# Tevbe Sûresi, 95. Âyet (9:95)

> سَيَحْلِفُونَ بِٱللَّهِ لَكُمْ إِذَا ٱنقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا۟ عَنْهُمْ ۖ فَأَعْرِضُوا۟ عَنْهُمْ ۖ إِنَّهُمْ رِجْسٌ ۖ وَمَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ

*Seyahlifûne bi(A)llâhi lekum iżâ-nkalebtum ileyhim litu'ridû ‘anhum(s) fea'ridû ‘anhum(s) innehum rics(un)(s) veme/vâhum cehennemu cezâen bimâ kânû yeksibûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yanlarına döndüğünüz zaman, kendilerini rahat bırakmanız için size Allah adıyla yemin edeceklerdir. Artık onların peşini bırakın. Çünkü onlar pistir. Kazandıklarının karşılığı olarak, varacakları yer de cehennemdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/9/95

---

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","cehennem","ahiret-mukafat","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstikbal","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"gelecek zaman eki"},{"position":1,"surface":"يَحْلِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ل-ف","rootLatin":"h-l-f","lemma":"حَلَفَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yemin edecekler"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile, -e"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":3,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için, size"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":5,"surface":"ٱنقَلَبْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"ٱنقَلَبَ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"döndünüz"},{"position":6,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, doğru"},{"position":6,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":7,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Ta'lîl (Nasb Edatı)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"تُعْرِضُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَعْرَضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i ta'lîl (لِ) ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"yüz çevirmeniz"},{"position":8,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":9,"surface":"أَعْرِضُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَعْرَضَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirin"},{"position":10,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":12,"surface":"رِجْسٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-س","rootLatin":"r-j-s","lemma":"رِجْس","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"pistirler"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"مَأْوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ء-و-ي","rootLatin":"'-w-y","lemma":"مَأْوَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"varacakları yer"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":14,"surface":"جَهَنَّمُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"cehennemdir"},{"position":15,"surface":"جَزَآءًۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ز-ي","rootLatin":"j-z-y","lemma":"جَزَاء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak veya Hâl olduğu için mansûb","gloss":"karşılık olarak"},{"position":16,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile, -den dolayı"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":17,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":18,"surface":"يَكْسِبُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-س-ب","rootLatin":"k-s-b","lemma":"كَسَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû; Kâne'nin haberi konumunda","gloss":"kazanıyorlardı"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, münafıkların yemin ederek kendilerini temize çıkarma çabalarını, onların içsel kirliliklerini ve bu kirliliğin doğal sonucu olan ahiret cezalarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır. Ayet, 'yemin etme', 'yüz çevirme', 'pislik' ve 'kazanma' gibi kavramlar üzerinden münafıkların karakteristiğini ve akıbetini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"سَيَحْلِفُونَ","root":"ح ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Münafıkların, kendilerini temize çıkarmak amacıyla Allah adına yemin etmeleri.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'half' (حلف) kelimesini bir şeyi kuvvetlendirmek ve pekiştirmek için Allah'ın adını anmak olarak tanımlar. Ayetteki 'seyahlifûne' ifadesi, münafıkların yalanlarını güçlendirmek ve muhataplarını ikna etmek için Allah'ı şahit tutarak yemin edeceklerini belirtir. Bu, onların samimiyetsizliğini ve aldatıcı doğasını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'half' kelimesinin 'yemin etmek' anlamında kullanıldığını ve bu yeminlerin genellikle bir iddiayı desteklemek veya bir suçu reddetmek amacıyla yapıldığını belirtir. Ayetteki kullanım, münafıkların dönüşte kendilerine yöneltilebilecek eleştirilerden kaçınmak için bu tür yeminlere başvuracaklarını gösterir."}]},{"word":"لِتُعْرِضُوا۟","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Münafıklardan yüz çevirmek, onlara ilgi göstermemek ve onları muhatap almamak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'i'râd' (إعراض) kelimesini bir şeyden yüz çevirmek, onu terk etmek ve ondan uzaklaşmak olarak açıklar. Ayetteki 'li-tu'ridû' ifadesi, müminlerin münafıkların yeminlerine aldanmayıp onlara karşı bir tavır takınmaları, onların sözlerine ve hallerine itibar etmemeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'i'râd' kavramının Kur'an'da genellikle bir şeyden bilinçli olarak uzaklaşma, onu görmezden gelme veya ona sırt çevirme anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, münafıkların yalanlarına ve bahanelerine karşı müminlerin takınması gereken mesafeli ve reddedici tutumu ifade eder."}]},{"word":"رِجْسٌ","root":"ر ج س","rootLatin":"r-j-s","meaning":"Münafıkların manevi ve ahlaki kirliğini, pisliğini ifade eden bir kavram.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rics' (رجس) kelimesini hem maddi hem de manevi pislik, kir ve tiksinti verici şey olarak tanımlar. Ayetteki 'innehum ricsun' ifadesi, münafıkların sadece dış görünüşleriyle değil, iç dünyaları, inançları ve ahlaklarıyla da pis ve necis olduklarını, bu nedenle onlardan uzak durulması gerektiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'rics' kelimesinin genellikle kötü ameller, şirk, küfür ve günahlar için kullanıldığını ifade eder. Münafıkların 'rics' olarak nitelendirilmesi, onların kalplerindeki nifakın, yalanlarının ve Allah'a karşı samimiyetsizliklerinin bir sonucu olarak manevi bir kirlilik içinde olduklarını gösterir."}]},{"word":"يَكْسِبُونَ","root":"ك س ب","rootLatin":"k-s-b","meaning":"Münafıkların dünyada işledikleri kötü amelleri, kazandıkları günahları.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'kesb' (كسب) kelimesini bir şeyi elde etmek, kazanmak ve yapmak anlamında kullanır. Ayetteki 'bimâ kânû yeksibûn' ifadesi, münafıkların cehenneme girmelerinin, dünyada kendi iradeleriyle işledikleri kötü amellerin, yalanların ve nifakın bir sonucu olduğunu, yani kendi kazançları olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kesb' fiilinin Kur'an'da genellikle insanın kendi iradesiyle yaptığı, sorumluluğunu yüklendiği ve karşılığını göreceği fiiller için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, münafıkların ahiretteki cezalarının, dünyadaki bilinçli tercihleri ve eylemlerinin doğrudan bir sonucu olduğunu açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/95*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *9/95*