# Tevbe Sûresi, 84. Âyet (9:84)

> وَلَا تُصَلِّ عَلَىٰٓ أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَىٰ قَبْرِهِۦٓ ۖ إِنَّهُمْ كَفَرُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَمَاتُوا۟ وَهُمْ فَـٰسِقُونَ

*Velâ tusalli ‘alâ ehadin minhum mâte ebeden velâ tekum ‘alâ kabrih(i)(s) innehum keferû bi(A)llâhi verasûlihi vemâtû vehum fâsikûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlardan ölen hiçbirine asla namaz kılma ve kabrinin başında durma. Çünkü onlar Allah'ı ve Resulünü inkar ettiler ve fasık olarak öldüler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/84

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","namaz","olum"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tevbe Suresi'nin 84. ayeti, münafıkların cenaze namazlarının kılınmaması ve kabirleri başında durulmaması gerektiğini emrederek, onların Allah'ı ve Resulü'nü inkâr etmeleri ve fasık olarak ölmeleri sebebiyle bu muamelenin haklı olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, iman ve küfür arasındaki keskin ayrımı dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"تُصَلِّ","root":"ص ل و","rootLatin":"s-l-v","meaning":"Cenaze namazı kılmak, dua etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salât' kelimesinin asıl anlamının 'ateşi tutuşturmak için kullanılan iki ağacın sürtünmesi' olduğunu belirtir, bu da 'dua' ve 'ibadet' anlamlarına evrilmiştir. Ayetteki 'tüsalli' fiili, ölü için yapılan özel bir dua ve ibadet olan cenaze namazını ifade eder ve münafıklar için bu ibadetin yasaklandığını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'salât' kelimesinin Kur'an'da 'dua' ve 'rahmet dileme' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'tüsalli' fiili, münafıklar için rahmet ve mağfiret dileme anlamına gelen cenaze namazının kılınmaması emrini taşır, zira onların bu tür bir duaya layık olmadıkları vurgulanır."}]},{"word":"قَبْرِهِۦٓ","root":"ق ب ر","rootLatin":"k-b-r","meaning":"Ölünün defnedildiği yer, mezar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kabir' kelimesinin 'ölünün gömüldüğü yer' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'kabrihi' ifadesi, münafıkların mezarları başında durmanın, onlara saygı göstermenin veya onlar için dua etmenin yasaklandığını belirtir, bu da onların ahiretteki durumlarının ciddiyetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kabir' kelimesinin 'ölünün defnedildiği yer' olduğunu ve bu yerin genellikle toprağın kazılmasıyla oluşturulduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, münafıkların kabirleri başında dahi bir hürmet veya yakınlık gösterilmemesi gerektiğini ifade eder, bu da onların İslam toplumu dışındaki konumlarını pekiştirir."}]},{"word":"كَفَرُوا۟","root":"ك ف ر","rootLatin":"k-f-r","meaning":"İnkâr ettiler, nankörlük ettiler, örttüler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'küfr' kelimesinin asıl anlamının 'örtmek' olduğunu ve bu anlamdan 'nimeti örtmek' yani 'nankörlük etmek' ve 'hakkı örtmek' yani 'inkâr etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'keferû' fiili, münafıkların Allah'ı ve Resulü'nün hakikatini bilerek inkâr etmelerini, yani imanlarını gizleyip küfürlerini açığa vurmalarını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'küfr' kavramının Kur'an'da 'Allah'ın varlığını ve birliğini, peygamberlerin getirdiği mesajı reddetme' anlamında merkezi bir kavram olduğunu vurgular. Ayetteki 'keferû' fiili, münafıkların Allah'a ve Resulü'ne karşı takındıkları bu temel inkârcı tutumu net bir şekilde ortaya koyar ve onların cenaze namazı ve kabir ziyareti yasağının temel gerekçesini oluşturur."}]},{"word":"فَـٰسِقُونَ","root":"ف س ق","rootLatin":"f-s-k","meaning":"Allah'ın emrinden çıkanlar, günahkârlar, yoldan sapanlar.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'fısk' kelimesinin 'bir şeyden dışarı çıkmak' anlamına geldiğini ve bu anlamdan 'Allah'ın emrinden çıkmak, itaatsizlik etmek' manasına evrildiğini belirtir. Ayetteki 'fâsikûn' kelimesi, münafıkların Allah'ın emirlerine uymayarak, iman dairesinden çıkarak günahkâr bir hayat sürdüklerini ve bu durum üzere öldüklerini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'fâsık' kelimesinin 'Allah'ın hududunu aşan, günah işleyen' kişi anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'fâsikûn' ifadesi, münafıkların sadece inkâr etmekle kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın koyduğu sınırları aşan, ahlaki ve dini açıdan yoldan çıkmış kişiler olarak öldüklerini vurgular, bu da onlara karşı uygulanan yasağın bir diğer gerekçesidir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Velâ"},{"position":2,"translit":"tusalli"},{"position":3,"translit":"‘alâ"},{"position":4,"translit":"ehadin"},{"position":5,"translit":"minhum"},{"position":6,"translit":"mâte"},{"position":7,"translit":"ebeden"},{"position":8,"translit":"velâ"},{"position":9,"translit":"tekum"},{"position":10,"translit":"‘alâ"},{"position":11,"translit":"kabrih(i)(s)"},{"position":12,"translit":"innehum"},{"position":13,"translit":"keferû"},{"position":14,"translit":"bi(A)llâhi"},{"position":15,"translit":"verasûlihi"},{"position":16,"translit":"vemâtû"},{"position":17,"translit":"vehum"},{"position":18,"translit":"fâsikûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve, -me","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"تُصَلِّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَّى","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"namaz kılma","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine, hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"أَحَدٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kimse","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"مِّنْهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"مَّاتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldü","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"أَبَدًۭا","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ا-ب-د","rootLatin":"a-b-d","lemma":"أَبَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"asla, ebediyen","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Zaman zarfı"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve, -me","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"تَقُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَامَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"durma","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"قَبْرِهِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ب-ر","rootLatin":"q-b-r","lemma":"قَبْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kabri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"إِنَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":12,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":13,"surface":"كَفَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَفَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inkar ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":14,"surface":"بِٱللَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'ı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":15,"surface":"وَرَسُولِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":15,"surface":"رَسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"elçisi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf","izafet":"Muzâf"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"وَمَاتُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"مَاتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَاتَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öldüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":17,"surface":"وَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Hâl Vavı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"iken","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":18,"surface":"فَـٰسِقُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-ق","rootLatin":"f-s-q","lemma":"فَاسِق","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"fasıklar","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/84*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/84*