# Beled Sûresi, 3. Âyet (90:3)

> وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَ

*Ve vâlidin vemâ veled(e)*

**Meal (Diyanet):** (1-4) Sen bu beldedeyken bu beldeye (Mekke'ye), babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki, biz insanı bir sıkıntı ve zorluk içinde (olacak ve bunlara göğüs gerecek şekilde) yarattık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Beled Suresi 3. ayet, 'doğuran' ve 'doğurulan' kavramları üzerinden yaratılışın ve neslin devamlılığının önemine yemin ederek, bu olgunun ilahi kudretin bir delili olduğunu vurgular. Ayet, bu iki kavramın semantik ilişkisiyle insanlığın başlangıcına ve varoluşsal döngüsüne işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"وَوَالِدٍ","root":"و ل د","rootLatin":"v-l-d","meaning":"Bu kelime, 'doğuran, baba, ebeveyn' anlamlarına gelir ve ayette yemin edilen varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'veled' kökünün 'bir şeyin kendisinden başka bir şeyin meydana gelmesi' anlamına geldiğini belirtir. 'Vâlid', bu meydana getirme fiilini gerçekleştiren varlıktır. Ayetteki 'vâlid' kelimesi, genel olarak doğuranı, yani babayı veya ebeveyni ifade eder ve yaratılışın başlangıcına işaret eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'vâlid' kelimesinin 'doğuran' anlamına geldiğini ve bu bağlamda Hz. Âdem'e veya genel olarak her doğurana işaret edebileceğini belirtir. Ayetteki kullanımı, neslin devamını sağlayan ilk veya genel ebeveynlik rolünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'veled' kökünün Kur'an'daki kullanımının sadece biyolojik doğumu değil, aynı zamanda bir şeyin başka bir şeyden türemesini de kapsadığını ifade eder. 'Vâlid' kavramı, bu türeme sürecinin kaynağı olarak, varoluşun başlangıcındaki ilahi düzeni ve yaratıcı gücü temsil eder."}]},{"word":"وَمَا وَلَدَ","root":"و ل د","rootLatin":"v-l-d","meaning":"Bu ifade, 'doğurduğu şey, evlat, nesil' anlamına gelir ve ayette yemin edilen doğurulan varlığı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'mâ veled' ifadesinin 'doğurduğu şey' anlamına geldiğini ve bunun Hz. Âdem'in zürriyeti veya genel olarak tüm insanlık olabileceğini belirtir. Ayetteki bu kullanım, yaratılışın devamlılığını ve nesillerin birbirini takip etmesini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ veled' ifadesinin mecazi olarak 'doğurulan her şey' anlamına geldiğini ve bununla tüm insanlığın kastedildiğini ifade eder. Yemin, sadece belirli bir kişiye değil, tüm insan nesline ve onun varoluşuna yapılmıştır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'veled' kelimesinin hem erkek hem de dişi çocuk için kullanılabileceğini ve 'mâ veled' ifadesinin 'doğurulan her şey' anlamında geniş bir kapsama sahip olduğunu belirtir. Ayetteki bu kullanım, yaratılışın ve neslin devamlılığının evrensel bir olgu olduğunu vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'veled' kökünün Kur'an'da hem somut doğum olayını hem de soyun, neslin devamını ifade ettiğini belirtir. 'Mâ veled' ifadesi, 'vâlid'in meydana getirdiği tüm nesli kapsar ve bu iki kavramın birlikte kullanılması, yaratılışın başlangıcından itibaren insanlığın varoluşsal döngüsüne yapılan bir yemindir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Kasem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve, yemin olsun"},{"position":1,"surface":"وَالِدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَالِد","form":"Fâil","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Kasem harfinden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"doğuran"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, atıf harfinden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"şey, kimse"},{"position":3,"surface":"وَلَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَلَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğurdu"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/3*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *90/1-4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *90/1-4*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-3*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-3*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-4*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-7*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-5*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-6*