin talep etmek, bir şey için ruhsat istemek' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, münafıkların daha önce savaştan geri kalmış olmalarına rağmen, bu kez savaşa katılmak için göstermelik bir talepte bulunmalarını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'izn'in 'bir şeyi yapmaya müsaade etmek' olduğunu, 'isti'zan'ın ise 'müsaade istemek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'festeznûke' ifadesi, münafıkların samimiyetsiz bir şekilde savaşa katılma izni talep etmelerini, aslında niyetlerinin farklı olduğunu ima eder."}]},{"word":"لِلْخُرُوجِ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Savaşa çıkmak, sefere katılmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'huruc' kelimesini 'bir yerden ayrılmak, dışarı çıkmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'lil-hurûci' ifadesi, münafıkların savaşa katılmak üzere Medine'den ayrılma, yani sefere çıkma taleplerini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'huruc'un 'bir şeyin içine girmesinin zıddı' olduğunu ve 'bir yerden ayrılmak' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, münafıkların savaşa katılmak için Medine'den ayrılma, yani sefere çıkma niyetlerini (veya niyetlenmiş gibi görünmelerini) vurgular."}]},{"word":"تُقَـٰتِلُوا۟","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kıtal' kelimesini 'iki taraf arasında savaşmak, çarpışmak' olarak açıklar. Ayetteki 'tukâtilû' ifadesi, münafıkların Hz. Peygamber ile birlikte düşmana karşı fiilen savaşma eylemini reddetmeyi emreder, onların bu eyleme layık olmadıklarını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kıtal' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir çatışma değil, aynı zamanda Allah yolunda verilen bir mücadeleyi de ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'tukâtilû' ifadesi, münafıkların bu kutsal mücadeleye katılma ehliyetlerinin olmadığını, çünkü niyetlerinin samimi olmadığını vurgular."}]},{"word":"بِٱلْقُعُودِ","root":"ق ع د","rootLatin":"k-'-d","meaning":"Savaşa katılmayıp oturup kalmak, geri durmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ku'ud' kelimesini 'oturmak, bir yerde kalmak' olarak açıklar. Ayetteki 'bil-ku'ûdi' ifadesi, münafıkların savaşa katılmayıp evlerinde veya Medine'de kalmayı tercih etmelerini, yani savaştan geri durmalarını mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ku'ud'un 'kalkmanın zıddı' olduğunu ve 'bir yerde sabit kalmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, münafıkların savaşa çıkmak yerine geri kalmayı, hareketsiz kalmayı tercih etmelerini, bu tercihin onların karakteristiği olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ku'ud' kelimesinin Kur'an'da sadece fiziksel oturmayı değil, aynı zamanda bir işten geri kalmayı, tembelliği ve sorumluluktan kaçınmayı da ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bil-ku'ûdi' ifadesi, münafıkların savaşa katılmama konusundaki isteksizliklerini ve bu durumdan duydukları memnuniyeti açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"رَضِيتُم","root":"ر ض و","rootLatin":"r-d-w","meaning":"Razı olmak, hoşnut olmak, beğenmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rıza' kelimesini 'bir şeyden hoşnut olmak, onu beğenmek ve ona meyletmek' olarak açıklar. Ayetteki 'radîtum' ifadesi, münafıkların ilk seferde savaşa katılmayıp oturup kalmaktan gönüllü olarak hoşnut olduklarını, bu durumdan memnuniyet duyduklarını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'rıza'nın 'bir şeyin meydana gelmesini istemek ve ona karşı kalben bir itirazda bulunmamak' olduğunu ifade eder. Ayetteki 'radîtum' ifadesi, münafıkların savaştan geri kalma eylemini sadece yapmakla kalmayıp, aynı zamanda bu durumdan içtenlikle memnuniyet duyduklarını, bu tercihlerinin bilinçli ve istekli olduğunu gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/83*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/83*