# Beled Sûresi, 4. Âyet (90:4)

> لَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ فِى كَبَدٍ

*Lekad ḣalaknâ-l-insâne fî kebed(in)*

**Meal (Diyanet):** (1-4) Sen bu beldedeyken bu beldeye (Mekke'ye), babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki, biz insanı bir sıkıntı ve zorluk içinde (olacak ve bunlara göğüs gerecek şekilde) yarattık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Beled Suresi'nin 4. ayeti, insanın yaratılışının temel bir özelliği olarak zorluk ve meşakkatle iç içe olduğunu vurgular. Bu ayet, insanın dünya hayatındaki mücadelesini ve bu mücadelenin fıtrî bir durum olduğunu dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقْنَا","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yaratmak, yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'halk' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi takdir etmek, ölçü ve düzen vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'خَلَقْنَا' ifadesi, Allah'ın insanı belirli bir fıtrat ve donanımla, yani zorluklara dayanacak bir yapıda yarattığını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'halk' kelimesinin 'bir şeyi örneksiz olarak icat etmek' manasına geldiğini vurgular. Bu bağlamda, Allah'ın insanı 'keben' (zorluk) içinde yaratması, insanın varoluşunun özünde bu zorluğun bulunduğunu, sonradan edinilmiş bir durum olmadığını gösterir."}]},{"word":"ٱلْإِنسَـٰنَ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"İnsan, beşeriyetin genelini ifade eden bir kavramdır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'insan' kelimesinin 'ünsiyet kuran, alışan' anlamından geldiğini belirtir. Ayetteki 'el-insân' ifadesi, cins isim olarak tüm insanlığı kapsar ve zorluklarla karşılaşmanın tüm insanlığın ortak kaderi olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'insan' kavramının genellikle zayıflıkları, unutkanlıkları ve dünya hayatındaki mücadelesiyle birlikte ele alındığını belirtir. Bu ayette de insan, 'keben' (zorluk) ile birlikte anılarak bu fıtrî zayıflığına ve mücadelesine işaret edilir."}]},{"word":"كَبَدٍ","root":"ك ب د","rootLatin":"k-b-d","meaning":"Zorluk, meşakkat, sıkıntı, mücadele ve çaba anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'keben' kelimesini 'sıkıntı, meşakkat' olarak açıklar. Ayetteki 'fî kebedin' ifadesi, insanın yaratılışının bu zorluk ve meşakkat içinde olduğunu, yani hayatının bir mücadele alanı olduğunu mecazi olarak ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'keben' kelimesinin 'karın ağrısı' gibi bedensel bir zorluktan türediğini ve mecazi olarak 'şiddetli meşakkat ve sıkıntı' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, insanın hayatının her aşamasında karşılaşacağı zorlukları ve bu zorluklara karşı göstereceği çabayı ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'keben' kelimesinin 'dik durmak, ayakta durmak için gösterilen çaba' anlamını da taşıdığını belirtir. Bu, insanın dünya hayatında ayakta kalmak, varlığını sürdürmek için sürekli bir mücadele içinde olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'keben' kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, insanın dünya hayatında karşılaştığı her türlü zorluğu, sıkıntıyı ve bu zorluklara karşı verdiği mücadeleyi kapsadığını ifade eder. Ayet, insanın fıtratının bu mücadele üzerine kurulu olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkîk","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":2,"surface":"خَلَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattık"},{"position":3,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanı"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"كَبَدٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ب-د","rootLatin":"k-b-d","lemma":"كَبَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zorluk"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *90/1-4*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *90/1-4*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/4*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-7*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-6*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-5*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/1-4*