# Beled Sûresi, 11. Âyet (90:11)

> فَلَا ٱقْتَحَمَ ٱلْعَقَبَةَ

*Felâ-ktehame-l'akabe(te)*

**Meal (Diyanet):** Fakat o, sarp yokuşa atılmadı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın zorluklarla yüzleşme ve onları aşma konusundaki iradesizliğini ele almaktadır. Özellikle 'akabe' kelimesi, manevi ve ahlaki engelleri sembolize ederken, 'iktiham' fiili bu engelleri aşma çabasını ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"ٱقْتَحَمَ","root":"ق ح م","rootLatin":"k-h-m","meaning":"Ayette, bir şeyi zorla, güçlükle ve cesaretle aşmaya çalışmak, atılmak anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iktiham' kelimesini 'bir şeye zorla ve güçlükle girmek, atılmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda ise, insanın zorlu bir engeli (akabe) aşmak için gösterdiği veya gösteremediği çabayı ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir geçiş değil, aynı zamanda manevi bir atılımı da içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iktiham' fiilini 'bir şeye cesaretle ve tereddüt etmeden dalmak' şeklinde yorumlar. Beled Suresi'ndeki kullanımıyla, insanın hayır işlerine veya zorlu manevi görevlere atılma konusundaki isteksizliğini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iktiham' gibi fiillerin Kur'an'da genellikle ahlaki bir çaba ve irade beyanıyla ilişkili olduğunu belirtir. Bu ayette, 'akabe'yi 'iktiham' edememek, insanın ahlaki sorumluluklarını yerine getirme konusundaki yetersizliğini veya isteksizliğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَقَبَةَ","root":"ع ق ب","rootLatin":"a-k-b","meaning":"Ayette, aşılması zor, yüksek ve sarp bir geçit veya engel anlamında kullanılmıştır; mecazi olarak manevi zorlukları ve engelleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'akabe' kelimesini 'dağda sarp ve zorlu geçit' olarak tanımlar. Beled Suresi'ndeki bağlamda ise, bu zorlu geçidin mecazi olarak 'Allah'a giden yoldaki engeller' veya 'nefsin arzularını aşma' gibi manevi zorlukları temsil ettiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akabe'nin 'dağda aşılması güç yol' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımıyla, bu kelime, insanın dünya hayatında karşılaşacağı ahlaki sınavları, nefsi arzuları ve Allah'ın rızasına ulaşmak için aşması gereken engelleri sembolize eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'akabe'nin 'bir şeyin sonu, ardı' anlamından türeyerek, 'yüksek ve aşılması zor yer' manasına geldiğini belirtir. Beled Suresi'nde, bu zorluğun insanın kurtuluşuna engel olan günahlar ve kötü alışkanlıklar gibi manevi bariyerler olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'akabe' kelimesinin Kur'an'da somut bir engelden ziyade, insanın manevi yükselişini engelleyen soyut zorlukları ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'akabe'yi aşamamak, kişinin hayır işlemeye ve zorlu dini görevleri yerine getirmeye yanaşmamasını sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Felâ"},{"position":2,"translit":"ktehame"},{"position":3,"translit":"l'akabe(te)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ama","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"ٱقْتَحَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ح-م","rootLatin":"q-h-m","lemma":"اِقْتِحَام","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"aştı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلْعَقَبَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"ʿ-q-b","lemma":"عَقَبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"zor geçit","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/11*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/11*