# Beled Sûresi, 12. Âyet (90:12)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْعَقَبَةُ

*Vemâ edrâke mâ-l'akabe(tu)*

**Meal (Diyanet):** Sarp yokuşun ne olduğunu sen ne bileceksin?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Beled Suresi'nin 12. ayeti, 'akabe' kavramının zorluğunu ve önemini vurgulayarak, insanın bu zorluğa karşı göstereceği çabayı ima etmektedir. Ayet, 'akabe'nin ne olduğunu sorarak, bu kavramın derinliğini ve sıradan bir geçitten öte bir anlam taşıdığını düşündürmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Sana ne bildirdi, ne öğretti, ne anlattı?","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesinin bir şeyi idrak etmek, bilmek ve kavramak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'edrâke' ifadesi, muhatabın bu bilginin kaynağını ve mahiyetini sorgulayan bir üslup taşır. Bu, bilginin ilahi bir kaynaktan geldiğini ve insan aklının tek başına idrak edemeyeceği bir derinliğe sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ edrâke' kalıbının Kur'an'da genellikle bir şeyin önemini ve büyüklüğünü vurgulamak için kullanıldığını ifade eder. Bu ifade, 'akabe'nin sıradan bir geçit olmadığını, aksine büyük bir zorluk ve imtihan olduğunu ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'bilmek' fiilinin Kur'an'daki kullanımının sadece yüzeysel bir bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda bir şeyin özünü ve hakikatini kavramayı da içerdiğini belirtir. 'Edrâke' ifadesi, 'akabe'nin sadece fiziksel bir engel değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki bir sınav olduğunu düşündürür."}]},{"word":"ٱلْعَقَبَةُ","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"a-q-b","meaning":"Zorlu geçit, sarp yokuş, aşılması güç engel.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'akabe' kelimesinin dağdaki sarp ve zorlu geçit anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla bu, sadece coğrafi bir engeli değil, aynı zamanda insanın hayatında karşılaşacağı manevi ve ahlaki zorlukları da temsil eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akabe'nin bir şeyin sonu, ardı ve zorlu bir geçit olduğunu ifade eder. Kur'an'da bu kelime, genellikle dünya hayatındaki zorlukları aşarak ahirete ulaşma çabasını simgeler. Ayetteki 'akabe', insanın kurtuluşa ermek için aşması gereken engelleri işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'akabe'nin, bir yolun en zorlu ve dik kısmını ifade ettiğini belirtir. Bu bağlamda ayet, insanın cennete ulaşmak için katlanması gereken çetin imtihanları ve fedakarlıkları vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'akabe' kelimesinin Kur'an'da mecazi anlamda kullanıldığını ve genellikle insanın nefsine karşı verdiği mücadeleyi, ahlaki erdemleri kazanma çabasını ve toplumsal sorumlulukları yerine getirme zorluğunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'akabe', bu manevi ve ahlaki zorlukların bir sembolüdür."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/12*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/12*