# Beled Sûresi, 17. Âyet (90:17)

> ثُمَّ كَانَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَوَاصَوْا۟ بِٱلصَّبْرِ وَتَوَاصَوْا۟ بِٱلْمَرْحَمَةِ

*Śumme kâne mine-lleżîne âmenû ve tevâsav bi-ssabri ve tevâsav bil-merhame(ti)*

**Meal (Diyanet):** (17-18) Sonra da iman edenlerden olup birbirine sabrı tavsiye edenlerden, birbirine merhameti tavsiye edenlerden olanlar var ya, işte onlar Ahiret mutluluğuna erenlerdir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kurtuluşa erenlerin temel niteliklerini, özellikle iman, sabır ve merhamet kavramları üzerinden açıklamaktadır. Kelimelerin etimolojik kökenleri, bu niteliklerin sadece bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir tavsiye ve etkileşim boyutu olduğunu vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve O'nun bildirdiklerine kalpten inanmak, güvenmek ve tasdik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (أمن), kalbin tasdik etmesi ve güven duymasıdır. Ayetteki 'âmenû' ifadesi, sadece sözlü ikrarı değil, aynı zamanda kalben tasdiki ve bu tasdikin getirdiği güven duygusunu ifade eder. Bu, kişinin Allah'a teslimiyetini ve O'nun vaatlerine itimat etmesini içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutu'ya göre 'iman' (أمن), Kur'an'da 'güvenmek', 'emniyette olmak' ve 'tasdik etmek' anlamlarını taşır. Ayetteki kullanımı, müminlerin Allah'a tam bir güvenle bağlanmalarını ve bu güvenin getirdiği iç huzuru vurgular. Bu, aynı zamanda bir topluluğun birbirine güven duymasının da temelidir."}]},{"word":"تَوَاصَوْا۟","root":"و ص ى","rootLatin":"v-s-y","meaning":"Birbirlerine tavsiye etmek, öğüt vermek, karşılıklı olarak bir şeyi telkin etmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vasiyet (وصي), bir şeyi emretmek, tavsiye etmek demektir. 'Tevâsav' (تَوَاصَوْا۟) ise karşılıklı olarak birbirlerine tavsiyede bulunmak, öğütleşmek anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, müminlerin sabır ve merhamet gibi erdemleri sadece kendileri için değil, aynı zamanda birbirlerine de hatırlatıp teşvik ettiklerini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Vasiyet (وصي) kelimesi, bir şeyi sıkıca bağlamak ve korumak anlamından gelir. 'Tevâsav' (تَوَاصَوْا۟) formu, karşılıklı bir eylemi ifade eder; yani müminler, sabır ve merhamet gibi değerleri birbirlerine sıkıca bağlamayı, onları korumayı ve yaşatmayı tavsiye ederler. Bu, toplumsal bir dayanışma ve erdemleri yayma çabasını simgeler."}]},{"word":"بِٱلصَّبْرِ","root":"ص ب ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"Zorluklar karşısında dayanıklı olmak, tahammül etmek, kendini tutmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabır (صبر), nefsi hoşlanmadığı şeylerden alıkoymak ve zorluklara karşı dayanmaktır. Ayetteki 'bi's-sabri' ifadesi, müminlerin sadece kendilerinin sabırlı olmaları değil, aynı zamanda birbirlerine de bu dayanıklılığı tavsiye etmeleri gerektiğini vurgular. Bu, musibetler ve zorluklar karşısında metanetli olmayı içerir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabır (صبر), nefsi arzu ve şehvetlerden veya zorluklar karşısında şikayetten alıkoymaktır. Ayetteki 'bi's-sabri' kullanımı, müminlerin birbirlerine, Allah'ın emirlerine uymada ve yasaklarından kaçınmada gösterilmesi gereken sebatı ve zorluklara karşı direnci tavsiye etmelerini ifade eder. Bu, hem ibadetlerdeki sürekliliği hem de hayatın çetin sınavlarındaki dayanıklılığı kapsar."}]},{"word":"بِٱلْمَرْحَمَةِ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Acımak, şefkat göstermek, merhametli davranmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Rahmet (رحم), acımak ve şefkat göstermektir. 'Bi'l-merhame' (بِٱلْمَرْحَمَةِ) ifadesi, müminlerin birbirlerine ve tüm yaratılmışlara karşı şefkatli ve merhametli olmayı tavsiye etmelerini belirtir. Bu, sadece duygusal bir hal değil, aynı zamanda somut yardımlaşma ve iyilik yapma eylemlerini de içerir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rahmet (رحم), kalpteki incelik ve şefkat duygusudur. Ayetteki 'bi'l-merhame' (بِٱلْمَرْحَمَةِ) kullanımı, müminlerin birbirlerine karşı merhamet ve şefkat duygularını canlı tutmalarını ve bu duygularla hareket etmelerini öğütlemelerini ifade eder. Bu, toplumsal ilişkilerde nezaket, anlayış ve yardımlaşmanın önemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["iman","sabir","merhamet","sosyal-dayanisma"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":3,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":5,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":6,"surface":"وَتَوَاصَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ص-ي","rootLatin":"w-s-y","lemma":"تَوَاصَىٰ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve birbirlerine tavsiye ettiler"},{"position":7,"surface":"بِٱلصَّبْرِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"ٱلصَّبْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"s-b-r","lemma":"صَبْر","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sabır"},{"position":8,"surface":"وَتَوَاصَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ص-ي","rootLatin":"w-s-y","lemma":"تَوَاصَىٰ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve birbirlerine tavsiye ettiler"},{"position":9,"surface":"بِٱلْمَرْحَمَةِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"ٱلْمَرْحَمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"مَرْحَمَة","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"merhamet"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/17*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/17*