# Şems Sûresi, 11. Âyet (91:11)

> كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَىٰهَآ

*Keżżebet śemûdu bitaġvâhâ*

**Meal (Diyanet):** Semud kavmi, azgınlığı sebebiyle yalanladı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/91/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şems Suresi'nin 11. ayeti, Semud kavminin peygamberlerini yalanlamasını, bu yalanlamanın temelinde kendi azgınlıklarının yattığını vurgular. Ayet, 'tekzib' (yalanlama) ve 'tuğyan' (azgınlık) kavramları üzerinden kavmin helakine yol açan ahlaki sapmayı dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبَتْ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Semud kavminin peygamberlerini veya Allah'ın ayetlerini yalanlaması, inkâr etmesi fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"K-z-b kökü, bir şeyin gerçeğe aykırı olduğunu iddia etmek, yalan söylemek anlamına gelir. Ayetteki 'kezzebet' (yalanladı) fiili, Semud kavminin peygamberlerinin getirdiği hakikatleri ve mucizeleri reddetmesini, onları asılsız bulmasını ifade eder. Bu, sadece bir sözü yalanlamak değil, aynı zamanda bir mesajı ve o mesajın kaynağını inkâr etmektir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe'ye göre 'tekzib', bir peygamberin getirdiği vahyi ve onun doğruluğunu kabul etmemek, onu yalanlamak demektir. Semud kavminin 'tekzibi', Allah'ın kendilerine gönderdiği peygamber Salih'i ve onun mucizesi olan deveyi yalanlamaları, dolayısıyla Allah'ın emrine karşı gelmeleri anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tekzib' kavramının Kur'an'da sadece bir sözü yalanlamak değil, aynı zamanda bir hakikati, bir mesajı veya bir peygamberi reddetmek, ona karşı çıkmak anlamında kullanıldığını belirtir. Semud kavminin 'tekzibi', Allah'ın varlığını ve birliğini, peygamberin risaletini ve ahiret inancını toptan reddetmelerini ifade eder."}]},{"word":"ثَمُودُ","root":"ث-م-د","rootLatin":"s-m-d","meaning":"Kur'an'da adı geçen, Salih peygamberin gönderildiği, helak olmuş eski bir Arap kavmidir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Semud'un' Kur'an'da özel bir isim olarak geçtiğini ve Salih peygamberin kavmi olduğunu belirtir. Bu ayette 'Semud', yalanlama fiilini gerçekleştiren özne olarak, helak edilmiş bir kavmin ibretlik hikayesini temsil eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, Semud'un Ad kavminden sonra gelen ve Hicr bölgesinde yaşayan bir kavim olduğunu ifade eder. Kur'an'da sıkça zikredilmeleri, onların azgınlıkları ve peygamberlerini yalanlamaları nedeniyle helak olmalarının bir ibret vesilesi olarak sunulmasındandır."}]},{"word":"بِطَغْوَىٰهَآ","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"t-ğ-y","meaning":"Semud kavminin azgınlığı, haddi aşması ve isyanı sebebiyle peygamberlerini yalanlamasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"T-ğ-y kökü, haddi aşmak, sınırı geçmek, isyan etmek anlamına gelir. 'Tuğyan', genellikle Allah'ın koyduğu sınırları aşmak, O'na karşı gelmek ve zulmetmek için kullanılır. Ayetteki 'bi-tuğvâhâ' (azgınlığı yüzünden), Semud kavminin yalanlamasının temelinde kendi içlerindeki aşırı kibir, isyan ve haddi aşma eğiliminin yattığını açıklar."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'tuğyan'ın, bir şeyin kendi sınırını aşması ve haddini bilmemesi olduğunu belirtir. Semud kavminin 'tuğyanı', Allah'ın emirlerine ve peygamberin uyarılarına kulak asmayıp, kendi heva ve heveslerine göre hareket etmeleri, zulüm ve fesat çıkarmalarıdır. Bu azgınlık, onların peygamberlerini yalanlamalarına sebep olmuştur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tuğyan'ın Kur'an'da genellikle Allah'a karşı gelme, O'nun hükümlerini çiğneme ve yeryüzünde bozgunculuk yapma anlamında kullanıldığını ifade eder. Semud kavminin 'tuğyanı', sadece bireysel bir günah değil, toplumsal bir sapma ve isyan halidir ki bu durum, onların peygamberi yalanlamalarına ve nihayetinde helak olmalarına yol açmıştır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَذَّبَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı"},{"position":2,"surface":"ثَمُودُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثَمُود","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Semud"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile, yüzünden"},{"position":3,"surface":"طَغْوَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"ṭ-gh-y","lemma":"طَغْوَى","form":"Fa'lâ","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"azgınlık"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*