# Şems Sûresi, 9. Âyet (91:9)

> قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّىٰهَا

*Kad efleha men zekkâhâ*

**Meal (Diyanet):** (7-9) Nefse ve onu düzgün bir biçimde şekillendirip ona kötülük duygusunu ve takvasını (kötülükten sakınma yeteneğini) ilham edene andolsun ki, nefsini arındıran kurtuluşa ermiştir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/91/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Şems Suresi'nin 9. ayeti, 'nefsi arındırma' eylemi ile 'kurtuluş' arasındaki doğrudan ilişkiyi vurgular. Ayet, arınmanın bireysel sorumluluğuna ve bunun getireceği uhrevi başarıya işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَفْلَحَ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Bu ayette 'kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, saadete nail olmak' anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Felâh (فلاح), hayra ulaşmak ve şerden kurtulmak demektir. Dünya ve ahiret felahı vardır. Ayetteki 'kad efleha' ifadesi, nefsi arıtanın ahiret saadetine kesin olarak eriştiğini belirtir. (s. 638)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Felâh (فلاح), 'beka' (kalıcılık) ve 'saadet' (mutluluk) anlamlarına gelir. Ayetteki 'kad efleha', nefsini temizleyen kişinin ebedi saadete ve kurtuluşa ulaştığını ifade eder. (s. 370)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Felâh (فلاح) kavramı Kur'an'da genellikle 'kurtuluş' ve 'nihai başarı' anlamında kullanılır. Bu ayette, nefsin arındırılması eyleminin doğrudan bir sonucu olarak, kişinin Allah katında kabul görmesi ve ebedi kurtuluşa ermesi kastedilir. (s. 215)"}]},{"word":"زَكَّىٰهَا","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Nefsi arındırmak, temizlemek, geliştirmek ve yüceltmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zekkâhâ (زكّاها), 'temizledi' ve 'ıslah etti' demektir. Ayetteki bağlamda, nefsi günahlardan arındırmak, onu salih amellerle yüceltmek ve Allah'a itaatle geliştirmek anlamındadır. (s. 506)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zekât (زكاة) kelimesi, 'büyüme, artma ve bereket' anlamlarına gelir. 'Zekkâhâ' (زكّاها) ise, bir şeyi temizleyerek ve arındırarak onu geliştirmek ve yüceltmek demektir. Ayette, nefsi günahlardan temizleyerek onu manevi olarak büyütmek ve olgunlaştırmak kastedilir. (s. 380)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zekâ (زكا), 'artmak, temiz olmak ve bereketlenmek' anlamlarına gelir. 'Zekkâhâ' (زكّاها) fiili, nefsi günahlardan arındırmak, onu itaatle beslemek ve böylece manevi olarak yüceltmek ve geliştirmek demektir. Bu arınma, nefsin kemale ermesini sağlar. (c. 3, s. 161)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zekâ (زكا) kökünden türeyen 'zekkâhâ' (زكّاها) fiili, Kur'an'da hem maddi hem de manevi arınmayı ifade eder. Bu ayette, nefsin kötü eğilimlerden, günahlardan ve ahlaki kusurlardan temizlenerek, takva ve salih amellerle olgunlaştırılması anlamını taşır. (s. 312)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","ihlas","iman","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî harf","gloss":"muhakkak ki, gerçekten"},{"position":2,"surface":"أَفْلَحَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"saadete erdi"},{"position":3,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî; أَفْلَحَ fiilinin fâili konumunda","gloss":"kim, o kimse ki"},{"position":4,"surface":"زَكَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"زَكَّىٰ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî; ism-i mevsûlün sıla cümlesindeki fiil","gloss":"arıttı, temizledi"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muttasıl zamir olduğu için mebnî; زَكَّىٰ fiilinin mef'ûlün bihi konumunda","gloss":"onu (nefsi)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Hadîd Sûresi** · *91/9*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/7-9*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/7-9*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Hadîd Sûresi** · *91/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *91/9*