# Şems Sûresi, 5. Âyet (91:5)

> وَٱلسَّمَآءِ وَمَا بَنَىٰهَا

*Ve-ssemâ-i vemâ benâhâ*

**Meal (Diyanet):** Göğe ve onu bina edene andolsun,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/91/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'gök' ve 'onu bina eden' kavramları üzerinden Allah'ın yaratma kudretine yemin etmektedir. Ayet, göğün yaratılışındaki mükemmelliğe ve bu yaratılışın ardındaki ilahi iradeye dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلسَّمَآءِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Yüce ve yüksek olan, gök, sema.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'سماء' kelimesinin 'سمو' kökünden geldiğini ve 'yükseklik' anlamına işaret ettiğini belirtir. Kur'an'da bu kelime, hem bildiğimiz gök katmanları hem de yüce ve yüksek olan her şey için kullanılır. Bu ayette ise, yemin edilen, gözle görülen ve üzerinde düşünülen o muazzam gök kubbeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'سماء' kelimesinin mecazi olarak 'yağmur' anlamına da gelebileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımı açıkça 'gök' anlamındadır. Yemin edilen varlık olarak gök, Allah'ın kudretinin bir nişanesi olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'semâ' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir varlık olmanın ötesinde, ilahi kudretin ve düzenin bir sembolü olarak kullanıldığını vurgular. Bu ayette de gök, Allah'ın yaratma gücünün ve azametinin bir göstergesi olarak yemin konusu yapılmıştır."}]},{"word":"بَنَىٰهَا","root":"ب ن ى","rootLatin":"b-n-y","meaning":"Onu inşa eden, kuran, yapan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'بنى' fiilinin 'inşa etmek, kurmak, yükseltmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette 'onu bina eden' ifadesiyle kastedilen, göğü bu muazzam yapısıyla yaratan ve düzenleyen Allah'tır. Fiil, Allah'ın yaratma eyleminin mükemmelliğini ve sağlamlığını vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'بناء' kelimesinin 'bir şeyi sağlam ve düzenli bir şekilde kurmak' anlamına geldiğini ifade eder. 'بناها' ifadesi, göğün rastgele değil, belirli bir düzen ve sağlamlık içinde Allah tarafından inşa edildiğini gösterir. Bu, Allah'ın yaratıcılığının bir delilidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'b-n-y' kökünün Kur'an'da genellikle fiziksel yapıların inşası için kullanıldığını ancak burada göğün inşası bağlamında ilahi bir yaratma eylemini ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın kudretinin ve sanatının bir göstergesidir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Ve"},{"position":1,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Kasem harfi olan 'vav'dan sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göğe"},{"position":2,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî, mahallen mecrûr (atıf sebebiyle)","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"بَنَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"بَنَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptı"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/5*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/5*