# Beled Sûresi, 8. Âyet (90:8)

> أَلَمْ نَجْعَل لَّهُۥ عَيْنَيْنِ

*Elem nec'al lehu ‘ayneyn(i)*

**Meal (Diyanet):** (8-10) Biz ona iki göz, bir dil, iki dudak vermedik mi; iki apaçık yolu (hayır ve şer yollarını) göstermedik mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/90/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, insanın yaratılışındaki mucizevi organlara dikkat çekerek Allah'ın kudretini ve lütfunu vurgulamaktadır. 'Gözler' kavramı, görme yetisinin önemini ve bu yetinin insana bahşedilmiş bir nimet olduğunu ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"نَجْعَلَ","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Bu bağlamda 'yaratmak', 'var etmek' veya 'kılmak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ceale' fiilinin bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek veya bir şeyi var etmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'elem nec'al' ifadesi, Allah'ın insan için gözleri yoktan var etmesi, ona bu yeteneği bahşetmesi anlamındadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ceale' fiilinin 'halk' (yaratma) ve 'sayrûret' (bir şeyi bir şeye dönüştürme) anlamlarını taşıdığını ifade eder. Burada, insanın görme yeteneğine sahip gözlerle donatılması, ilahi bir yaratma fiilidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki fiillerin genellikle Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını vurguladığını belirtir. 'Ceale' fiili de bu bağlamda, Allah'ın insanı belirli özelliklerle donatma, ona belirli yetenekler verme eylemini ifade eder."}]},{"word":"عَيْنَيْنِ","root":"ع ي ن","rootLatin":"a-y-n","meaning":"İnsanın görme organı olan iki gözü ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ayn' kelimesinin temel anlamının 'göz' olduğunu ve Kur'an'da bu anlamda sıkça kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ayneyn' ise ikil formda olup, insana bahşedilen iki gözü açıkça ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ayn' kelimesinin mecazi anlamları olsa da, bu ayetteki kullanımının doğrudan ve hakiki anlamıyla 'göz' olduğunu vurgular. İnsanın dünyayı algılamasını sağlayan temel organa işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ayn' kelimesinin hem maddi gözü hem de basiret gözünü ifade edebileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki 'ayneyn' ifadesi, insanın dış dünyayı algılamasını sağlayan fiziksel görme organlarını kasteder ve Allah'ın insana verdiği büyük bir nimeti vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ayn' kelimesinin Kur'an'da genellikle somut bir organ olarak kullanıldığını ve görme eyleminin merkezi olduğunu belirtir. Ayetteki 'ayneyn' ifadesi, insanın yaratılışındaki mükemmelliği ve Allah'ın lütfunu gösteren iki önemli organı temsil eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","tabiat-ayetleri","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"نَجْعَلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından (لَمْ) sonra geldiği için meczûm","gloss":"kılmadık mı?"},{"position":3,"surface":"لَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden (لِ) sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"عَيْنَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ي-ن","rootLatin":"'-y-n","lemma":"عَيْن","form":"-","features":{"number":"Tesniye","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"iki göz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *90/8-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *90/8-9*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *90/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *90/8-9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *90/8-9*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Beled, 90:8-10*