# Şems Sûresi, 13. Âyet (91:13)

> فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ ٱللَّهِ نَاقَةَ ٱللَّهِ وَسُقْيَـٰهَا

*Fekâle lehum rasûlu(A)llâhi nâkata(A)llâhi ve sukyâhâ*

**Meal (Diyanet):** Allah'ın Resulü de onlara şöyle demişti: "Allah'ın devesini ve onun su içme hakkını koruyun."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/91/13

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şems Suresi'nin 13. ayeti, Semûd kavmine gönderilen peygamberin, Allah'ın mucizevi devesi ve onun su hakkı konusunda yaptığı uyarıyı dile getirmektedir. Ayet, 'resûl', 'nâka' ve 'sukyâ' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi emre itaatsizliğin sonuçlarına işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"رَسُولُ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından bir mesajı iletmek üzere gönderilen elçi, peygamber.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'resûl' kelimesinin 'irsâl' kökünden geldiğini ve bir şeyi bir yöne göndermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Resûlullah' ifadesi, Allah tarafından özel bir görevle gönderilen, ilahi mesajı insanlara ulaştıran peygamberi, yani Salih peygamberi ifade eder. Bu, sadece bir haberci olmaktan öte, ilahi otoriteyi temsil eden bir elçidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'resûl'ü, Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara tebliğ etmekle görevli kişi olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Semûd kavmine gönderilen Salih peygamberin, Allah'ın devesi hakkındaki ilahi emri onlara ileten kişi olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'resûl' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Peygamberin sadece bir haberci değil, aynı zamanda ilahi iradenin yeryüzündeki temsilcisi olduğunu ve onun sözlerinin Allah'ın sözleri gibi bağlayıcı olduğunu belirtir. Şems 13'teki 'Resûlullah' ifadesi, Salih peygamberin uyarısının ilahi bir emir niteliği taşıdığını gösterir."}]},{"word":"نَاقَةَ","root":"ن و ق","rootLatin":"n-v-q","meaning":"Dişi deve; burada Semûd kavmine gönderilen mucizevi dişi deveye işaret eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nâka' kelimesinin dişi deve anlamına geldiğini ve bu ayetteki 'Nâkatullah'ın, Semûd kavmine gönderilen özel, mucizevi deveyi ifade ettiğini belirtir. Bu devenin, Allah'ın kudretinin bir nişanesi olarak ortaya çıktığını ve kavmin imtihan vesilesi olduğunu açıklar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Nâkatullah' ifadesindeki izafetin (Allah'a nispetin) şereflendirme ve yüceltme amaçlı olduğunu belirtir. Bu devenin sıradan bir deve olmadığını, Allah tarafından yaratılmış özel bir mucize olduğunu ve bu nedenle ona dokunulmaması gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nâka'nın dişi deve olduğunu ve 'Nâkatullah'ın, Allah'ın kudretinin bir delili olarak yaratılan, Semûd kavmine gönderilen mucizevi deveyi ifade ettiğini açıklar. Bu devenin, kavmin iman edip etmeyeceğini sınamak için bir alamet olduğunu belirtir."}]},{"word":"سُقْيَـٰهَا","root":"س ق ي","rootLatin":"s-k-y","meaning":"Onun su hakkı; devenin belirli bir gün su içme hakkı ve bu hakkın ihlal edilmemesi gerektiği uyarısı.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sukyâ' kelimesinin 'su verme' veya 'su içirme' anlamına geldiğini ve ayetteki 'sukyâhâ'nın, devenin belirli bir gün kuyudan su içme hakkını ifade ettiğini belirtir. Bu hakkın ihlal edilmesinin, Allah'ın emrine karşı gelmek olduğunu açıklar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sukyâ'nın masdar olarak 'su içirme' anlamına geldiğini ve burada devenin su içme sırasını ve hakkını ifade ettiğini belirtir. Semûd kavmine, devenin su hakkına saygı göstermeleri gerektiği, aksi takdirde azaba uğrayacakları uyarısı yapıldığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sukyâ'nın 'su içirme' veya 'su hakkı' anlamına geldiğini ve ayetteki bağlamda, Semûd kavmi ile deve arasında paylaştırılan suyun, devenin içme sırasına riayet edilmesi gerektiğini ifade ettiğini açıklar. Bu, ilahi bir düzenlemenin parçasıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","peygamberlik","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, hemen sonra"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için fetha üzere mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için, -e"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onlara"},{"position":3,"surface":"رَسُولُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiil-i mâzînin fâili olduğu için merfû","gloss":"elçi, peygamber"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"نَاقَةَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ق","rootLatin":"n-w-q","lemma":"نَاقَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mahzuf bir fiilin mef'ûlün bihi olduğu için mansûb (İhtar/Sakındırma üslubu)","gloss":"deve"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"سُقْيَـٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ق-ي","rootLatin":"s-q-y","lemma":"سُقْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile 'nâkate' kelimesine atfedildiği için mansûb","gloss":"sulaması, su hakkı"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahalde mebnî","gloss":"onun"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/13*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *91/11-14*